Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. postanowieniem z dnia 5 listopada 2014 r. o sygn. akt III SA/Po 1144/14, orzekając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odrzucił skargę M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...].
Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 16 września 2014 r. Przewodniczący Wydziału III WSA w P. wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na powyższą decyzję Dyrektora w kwocie 511 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Sąd uznał, że wezwanie prawidłowo doręczono skarżącej 26 września 2014 r. Jak podkreślił Sąd, skarżąca dokonała przelewu kwoty wpisu na rachunek bankowy WSA w P. 1 października 2014 r., więc zmieściła się terminie, a jednak przelew nie został zrealizowany z powodu braku środków na jej rachunku. Powołując się na utrwalone stanowisko judykatury Sąd stwierdził, że skoro skarżąca, zlecając przelew kwoty wpisu nie dysponowała w tym czasie środkami pozwalającymi na jego realizację, to nie uiściła wpisu w przepisanym terminie, wobec czego skarga podlegała odrzuceniu.
Skargą kasacyjną M. M. domagała się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.
Wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 58 § 1 ust. 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji gdy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi nie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącej, a w konsekwencji termin do uzupełnienia braków nie rozpoczął jeszcze biegu;
- 2. art. 67 § 5 p.p.s.a. poprzez dokonywanie w niniejszej sprawie doręczeń bezpośrednio na adres skarżącej, z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika.
Uzasadniając zarzuty wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że postanowienie Sądu I instancji narusza prawo i powinno zostać uchylone, ponieważ zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie zostało prawidłowo doręczone, więc nie weszło do obrotu prawnego, a to spowodowało, że określony w nim termin 7 dni na uiszczenie wpisu nie rozpoczął biegu. W sytuacji gdy termin nie rozpoczął biegu, to skarżąca nie mogła mu uchybić. Skarżąca kasacyjnie wyjaśniła, że w postępowaniu przed WSA w P. jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a zatem Sąd powinien doręczać pisma pełnomocnikowi. Jak oceniła, wada doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu polegała na tym, że Sąd nadał list pod jej adres, a nie pod wyraźnie wskazany w skardze adres pełnomocnika. Zdaniem skarżącej, opisane naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby przesyłka z wezwaniem została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi, Sąd nie miałby podstaw do odrzucenia skargi.
Dyrektor nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako NSA) jest związany granicami skargi kasacyjnej, co oznacza, że orzeka tylko w ramach zarzutów postawionych przez stronę składającą ten kwalifikowany środek odwoławczy, a z urzędu bada jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a.), która w niniejszej sprawie nie wystąpiła.
Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach tej właśnie podstawy skarżąca postawiła dwa zarzuty. Po pierwsze, zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 ust. 3 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe odrzucenie skargi w sytuacji, gdy wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej, przez co termin do uzupełnienia tego braku skargi nie rozpoczął biegu. Po wtóre, wskazała na naruszenie art. 67 § 5 p.p.s.a. poprzez doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu bezpośrednio stronie, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika.
W ocenie NSA pierwszy zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie ze względów formalnych, ponieważ jest nieprawidłowo sformułowany. Wskazać trzeba, że Sąd I instancji odrzucił skargę M. M. na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., a nie na podstawie zarzuconego jako naruszony art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej normy zawartej w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., nakazującej sądowi odrzucenie skargi, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Skoro wnosząca skargę kasacyjną nie zakwestionowała podstawy prawnej odrzucenia przez Sąd I instancji skargi, to NSA nie może z urzędu sanować tej wady zarzutu kasacyjnego, tym bardziej że nie została ona zniwelowana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i będąc związany granicami zaskarżenia, nie ma prawnej możliwości by ten zarzut ocenić merytorycznie (por. uchwałę pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. o sygn. akt I OPS 10/09, publik. ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 1).
Zdaniem NSA trafny jest natomiast zarzut naruszenia art. 67 § 5 p.p.s.a. poprzez doręczenie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA w P. z dnia 16 września 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi bezpośrednio skarżącej, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że M. M. w postępowaniu przed Sądem I instancji ustanowiła pełnomocnika (v. pełnomocnictwo udzielone r.pr. [...], k. 14 akt sądowych). Adres pełnomocnika – [...] – wyróżniono na pierwszej stronie skargi dopiskiem "AKTUALNY ADRES". Pomimo to, Sąd skierował wezwanie do uiszczenia wpisu pod adres M. M. – [...] (v. doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, k. 23 akt sądowych) – podając równocześnie imię i nazwisko r.pr. [...]. W ten sposób zaadresowaną przesyłkę podjęła skarżąca (v. ZPO, k. 24 akt sądowych) i 1 października 2014 r. usiłowała zastosować się do wezwania, dokonując przelewu kwoty wpisu na podany w treści wezwania rachunek bankowy WSA i nie dysponując tego dnia należną kwotą wpisu.
W tym stanie rzeczy, w ocenie NSA, odrzucenie skargi przez Sąd I instancji z powodu nieuiszczenia przez skarżącą wpisu w terminie było nieprawidłowe, gdyż nie do pogodzenia z przepisem art. 67 § 5 p.p.s.a., z którego wynika, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi, przy czym nie ma wątpliwości i nie wymaga szerszego komentarza, że każde doręczenie pisma stronie z pominięciem pełnomocnika nie wywołuje skutków prawnych.
Stwierdzić należy, że Sąd I instancji poprawnie zauważył, że skarżąca ustanowiła pełnomocnika, ale nie rozpoznał właściwego, wyraźnie podanego na pierwszej stronie skargi adresu pełnomocnika, w efekcie czego wezwanie do uiszczenia wpisu zostało skierowane pod niewłaściwy adres, który jest adresem zamieszkania skarżącej, a nie adresem jej pełnomocnika.
Rację ma więc składająca skargę kasacyjną, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w P. z dnia 16 września 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Sąd powinien doręczyć pełnomocnikowi, a nie skarżącej. Doręczenie tego wezwania skarżącej, z pominięciem pełnomocnika było bezskuteczne i wadliwe zastosowanie się do niego przez stronę skarżącą, nie mogło doprowadzić do odrzucenia skargi jako nieopłaconej w terminie. Dlatego kontrolowane postanowienie Sądu z dnia 5 listopada 2014 r. naruszało art. 67 § 5 p.p.s.a. i podlegało uchyleniu.
Rozpoznając sprawę, WSA w P. w pierwszej kolejności ustali, czy wpis od skargi M. M. został uiszczony, a w przypadku braku wpisu wezwie właściwy podmiot do jego uiszczenia, prawidłowo stosując podstawowe zasady doręczania pism w postępowaniu sądowym, przewidziane ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 185 § 1 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji. NSA nie rozstrzygnął o kosztach postępowania, ponieważ w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/07 (publik. ONSAiWSA z 2008 r. nr 3, poz.
- 42) sąd kasacyjny przyjął, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.