Uzasadnienie
Postanowieniem z 22 maja 2020 r., sygn. akt III SAB/Po 1/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę H. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.: dalej "p.p.s.a.").
Powyższe postanowienie zostało doręczone H.P. wraz z pouczeniem, że przysługuje od niego zażalenie w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia, za pośrednictwem tutejszego Sądu.
Zażalenie od powyższego postanowienia złożył H. P. w terminie, osobiście.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy ustalić, czy złożony przez stronę środek zaskarżenia jest zażaleniem – zgodnie z pouczeniem Sądu – czy skargą kasacyjną.
Jak wynika z art. 173 § 1 p.p.s.a od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wyłączenie odnosi się do postanowień o odrzuceniu skargi z powodu: wniesienia jej po upływie terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), nieuzupełnienia w terminie jej braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), wystąpienia "stanu powagi rzeczy osądzonej" (art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.), nieuiszczenia, mimo wezwania, należnego wpisu (art. 220 § 3 p.p.s.a.), a także do postanowień o umorzeniu postępowania z powodów wymienionych w art. 161 § 1 p.p.s.a. Na tego rodzaju postanowienia w obowiązującym stanie prawnym przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia (zob. art. 194 § 1 pkt 1a oraz 1b p.p.s.a.).
Zaskarżone postanowienie odrzucało złożoną przez stronę skargę na przewlekłość postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.: dalej "p.p.s.a.").
Wobec tego stanowiło ono postanowienie kończące postępowanie w sprawie. Przysługiwała więc od niego skarga kasacyjna, zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. i jako ten środek zostało złożone pismo skarżącego zatytułowane "zażalenie".
Następnie należy wskazać, że stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Przepisu tego nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem (art. 175 § 2 p.p.s.a.). Brak w tym zakresie nie podlega konwalidowaniu.
Z akt sprawy wynika, że skarga kasacyjna zwana "zażaleniem" od postanowienia z 22 maja 2020 r. została sporządzona przez skarżącego H. P., a więc NSA zobowiązany był do jej odrzucenia na mocy art. 180 p.p.s.a.
Na marginesie należy jednak zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, doręczając zaskarżone postanowienie, błędnie pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia, zamiast pouczyć o przysługującym mu prawie wniesienia skargi kasacyjnej i jej wymogach formalnych. Podkreślenia przy tym wymaga, że błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów p.p.s.a. Jednakże, w sytuacji gdy na skutek błędnych działań sądu administracyjnego strona uchybi wymaganiom formalnym przewidzianym dla danego środka odwoławczego i zostanie on odrzucony, to jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, co pozwoli na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybień powstałych bez winy strony.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje zatem, że na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a. strona skarżąca może w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi (tj. od chwili doręczenia jej niniejszego postanowienia sądu kasacyjnego) złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia WSA w Poznaniu z 22 maja 2020 r. odrzucającego skargę. We wniosku o przywrócenie terminu należy podnieść, że Sąd I instancji błędnie pouczył stronę, że od tego postanowienia przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy tymczasem przysługiwała skarga kasacyjna. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona musi dokonać uchybionej czynności, czyli musi złożyć skargę kasacyjną sporządzoną przez adwokata lub radcę prawnego, co wynika z art. 175 § 1 p.p.s.a. Jeżeli H. P. posiada takie uprawnienia, powinien to wykazać.
WSA w Poznaniu, rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, uwzględni zaś, że błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która dokonała czynności procesowej zgodnie z nim.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 p.p.s.a. oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji