Postanowienie NSA z 26 kwietnia 2019 r., I GZ 101/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Po 1441/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Sprawa

w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Henryk Wach przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 1 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Po 1441/14 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 19 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał w przedmiotowej sprawie wyrok, oddalający skargę. Na rozprawie nie stawił się skarżący, prawidłowo zawiadomiony o terminie.

Pismem z 7 stycznia 2019 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Po 1441/14. Napisał, że ewentualne uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, gdyż strona przeciwna i sędziowie oraz prezes sądu rozmyślnie go szykanują. Dalej wskazał, że ma ciężką chorobę fizyczną i psychiczną, przez co ma zaniki pamięci i nie może należycie bronić swoich praw ani nie może występować przed sądem, o czym orzekli, obecnie po raz kolejny, biegli lekarze sądowi. Dalej skarżący napisał, że orzeczenie lekarskie znajduje się w aktach sądu powszechnego o wskazanej sygnaturze i wniósł o przeprowadzenie dowodu z tych akt.

Sąd I instancji podkreślił, iż skarżący został prawidłowo poinformowany o terminie rozprawy. W zawiadomieniu o rozprawie zawarto pouczenie dotyczące trybu ewentualnego składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W pkt. 3 pouczenia wskazano, że zgłoszenie takiego wniosku po wymaganym terminie jest bezskuteczne. Skarżący nie stawił się na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. Od tej daty zaczął biec siedmiodniowy ustawowy termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę. W powyższym terminie 7 dni strona nie wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony po wymaganym terminie i nie było podstaw by przyjąć, że doszło do tego bez winy skarżącego.

R. P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić skarżącemu, że złożenie środka zaskarżenia od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, tj. wniesienie skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej p.p.s.a.) uzależnione jest od wcześniejszego wniesienia przez stronę wniosku o sporządzenie uzasadnienia takiego wyroku. W świetle art. 141 § 2 zd. pierwsze p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku.

Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie podał we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - okoliczności uzasadniających przywrócenie tego terminu. Skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy i o trybie ewentualnego składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W niniejszej sprawie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony po wymaganym terminie.

Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jego winy, tj. wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679).

Należy podkreślić, iż skarżący otrzymał zawiadomienie o terminie rozprawy z jasnym i prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o skutkach uchybienia temu terminowi. Zawiadomienie to zawierało informację, iż obecność skarżącego nie jest obowiązkowa, a także, że w przypadku oddalenia skargi, uzasadnienie wyroku zostanie sporządzone wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Skarżący został poinformowany o krokach, jakie należy podjąć, aby uzyskać odpis orzeczenia Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem oraz o konsekwencjach uchybienia przedmiotowemu terminowi. Został wyraźnie pouczony, że zgłoszenie wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wywiązał się zatem z określonego w art. 6 p.p.s.a. obowiązku udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zachowanie skarżącego świadczy natomiast o braku dochowania przez niego należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy. Skoro skarżący zdecydował się nie brać udziału w rozprawie, to powinien – jako strona dbająca należycie o swoje interesy – dowiedzieć się o treści zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia i na podstawie uzyskanych informacji podjąć decyzję co do dalszych czynności procesowych. Znając termin rozprawy mógł on chociażby telefonicznie dowiedzieć się o treści orzeczenia kończącego sprawę i sposobie dalszego postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2012 r. sygn. akt I OZ 665/12, publ. https://cbois.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.