Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1267/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi U. S. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia (...) czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 w uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I.) oraz zasądził od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę 3800 zł (trzy tysiące osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania (w pkt II.).
Uzasadniając zasądzone koszty postępowania Sąd pierwszej instancji wskazał na art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej p.p.s.a).
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu wniósł zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie Il wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 1 lutego 2022 r., na mocy którego zasądzono od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę 3800,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, a w konsekwencji wnoszę o uchylenie przedmiotowego postanowienia w części ponad kwotę 680,00 zł.
Zdaniem Dyrektora nie ma podstaw faktycznych i prawnych, aby uznać, że w przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna i zastosować stawkę obliczoną na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265, dalej: rozporządzenie). Ugruntowana praktyka orzecznicza w tym zakresie potwierdza, że sprawy dotyczące odmowy lub przyznania płatności w ramach schematów obsługiwanych przez ARiMR nie są objęte wpisem stosunkowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne.
Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Natomiast koszty sądowe stosownie do art. 211 p.p.s.a. obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków, przy czym opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.).
W złożonym zażaleniu organ w istocie kwestionuje wysokość zasądzonych na rzecz skarżącej kosztów postępowania poprzez niewłaściwe ustalenie przez Sąd należnego w sprawie wpisu od skargi spowodowane przyjęciem, że przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna, a co za tym idzie przyjęcie błędnej podstawy do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia w nadmiernej wysokości. Tak więc to charakter sprawy, w której wniesiono skargę, będzie przesądzał także o tym, jaka będzie podstawa do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia.
Ustosunkowując się do powyższego, zauważyć należy, że zgodnie z art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przy czym wpis stosunkowy, stosownie do treści art. 231 p.p.s.a., pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, a w pozostałych sprawach należny jest wpis stały. Należności pieniężne w znaczeniu ścisłym nie stanowią przedmiotu zaskarżenia przed sądem administracyjnym, ponieważ sąd ten o tych należnościach bezpośrednio nie orzeka. Ustalenie zatem jaki wpis z dwu kategorii wpisów ujętych w art. 231 p.p.s.a. (tj. stosunkowy, czy stały) obowiązywał w danej sprawie wymaga uwzględnienia rodzaju sprawy administracyjnej i charakteru aktu kończącego postępowanie administracyjne. Jak podkreślono w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2008 r. (sygn. akt I GSK 2039/06), na etapie wnoszenia skargi i nadaniu jej biegu chodzi o ustalenie, czy zaskarżona decyzja zawiera rozstrzygnięcie co do istnienia (wysokości) określonej należności pieniężnej i czy to rozstrzygnięcie jest do sądu zaskarżone.
Ponadto, zwrócono uwagę, że ze względu na istotę wpisu sądowego, którego uiszczenie jest warunkiem nadania skardze biegu, w przepisach dotyczących tego wpisu (art. 215 § 1 i art. 216 p.p.s.a.) chodzi o wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub z treści tej skargi wynika, albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Konieczna jest zatem analiza uregulowań prawnych dotyczących konkretnego typu sprawy administracyjnej. Z nich bowiem wynikać będzie w szczególności - czy przedmiotem zaskarżenia przed sądem administracyjnym mogły stać się należności pieniężne w rozumieniu art. 231 p.p.s.a.
Akt, którego dotyczyła złożona w niniejszej sprawie skarga wydany został w ramach uregulowań zawartych w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm.). Uregulowania zawarte w powyższej ustawie mają złożony charakter i specyficznie ujmują formy zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznawania płatności.
Pomijając kwestię ewentualnych rozstrzygnięć, które mogą podjąć organy administracji w postępowaniu o przyznanie płatności stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zapadła decyzja o odmowie udzielenia wsparcia finansowego, co świadczy, iż rozstrzygnięto negatywnie o przyznaniu skarżącej pomocy w ramach uregulowań zawartych w cyt. ustawie. Meritum tej decyzji sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, że osoba występująca z wnioskiem nie otrzyma płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i stwierdzić należy, iż jest to istotą wskazanego aktu. Omawiana decyzja nie może być zatem traktowana jako obejmująca skonkretyzowane należności pieniężne
Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w sprawach ze skarg na decyzje odmawiające przyznania różnego rodzaju płatności mieszczących się w ramach pomocy udzielanej rolnikom ze środków unijnych i krajowych, należy pobierać wpis stały, ponieważ jest to decyzja odmawiająca przyznania określonego świadczenia, a nie decyzja o odmowie przyznania świadczenia w określonej wysokości. (np. Postanowienie NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II GZ 239/11).
Zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji: w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 2, za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 1200 zł, a w innej sprawie – 480 zł. Skoro zaskarżona decyzja podlega wpisowi stałemu i rozpoznawanej sprawy nie kwalifikuje się do spraw, których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna to w takim wypadku wynagrodzenie pełnomocnika ustalane jest zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia. Zdaniem Naczelnego Sąd Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji wydając postanowienie o zwrocie kosztów postępowania w kwocie 3800 zł, błędnie uwzględnił stawkę określoną w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) powoływanego rozporządzenia.
Tym samym w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu wysokość wynagrodzenia radcy prawnego należy ustalić zgodnie z unormowaniem § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego wyżej rozporządzenia, zgodnie z którym stawka minimalna w sprawie opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie wynosi 480 zł.
W ten sposób wyliczona kwota 480 zł dotycząca kosztów wynagrodzenia radcy prawnego, łącznie z uiszczonym wpisem od skargi w kwocie 200 zł stanowi kwotę 680 zł, jak słusznie podkreślił organ w zażaleniu.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.