Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z 12 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 851/20, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2020 r., w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od kwietnia do maja 2020 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Ol 851/20 Sąd odrzucił skargę skarżącego - z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podnosząc, że doszło do "katastrofalnego w skutkach nieporozumienia dotyczącego daty odbioru przesyłki zawierającej decyzję, podlegającą zaskarżeniu". Wyjaśnił, że według informacji pozyskanych z Sekretariatu Sądu oraz z samej treści postanowienia Sądu, zaskarżona decyzja została odebrana 16 października przez H.B. Wskazał, że z rozmowy ze skarżącym oraz jego pracownikiem wynika jednak, że każda korespondencja przychodząca poddawana jest 3-dniowej kwarantannie z uwagi na epidemię SARS COVID-19. Dlatego też jako pełnomocnik skarżącego posiadał wiedzę, że decyzja ta została odebrana 19 października 2020 r., stąd termin na wniesienie skargi upływał w dniu 19 listopada 2020 r.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w okolicznościach sprawy uchybienie przez skarżącego terminowi do wniesienia skargi było wynikiem braku należytej staranności jego profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem, przy dokonywaniu tej czynności procesowej. Za takie uznać należy bowiem poprzestanie przez profesjonalnego pełnomocnika na ustnej informacji od mocodawcy odnośnie do daty odebrania przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, bez jej weryfikacji np. w dokumentach, w których skarżący lub jego pracownik rejestruje korespondencję przychodzącą lub w organie dysponującym aktami sprawy, a w tym dowodem doręczenia decyzji.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez zaniechanie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, pomimo ziszczenia się wszystkich koniecznych przesłanek przywrócenia terminu, w tym uprawdopodobnienia okoliczności wskazującej na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, o czym stanowi art. 87 § 4 p.p.s.a. Z powyższego jednoznacznie wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić jedynie przy kumulatywnym spełnieniu trzech przesłanek, tj.
1) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia, 2) dopełnienie czynności, dla której określony był termin, 3) uprawdopodobnienie uchybienia terminu bez winy wnioskującego, zaś brak spełnienia którejkolwiek z nich skutkuje niemożnością zastosowania przez sąd omawianej instytucji.
Z treści art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że dla zastosowania instytucji przywrócenia terminu, konieczne jest sprostanie przez zainteresowanego ciążącemu nań obowiązkowi m. in. uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu ustawowego. Obowiązek ten został przez ustawodawcę nałożony na stronę postępowania. Uprawdopodobnienie istnienia braku winy nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, w wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego.
Należy zaznaczyć, że ocena, czy w realiach konkretnej sprawy uprawdopodobnienie braku winy w istocie nastąpiło, pozostawione jest ocenie sądu. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej.
Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał, że w terminie otwartym do wniesienia skargi znajdował się w stanie, który uniemożliwiał mu złożenie skargi, jak również w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Stosowana przez skarżącego w firmie 3-dniowa kwarantanna przychodzącej korespondencji nie przesuwa terminu jej odebrania. W decyzji znajdowało się prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi.
Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W sprawie nie miały miejsce żadne okoliczności uzasadniające zastosowanie tejże instytucji, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagła choroba strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 87 § 2 p.p.s.a.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w kwestionowanym postanowieniu, że skarżący nie wykazał, iż uchybienie terminowi do złożenia skargi nastąpiło bez jego winy. W sytuacji, gdy skarżący został pouczony (prawidłowo) o sposobie i terminie wniesienia skargi, brak podjęcia przez niego jakichkolwiek działań w terminie, należy ocenić jako niezachowanie należytej staranności przy prowadzeniu sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu