Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 820/21, w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Uzasadnienie wydanego postanowienia stanowiła zmiana § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 lutego 2017 roku w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem z 22 lutego 2017 r.", dokonana rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 4 marca 2021 roku (Dz. U. z 2020 r., poz. 426) – zwanego dalej: "rozporządzeniem z 4 marca 2021 r.".
Wskazana zmiana legislacyjna polegała na przekazaniu spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) – zwanej dalej: "ustawą COVID-19" wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając przedmiotowe postanowienie w całości, zarzucając mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 14 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." poprzez niezasadne przyjęcie, że § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia z 22 lutego 2017 r. oraz § 2 rozporządzenia z 4 marca 2021 r. stanowią przepisy szczególne o których mowa w tymże przepisie ustawy. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w tej sprawie jest decyzja ZUS wydana na podstawie ustawy COVID-19. Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID i dotyczyła ona odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Utrzymała ona w mocy decyzję ZUS wydaną na podstawie art. 31zo ustawy COVID-19 w zw. z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) - zwanej dalej: "u.s.u.s".
Właściwość miejscową i rzeczową wojewódzkich sądów administracyjnych określono w art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. Zasadą jest, że właściwy do rozpoznania skargi wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, przy czym na podstawie art. 13 § 3 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości.
Na podstawie tego przepisu Prezydent RP w § 1 pkt 2 rozporządzenia z 22 lutego 2017 r., przekazał rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Ponadto na podstawie § 1 rozporządzenia z 4 marca 2021 r., Prezydent RP dokonał zmiany § 1 pkt 2 rozporządzenia z 22 lutego 2017 r. rozszerzając zakres ustalanej w ten sposób właściwości miejscowej, bo objął nią także sprawy dotyczące zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo ustawy o COVID.
Jednocześnie, w § 2 rozporządzenia z 4 marca 2021 r. Prezydent RP zrezygnował ze stosowania przewidzianej w art. 14 p.p.s.a. zasady utrwalenia właściwości miejscowej i wskazał, że zmiana właściwości dotyczy także tych spraw, w których skargi zostały wniesione przed dniem wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego i postępowanie nie zostało zakończone, z wyjątkiem spraw, w których wyznaczono termin posiedzenia.
Jak wynika z akt sprawy, miejscem zamieszkania skarżącego jest [...] (woj. [...]). W tej sytuacji należy się zgodzić ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że mając na uwadze § 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta RP z 4 marca 2021 r., uznał się on za niewłaściwy do załatwienia sprawy i przekazał ją Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do rozpoznania. Nie zachodził bowiem wyjątek, o którym mowa w § 2 in fine tego rozporządzenia, bo Sąd przekazujący nie wyznaczył jeszcze terminu posiedzenia.
Skoro kompetencja do unormowania właściwości miejscowej przysługuje Prezydentowi RP, to tym bardziej jest on uprawniony do wprowadzania modyfikacji w tym zakresie. Dotyczy ona także spraw pozostających w toku. Wbrew twierdzeniu skarżącego, wydane na podstawie art. 13 § 3 p.p.s.a. rozporządzenie z 4 marca 2021 r. nie narusza art. 14 p.p.s.a, bo przepis ten dopuszcza odstąpienie w przepisie szczególnym od zasady utrwalenia właściwości, która przecież nie nosi waloru bezwzględnej.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że sądem właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652 ze zm.) jest właściwy dla obszaru województwa małopolskiego. Dodać warto, że następstwem przekazania sprawy będzie dogodniejszy dla skarżącego dostęp do sądu rozpoznającego sprawę i pełniejsza realizacja konstytucyjnej zasady prawa do sądu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.