Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/Go 39/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił T. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W dniu 30 stycznia 2006 r. skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 15 maja 2006 r. Sąd oddalił ten wniosek, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 października 2006 r. oddalił zażalenie na to postanowienie.
Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu sądowego ponownie wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku z dnia 3 stycznia 2007 r. podniósł, iż od momentu wszczęcia postępowań celnych jego sytuacja ulega ciągłemu pogorszeniu, a zakończenie części postępowań administracyjnych uniemożliwiło mu dalszą działalność. Wezwany do złożenia oświadczenia odnośnie aktualnej sytuacji majątkowej w piśmie z dnia 13 lutego 2007 r. wskazał, że jego sytuacja majątkowa i rodzinna w dalszym ciągu nie uległa zmianie, nie prowadzi działalności gospodarczej, a jego żona jest osobą bezrobotną.
Po rozpatrzeniu ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że wnioskodawca nie udzielił szeregu istotnych informacji, do których udzielenia został wezwany, a które umożliwiłyby Sądowi ocenę możliwości finansowych skarżącego w nowej sytuacji. W związku z prawomocnym oddaleniem wcześniejszego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych złożenie ponownego wniosku możliwe jest wtedy, gdy sytuacja materialna skarżącego uległa zmianie. Zmiany tej skarżący zdaniem Sądu nie wykazał, a w oświadczeniu z dnia 13 lutego 2007 r. wskazał, iż jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie uległa zmianie.
Na powyższe postanowienie T. K. złożył zażalenie i wniósł o zmianę wydanego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bądź też o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gorzowie Wielkopolskim. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że stanowisko Sądu I instancji, zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, jest krzywdzące dla niego i jego rodziny oraz zamyka mu drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd. W jego ocenie, ponad wszelką wątpliwość zostało wykazane, że nie jest on w stanie uiścić wpisu sądowego. Skarżący podkreślił, że od chwili wszczęcia przez organy celne postępowań weryfikacyjnych jego sytuacja rodzinna uległa drastycznej zmianie.
Ponadto stwierdził, że przed sądem toczy się kilkadziesiąt spraw, których koszty ponosi. Skarżący podkreślił, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwi stronie wniesienie skargi, a tym samym realizację swoich praw przed sądem.
Wielość sporów prowadzonych przez niego przed sądami i organami celnymi, wysokość naliczanych zobowiązań i przez to wysokość wpisów sądowych przekraczają możliwości finansowe zarówno skarżącego, jak i jego bliskich.
W konkluzji skarżący podniósł, że nieprzyznanie mu prawa pomocy pozbawi go możliwości zrealizowania jego podstawowego prawa, jakim jest prawo do sądu. Byłoby to sprzeczne nie tylko z Konstytucją RP, ale również z orzecznictwem Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym prawa do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest uzasadnione.
Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącego o udzielenie prawa pomocy została już prawomocnie rozstrzygnięta.
Jak wynika z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana okoliczności, zatem nie było podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego prawomocnym postanowieniem.
Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po wcześniejszym prawomocnym oddaleniu wniosku w tym przedmiocie może być uwzględniony tylko wtedy, gdy strona wykaże, że po wydaniu wcześniejszego postanowienia powstały nowe nieistniejące w chwili rozpoznawania wcześniejszego wniosku okoliczności, uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Poprzednie prawomocne orzeczenie wywołuje skutki z zakresu prawomocności materialnej (art. 170 p.p.s.a.), co odnieść należy do stanu faktycznego istniejącego w chwili jego wydawania.
Zauważyć należy, że wcześniejszym postanowieniem odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, oraz że Sąd ocenił wówczas możliwość przyznania prawa pomocy w takim zakresie. Zmiany, polegające na znacznym pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym stało się uzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie stwierdza, że skarżący ani w złożonym ponownie wniosku ani w zażaleniu nie wskazał istotnych nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy, nawet w zakresie częściowym. Zatem brak jest także podstaw do uwzględnienia zażalenia, w którym nie wykazano, by tego rodzaju okoliczności występowały.
Ponowiony w styczniu 2007 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, oraz zażalenie, jako fakty uzasadniające przyznanie tego prawa wskazuje niemal identyczne okoliczności jak we wcześniejszym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w piśmie z dnia 13 lutego 2007 r. sam podnosi, iż jego sytuacja nie uległa zmianie (k. akt 170).
Na marginesie wskazać tylko można, że złożone przez skarżącego ogólnikowe oświadczenie o wysokości dochodów nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione. W tej sytuacji Sąd I instancji miał uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że zawarte we wniosku oświadczenie o majątku i dochodach skarżącego nie daje podstawy do przyjęcia, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż nieprzyznanie mu prawa pomocy byłoby sprzeczne z Konstytucją RP i orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, gdyż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uzasadniające przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.