Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] października 2010 r. D. S. (dalej: Wnioskodawca) reprezentowany przez doradcę podatkowego – P. Z. wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie jego odpisu wraz z uzasadnieniem.
Zarządzeniem z dnia [...] października 2010 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wezwał Wnioskodawcę do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z dnia [...] października 2010 r. wraz z uzasadnieniem - pod rygorem ściągnięcia opłaty w trybie egzekucyjnym.
Zarządzeniem z dnia 22 lutego 2011 r., Wnioskodawcę ponownie wezwano do uiszczenia ww. opłaty kancelaryjnej.
Na powyższe zarządzenie wnioskodawca pismem z dnia [...] marca 2011 r. wniósł zażalenie twierdząc przy tym, iż opłata została już uregulowana na podstawie zarządzenia z dnia [...] października 2010 r.
Z akt sprawy wynika, iż w związku z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] marca 2011 r. ustalono w Oddziale Finansowym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., iż do dnia 10 marca 2011 r. nie odnotowano wpływu opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie wyroku. Wobec powyższego wnioskodawcę wezwano do udokumentowania wpłaty kwoty 100 zł.
Pismem z dnia 15 marca 2011 r. wnioskodawca wyjaśnił, "że przy wpłacie opłaty kancelaryjnej w dniu [...] października 2010 r. błędnie podano numer sygnatury [...], w której w tej dacie nie należała się żadna opłata i wniósł o zarachowanie tej wpłaty na poczet sprawy niniejszej". Do pisma dołączono potwierdzenie wykonania operacji bankowej.
W związku z ww. pismem Przewodniczący Wydziału poinformował wnioskodawcę, że jego wyjaśnienia nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy ani dokumentacji księgowej. Ustalono nadto, że w sprawie o sygn. akt [...] reprezentujący wnioskodawcę doradca nie występował jako pełnomocnik strony, nie uiścił żadnych opłat a we wskazanej sprawie nie została uiszczona żadna nienależna opłata.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 234 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów na podstawie akt, pobiera się opłatę kancelaryjną, z zastrzeżeniem § 3. W myśl § 2 ww. artykułu opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 nie stosuje się.
Zgodnie z § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem wynosi 100 zł. Wskazanej opłaty kancelaryjnej nie pobiera się jedynie za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, podlegający doręczeniu z urzędu (art. 234 § 3 p.p.s.a.). Wyjątek ten jednakże nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdyż wyrok Sądu pierwszej instancji, oddalający skargę strony, należy do kategorii orzeczeń wymienionych przez art.141 § 2 p.p.s.a. Według ostatniego z powołanych przepisów (zdanie pierwsze), w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku.
Skoro z przywołanych regulacji wynika, że w przypadku opłaty kancelaryjnej - za czynności określone w art. 234 p.p.s.a., obowiązek uiszczenia której zaistniał w rozpoznawanej sprawie - art. 220 tej ustawy nie stosuje się, to znaczy że brak opłaty kancelaryjnej nie daje podstaw do wezwania strony do jej uiszczenia a bezskuteczny upływ zakreślonego terminu nie pozwala na pozostawienie wniosku podlegającego opłacie bez rozpoznania.
W konsekwencji uznać należy, iż wezwanie strony przez przewodniczącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej nie znajduje oparcia w prawie. Podobny pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GZ 200/11.
Odrębną kwestią jest, iż – stosownie do treści art. 6 p.p.s.a. – Sąd administracyjny powinien udzielić stronie występującej w sprawie bez adwokata lub rady prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W tym stanie rzeczy pouczenie strony o należnej opłacie kancelaryjnej i o możliwości jej przymusowego ściągnięcia ma to na celu ochronę interesów strony i jest w pełni dopuszczalne.
Taka informacja nie może jednak przybrać formy zarządzenia w przedmiocie kosztów sądowych w świetle art. 227 § 1 p.p.s.a. W świetle bowiem tego, co zostało wyżej powiedziane, mimo iż opłata kancelaryjna jest elementem kosztów sądowych (211-212 p.p.s.a.) brak podstaw prawnych do dokonania wezwania do jej uiszczenia.
Już z tych względów zaskarżone zarządzenie należało uchylić, tym bardziej, że było drugim wezwaniem w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Na marginesie - wobec twierdzeń strony, że opłata kancelaryjna została uiszczona - należy zauważyć, iż ustalenia w powyższym zakresie powinny być poczynione przed skierowaniem opłaty do ściągnięcia.