Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 2332/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił [A.] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 28 czerwca 2021 r. w sprawie ze skargi [A.] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że odpis sentencji wyroku z dnia 28 czerwca 2021 r. WSA w Warszawie doręczono stronie 1 lipca 2021 r. Pismem z 6 lipca 2021 r. (data nadania 9 lipca 2021 r.) skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku i doręczenie jego odpisu wraz z uzasadnieniem.
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r. WSA w Warszawie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 28 czerwca 2021, sygn. akt V SA/Wa 2332/20 z uwagi na złożenie powyższego wniosku po terminie.
Pismem z 11 sierpnia 2021 r. spółka wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w przedmiotowej sprawie. Uzasadniając wniosek strona stwierdziła, że pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że wyrok został doręczony spółce dopiero 6 lipca 2021 r., tj. trzy dnia przed wniesieniem przez skarżącą wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyjaśniła następnie, że 1 lipca 2021 r., z uwagi na okres urlopowy, w Spółce nie było osoby, która była uprawniona do odbioru korespondencji kierowanej do [A.] Sp. z o.o., wobec czego Spółka nie miała żadnych podstaw aby przypuszczać, że wyrok został Spółce skutecznie i prawidłowo doręczony właśnie tego dnia. Dodała, że w tym samym lokalu co siedziba Spółki siedzibę ma kilka podmiotów, zatem jeżeli wyrok został doręczony 1 lipca 2021 r. to odbioru korespondencji musiała dokonać inna osoba niż uprawniony do tego pracownik spółki - najprawdopodobniej osoba wykonująca pracę dla [B.] sp. z o.o.
Dalej dodała, że cała korespondencja kierowana do strony została odebrana dopiero po powrocie osoby upoważnionej do odbioru korespondencji z urlopu i została przekazana kierownictwu spółki 6 lipca 2021 r. Strona do wniosku załączyła również informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców dot. [B.] sp. z o.o.
Sąd I instancji rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Stwierdził, że z treści ww. informacji z KRS wynika jedynie fakt, że oba podmioty mają siedzibę pod tym samym adresem, oraz, że w obu w tych spółkach wspólnikiem jest prezes zarządu skarżącej - P. Z..
Sąd wskazał, że wyrok z dnia 28 czerwca 2021 r. został doręczony na adres Spółki wskazany w skardze 1 lipca 2021 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przez stronę ww. wyroku wynika, że korespondencję odebrał upoważniony pracownik Spółki. Podkreślił, że w sprawie wszelką korespondencję kierowaną do Spółki odbierała ta sama osoba, w tym również m.in. odpis postanowienia z dnia 28 lipca 2021 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia, od którego strona w terminie wniosła zażalenie. Podobnie ten sam upoważniony pracownik odebrał w imieniu Spółki odpis odpowiedzi na skargę wraz z wezwaniem do wypowiedzenia się w kwestii trybu procedowania w sprawie (pismo Sądu z 7 stycznia 2021 r.), którego kopię strona załączyła przy piśmie z 15 stycznia 2021 r. Co istotne ww. kopia pisma Sądu z 7 stycznia 2021 r. opatrzona została pieczęcią: "WPŁYNĘŁO 11.01.2021", która to data jest zbieżna z datą widniejącą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma przez skarżącą, którego to odbioru dokonał, jak wskazano powyżej, ten sam upoważniony pracownik Spółki, który w imieniu spółki odebrał również odpis sentencji wyroku.
Niezrozumiałym zatem wydaje się, iż strona kwestionuje wyłącznie skuteczność doręczenia jej odpisu sentencji wyroku z 28 czerwca 2021 r., skoro wszelka korespondencja kierowana do niej odbierana była przez tę samą osobę. Wskazać również wypada, że zaskarżoną decyzję również odebrał ten sam pracownik, co wynika z akt administracyjnych sprawy.
Zdaniem Sądu powyższe świadczy o tym, iż korespondencja doręczana była Spółce w sposób prawidłowy, tj. do rąk upoważnionego pracownika, Spółka zaś nie uprawdopodobniła w żaden sposób okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, iż korespondencja z Sądu została przekazana osobom upoważnionym do jej odbioru w imieniu strony w późniejszym terminie niż wynikający ze zwrotnego potwierdzenia odbioru.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła [A.] sp. z o.o. z siedzibą w W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu Spółka wskazała, że cała korespondencja kierowana do Spółki [A.] sp. z o.o. została odebrana dopiero po powrocie osoby upoważnionej do odbioru korespondencji z urlopu, i została przekazana kierownictwu Spółki 6 lipca 2021 roku. Wraz z tą korespondencją został przekazany wyrok tutejszego Sądu, stąd też Spółka pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, że wyrok tutejszego Sądu został doręczony właśnie 6 lipca 2021 roku - wobec czego Spółka już 9 lipca, 3 dni po terminie doręczenia wyroku, wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W ocenie Spółki nie można zgodzić się z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia, jakoby "ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przez stronę ww. wyroku wynika, że korespondencję odebrał upoważniony pracownik spółki". Powołane twierdzenie z akt sprawy nijak nie wynika, bowiem wedle informacji skarżącego w dniu 1 lipca 2021 roku nie było w spółce [A.] sp. z o.o. osoby uprawnionej do odbioru korespondencji w imieniu spółki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym – jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu.
Podkreślić też należy, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji, jak wskazano wyżej, jest właśnie twierdzenie przeciwne, że termin ten nie został zachowany bez winy strony (np. postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 893/19).
Tymczasem podnoszone w niniejszej sprawie przez skarżącą argumenty sprowadzają się między innymi do kwestionowania doręczenia Spółce wyroku z dnia 28 lipca 2021 r. Kwestia ta została przesądzona w postanowieniu NSA z 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GZ 109/22, którym to Sąd oddalił zażalenie skarżącej Spółki na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lipca 2021 r. odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 czerwca 2021 r. stwierdzając, że sentencja wyroku została skutecznie doręczona skarżącej Spółce w dniu 1 lipca 2021 r. natomiast termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał z dniem 8 lipca 2021 r.
Podzielając wskazaną w tym postanowieniu NSA argumentację, należy przypomnieć, że w myśl art. 67 § 2 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Stosownie do art. 67 § 3 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. W sprawie, Spółka w nagłówku wniesionej skargi jako adres podała: [A.] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. B. W. [...] r. [...],[...] W. Zgodnie z nagłówkiem, intencją wnoszącej skargę Spółki było otrzymywanie korespondencji kierowanej przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym na ww. adres Spółki.
Ten sam adres widnieje w Krajowym Rejestrze Sądowym Spółki którego wydruk został dołączony do skargi. Zgodnie z nagłówkiem, intencją wnoszącej skargę Spółki było otrzymywanie korespondencji kierowanej przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym na ww. adres Spółki.
W niniejszej sprawie odpis sentencji wyroku z dnia 28 czerwca 2021 r. WSA w Warszawie został wysłany Spółce [A.] Sp. z o.o. na adres Spółki wskazany w KRS oraz w nagłówki złożonej skargi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę zawierającą przedmiotową sentencję wyroku odebrała w dniu 1 lipca 2021 r. - P. F. (k.41 akt sądowych), która odbiór pokwitowała własnoręcznym podpisem, zaś doręczyciel na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazał, że przesyłkę wydał upoważnionemu pracownikowi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odebranie pisma przez pracownika osoby prawnej (Spółki) w jej siedzibie, rodzi domniemanie w zakresie umocowania do odbioru pism adresowanych do zatrudniającej go jednostki. Odebranie korespondencji przez osobę nieuprawnioną jest oczywiście prawnie bezskuteczne. Oznacza to, że domniemanie, iż pracownik osoby prawnej upoważniony jest do odbioru korespondencji w miejscu jej siedziby może być wzruszone. Okoliczność braku uprawnienia pracownika do odbioru korespondencji winna być jednakże przynajmniej uprawdopodobniona. Tymczasem strona skarżąca kwestionując w zażaleniu upoważnienie do odbioru korespondencji, nie powołała się na jakiekolwiek okoliczności, które mogły by potwierdzić jej stanowisko. Analiza akt sprawy, a zwłaszcza adnotacje pracownika poczty umieszczone na potwierdzeniach odbioru korespondencji kierowanej przez WSA w Warszawie jak również kierowanej przez organ do skarżącej Spółki, nie dają podstaw do przyjęcia odmiennego stanowiska jak uczynił to Sąd I instancji w kwestii domniemania dokonania doręczenia skarżącej.
Należy zauważyć, że w sprawie wszelką korespondencję kierowaną do Spółki odbierała ta sama osoba, w tym również m.in. odpis postanowienia z dnia 28 lipca 2021 r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia. Niezrozumiałym zatem wydaje się, iż strona kwestionuje wyłącznie skuteczność doręczenia jej odpisu sentencji wyroku z 28 czerwca 2021 r., skoro wszelka korespondencja kierowana do niej odbierana była przez tę samą osobę. Wskazać również wypada, że zaskarżoną decyzję również odebrał ten sam pracownik, co wynika z akt administracyjnych sprawy. Wysłanie zatem do spółki korespondencji na adres jej siedziby i odbiór przez pracownika w opisany wyżej sposób, prawidłowo Sąd I instancji ocenił za prawnie skuteczne.
Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że biorąc pod uwagę przedstawioną we wniosku argumentację, uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania, a nie zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Zaniedbanie strony skarżącej spowodowane niezapewnieniem prawidłowego obiegu korespondencji w siedzibie przedsiębiorstwa nie może być uznane za okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu. To, że z uwagi na okres urlopowy w Spółce nie było osoby która była uprawniona do odbioru korespondencji, na co powołuje się w zażaleniu Spółka, nie jest okolicznością nie do przewidzenia, i nie może usprawiedliwiać zaniedbań. Obowiązkiem podmiotu gospodarczego jest zapewnienie od strony organizacyjnej takiego funkcjonowania firmy aby umożliwiło to bez przeszkód wypełnianie ciążących na niej obowiązków, w tym prawidłowe odbieranie korespondencji.
W oparciu o argumenty podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie sposób było uznać, że Spółka dochowała należytej staranności. Zatem brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek ten Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. W zażaleniu nie wskazano żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu i zakwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.