Uzasadnienie
R. S. pismem z [...] czerwca 2016 r. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym.
Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie [...] listopada 2016 r. zostało doręczone żonie skarżącego M. S., tym samym termin do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł upłynął 15 listopada 2015 r. Wpis od skargi nie został w tym terminie wniesiony.
WSA w Warszawie postanowieniem z 6 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2049/16, skargę odrzucił.
Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego. W uzasadnieniu podał, że żona odebrała korespondencję z sądu, jednakże zapomniała mu o niej powiedzieć, zaś on z przyczyn zawodowych przebywał w okresie od 7 listopada 2016 r. do 11 grudnia 2016 r. poza domem. Skarżący oświadczył, że o całej sytuacji dowiedział się dopiero 28 grudnia 2016 r. gdy odebrał osobiście postanowienie z 15 grudnia 2016 r. o odrzuceniu skargi w sprawie V SA/Wa 2050/16. Na okoliczność zdarzeń skarżący załączył oświadczenie żony oraz oświadczenie właściciela działki w W., u którego wykonywał pracę w dniach wskazanej nieobecności.
Należy odnotować, że na koncie WSA w Warszawie w dniach 29 listopada 2016 r. i 5 stycznia 2017 r. zaksięgowano dwie kwoty 500,00 zł, uiszczone tytułem wpisu sądowego od skargi. Z potwierdzeń uiszczenia wpisu wynika, że wpłacającym pierwszej wpłaty (zaksięgowanej 29 listopada 2016 r.) był R. S., natomiast drugiej wpłaty (zaksięgowanej 5 stycznia 2017 r.) była M. S..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 lutego 2017 r. odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd uznał, że nie została spełniona przesłanka przywrócenia terminu tj. brak winy po stronie skarżącego. Wywody przedstawione przez skarżącego sprowadzają się do stwierdzenia, że nie zawinił on w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej w postaci uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ponieważ wezwanie zostało doręczone żonie, która zapomniała mu powiedzieć, że odebrała pismo wzywające do uiszczenia wpisu. Sąd zaznaczył, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało przesłane na prawidłowy wskazany w skardze adres skarżącego.
WSA odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczących przyczyn uchybienia terminu do uiszczenia wpisu sądowego, stwierdził, że w sprawie nastąpiło doręczenie zastępcze, zgodnie z którym jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej.
W związku z powyższym, doręczenie zastępcze nastąpiło do rąk żony skarżącego (M. S.), która zamieszkuje pod tym samym adresem co skarżący oraz zobowiązała się do oddania korespondencji skarżącemu. Sąd nadmienił, że strona, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, powinna tak zorganizować swoje sprawy, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku (ustanowienie pełnomocnika do odbioru korespondencji, wskazanie adresu do doręczeń przesyłek). Dbający o własne interesy skarżący, wyjeżdżając poza miejsce zamieszkania w toku prowadzonego postępowania sądowego, winien liczyć się z możliwością wystąpienia normalnych zdarzeń procesowych, takich jak np.: wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, tudzież – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie – wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego. Tym samym skarżący powinien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw sądowych.
Konkludując Sąd stwierdził, że skoro przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została przesłana na adres podany przez skarżącego i doręczona dorosłemu domownikowi, to opóźnienie jej przekazania i tym samym zwłoka w dokonaniu wymaganej czynności, nie nastąpiło bez winy skarżącego. Tym samym, skarżący nie przedstawił żadnych obiektywnych okoliczności, które uniemożliwiły domownikowi zawiadomienie skarżącego o skierowanej do niego korespondencji.
R. S. na powyższe postanowienie złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie lub zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 86 § 1, art. 87 § 2 w związku z art. 72 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu mają na celu umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie przez stronę terminowi nie nastąpiło z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy.
Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności świadczące o braku winy strony w uchybieniu terminu, które uprawdopodobnią zasadność tego wniosku. Z brakiem winy mamy do czynienia w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2008 r. sygn. akt.
II OZ 712/08 niepubl.). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczności podnoszone przez skarżącego nie uzasadniały przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Należy zauważyć, że w uzasadnieniu wniosku skarżący, nie podawał żadnych okoliczności świadczących o tym, że nie ponosi on winy za naruszenie terminu, zaś samo powoływanie się na winę żony skarżącego, która nie przekazała korespondencji skarżącemu, nie jest wykazaniem związku między uchybieniem terminu a brakiem winy skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący składając skargę do sądu, powinien spodziewać się korespondencji z sądu np. w postaci wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Tym samym na czas wykonywania pracy poza miejscem zamieszkania, szczególnie jeśli trwa ona dłuższy czas, skarżący powinien zapewnić sobie takie zastępstwo, które nie narazi go na negatywne konsekwencje.
Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że w sprawie nie zaistniały podstawy do przywrócenia skarżącemu terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., oddalił zażalenie