Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 96/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.: dalej: p.p.s.a.) odmówił A. Sp. z o.o. w P. wstrzymania wykonania decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania projektu.
W uzasadnieniu wskazał, że w piśmie z dnia 20 lutego 2020 r. skarżąca spółka wniosła o wstrzymanie wykonanie zaskarżonej decyzji w zakresie wykluczenia z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich i wpisu skarżącej spółki do Rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymywania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej oraz spowodowanie niemożliwych do odwrócenia skutków należy upatrywać we wpisaniu jej do wskazanego wyżej rejestru, gdyż oznaczać to będzie dla niej zaprzestanie działalności. Zdaniem skarżącej będzie to skutkować niepowetowaną szkodą zarówno dla niej, jak i jej wspólników, ale przede wszystkim dla bezpośrednich beneficjentów realizowanych przez nią projektów.
Skarżąca wskazała we wniosku, że możliwość wpisania jej do rejestru podmiotów wykluczonych doprowadzi do wyrządzenia szkody w postaci potencjalnego wstrzymania płatności na jej rzecz, jako beneficjenta programów unijnych, niezaakceptowania przez IZ osiągniętych wskaźników i zrealizowanych działań, jak również do nieodwracalnych skutków w postaci wykluczenia z udziału w programach, w ramach których złożyła wniosek o dofinansowanie lub zamierza aplikować w najbliższym czasie. Skarżąca wskazała, że zaistniała sytuacja może spowodować niemożność uzyskania refundacji kosztów poniesionych przy realizacji projektów już rozpoczętych i znacząco zaawansowanych w realizacji, jak również brak możliwości rozliczenia osiągniętych wskaźników i działań, czego konsekwencją może być rozwiązanie aktualnych umów projektowych oraz powstanie olbrzymich strat.
Jednocześnie skarżąca wskazała, że w celu uchylenia się od niebezpieczeństwa wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych, w dniu 16 grudnia 2019 r. dokonała zwrotu określonej w zaskarżonej decyzji kwoty 113.020,08 zł wraz z odsetkami.
Jak podkreślił Sąd pierwszej instancji objęcie ochroną, przewidzianą we wskazanym przepisie, może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zaskarżenia decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być w przyszłości wykonana. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie - w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji - do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu polega więc na wstrzymaniu skutków prawnych, które on wywołuje, związanych z ustaleniem praw i obowiązków strony postępowania. W przypadku, gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy.
Przedmiotem wniosku skarżąca uczyniła decyzję zobowiązującą ją do zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości 113.020,08 zł wraz z odsetkami. Jednocześnie wskazała, że w dniu 16 grudnia 2019 r. dokonała zwrotu kwoty określonej w decyzji wraz z odsetkami. W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie realizacji przelewu na rachunek Województwa [...] na kwotę 126.653,08 zł (k. 21 akt sądowych). W związku z powyższym Sąd uznał, że decyzja została już wykonana - wywołała ona już zamierzony skutek, a skarżąca nałożony na nią przedmiotową decyzją obowiązek wykonała.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zaskarżyła je w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie zgadza się z treścią decyzji i kwestionuje ją w całości. Podniosła, że zachowanie skarżącej miało na względzie uchylenie potencjalnych negatywnych skutków związanych z brakiem zwrotu środków w wyznaczonym przez organ terminie. Skarżąca w pierwszej kolejności dokonała zwrotu wpłaty środków z zastrzeżeniem ich zwrotu a następnie zaskarżyła decyzję stanowiąca podstawę do żądania ich zwrotu jako naruszającą prawo. W ten sposób dała sygnał, że nie zgadza się z decyzją, zmierza do jej kontroli przez sąd ale uchyla poprzez wpłatę co najmniej dwa negatywne dla siebie skutki w postaci po pierwsze odsetek jakie musiałaby zwrócić w przypadku długotrwałego postępowania a po drugie wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych, który wykluczałby go z możliwości funkcjonowania z uwagi na odcięcie go od głównego źródła finansowania jakim są fundusze europejskie.
Powyższe nie pozwala w żaden sposób na przyjęcie tezy, że decyzja organu została wykonana bowiem jej wykonanie nie oznacza jej zaakceptowania i w tym zakresie nie jest spełniona przesłanka wynikająca z zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 kodeks postępowania cywilnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Istota ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym sprowadza się zatem do tego, by do czasu rozpoznania skargi przez sąd strona skarżąca nie musiała wykonywać obowiązku nałożonego na nią w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Instytucja ta ma zatem zapobiec wystąpieniu po stronie skarżącej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, jakie wystąpiłyby, gdyby zaskarżona decyzja została wykonana. Oznacza to, że wstrzymanie wykonania decyzji ma zapobiec wystąpieniu tychże negatywnych okoliczności, a nie odwrócić skutki ich wystąpienia.
W sprawie, wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej dotyczył zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] listopada 2019 r. którą zobowiązano skarżącą spółkę do zwrotu kwoty 113 020,08 zł wraz z odsetkami w wysokości wliczonej jak dla zaległości podatkowych.
Zgodnie z treścią decyzji, wskazaną kwotę należy zwrócić w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji administracyjnej na wskazany rachunek bankowy.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że na etapie postępowania zażaleniowego postanowienie Sądu I instancji ocenia się w oparciu o stan faktyczny, którym WSA w Gdańsku dysponował w momencie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek uzależniona jest od wykonalności aktu objętego wnioskowaną ochroną. Słusznie wskazał Sąd I instancji, iż objęcie ochroną, przewidzianą we wskazanym przepisie, może mieć miejsce wyłącznie w przypadku zaskarżenia decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być w przyszłości wykonana. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć doprowadzenie - w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji - do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu polega na wstrzymaniu skutków prawnych, które on wywołuje, związanych z ustaleniem praw i obowiązków strony postępowania. W przypadku, gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy i bez znaczenia pozostaje, że zwrot środków nastąpił bez akceptacji skarżącego dla przedmiotowej decyzji.
Należy zwrócić uwagę, że z pisma Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2020 r. jednoznacznie wynika, że skarżąca spółka w dniu 13 grudnia 2019 r. dokonała zwrotu środków. W związku z tym, postępowanie w sprawie o wstrzymanie należy uznać za bezprzedmiotowe, ponieważ przepis art. 61 odnosi się do takich sytuacji, gdy decyzja nie została jeszcze wykonana (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, komentarz do art. 61, teza 24, s. 212, por. także postanowienie NSA z 10 grudnia 2008 r., sygn. akt I OZ 827/08).
Na marginesie należy wskazać, że wnioskująca spółka upatrywała trudne do odwrócenia skutki w wykluczeniu jej z możliwości otrzymywania środków z programów dofinansowywanych z budżetu Unii Europejskiej stosownie do art. 207 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm.). Jednak do wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji dołączyła poświadczone za zgodność z oryginałem pismo Ministra Finansów z dnia 11 lutego 2020 r., z którego wynika, że spółka z dniem 10 lutego 2020 r. została wpisana do podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że wykluczenie skarżącej nastąpiło z mocy ustawy, zatem ewentualne zastosowanie ochrony tymczasowej, o którą wnioskuje strona, nie wstrzymałoby omawianych skutków.
Z podanych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.