Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 1 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Bk 353/06, wydanym przez referendarza sądowego, oddalił wnioski wspólników spółki cywilnej [...] w Częstochowie T. K. oraz J. G.-S. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ww. wymienionych na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku w przedmiocie odmowy unieważnienia zgłoszenia celnego.
Sąd wskazał w szczególności, że na rachunku bankowym Spółki cywilnej [...], której T. K. i J. G.-S. są wspólnikami i w której imieniu wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białymstoku oraz wnieśli o zwolnienie z kosztów sądowych figuruje kwota 10.022,43 zł, przy czym zauważył, że skarżący nie wskazali na jakiekolwiek ograniczenia w dysponowaniu tą kwotą.
Tomasz Kozieł 2 kwietnia 2007 r. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 8 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Bk 353/06, oddalił wniosek T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd podał, że informacje o stanie rodzinnym i majątkowym wnioskodawcy nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. T. K. oświadczył, że mieszka z matką w należącym do niej domu, a ponadto, że pozostaje na utrzymaniu matki. Jest on wspólnikiem trzech spółek: [...], która przynosi straty spowodowane wstrzymaniem na granicy surowca, którym spółka miała handlować; [...] s.c., która jest w trakcie organizacji oraz [...] s.c. Ostatnia z wymienionych spółek na koniec października 2006 r. przyniosła mu dochód w wysokości 6.680,01 zł. Ponadto Sąd wskazał, że J. G.-S. i T. K. dysponują kwotą 10.012,57 zł zgromadzoną na rachunku związanym z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą w formie spółki cywilnej prowadzonej pod firmą [...]. Wnioskodawca nie udowodnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu w wysokości 1.500 zł.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł T. K. żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania prawa pomocy skarżącemu w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów wpisu od skargi w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 i następnych ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi gwarancję konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia ten dostęp.
T. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę w treści tego przepisu sformułowania "następuje" oznacza, że udzielenie przez sąd administracyjny prawa pomocy jest obligatoryjne, gdy skarżący udowodni brak środków na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
O przyznaniu prawa pomocy na podstawie powyższego przepisu decyduje sytuacja materialna osoby fizycznej składającej wniosek oceniana w kontekście możliwości poniesienia przez nią kosztów postępowania w zakresie częściowym. Tak pojmowana instytucja prawa pomocy oznacza, że sąd administracyjny powinien zapewnić prawidłową równowagę pomiędzy interesem państwa w pobraniu opłat sądowych z jednej strony, a interesem skarżącego w dochodzeniu roszczeń przed sądem. W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty postępowania miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd administracyjny jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które zapewni realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena sytuacji majątkowej skarżącego dokonana przez Sąd I instancji zasługuje na aprobatę. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, Sąd dokonując analizy sytuacji majątkowej ocenił właściwie, że sytuacja majątkowa strony nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący pozostaje na utrzymaniu matki i nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na rachunku Spółki [...] znajdują się znaczne środki finansowe (10.012,57 zł).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji dokonał pełnej analizy i oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i prawidłowo stwierdził, że skarżący nie wykazał zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego też względu zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku uznać należało za nieuzasadnione i na mocy art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji postanowienia.