Uzasadnienie
Postanowieniem z 3 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1137/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi E. T. S.A. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że postanowieniem z 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 240/08 Naczelny Sąd Administracyjny skierował do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne dotyczące niekonstytucyjności art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w zakresie, w jakim nie warunkuje zwrotu nadpłaty od tego, kto poniósł ekonomiczny ciężar podatku. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy zależy od wyniku toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.
W dniu 22 lutego 2010 r. Spółka złożyła wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Podniosła, że w świetle orzecznictwa NSA zagadnienie niekonstytucyjności art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy.
Postanowieniem z 8 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 1137/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił podjęcia zawieszonego z urzędu postępowania sądowego. Stwierdził, że zgodnie z art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania - od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie. Sąd może jednak i przedtem, stosownie do okoliczności, podjąć dalsze postępowanie. Stwierdził nadto, że z powyższej regulacji prawnej wynika, iż podjęcie zawieszonego z urzędu postępowania jeszcze przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny jest uprawnieniem Sądu, z którego może skorzystać mając na uwadze okoliczności, które pojawiły się po uprawomocnieniu się postanowienia o zawieszeniu. Jednak w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.
W zażaleniu na postanowienie E. T. S.A. w T. wniosła o jego uchylenie w całości. Podniosła, że w sprawie podatkowej, w której wydana została zaskarżona decyzja, organy podatkowe orzekały o odmowie stwierdzenia nadpłaty bez wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, nie mówiąc już o rozstrzygnięciu wysokości tego zobowiązania stosowną decyzją. Zatem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym, musi ona zostać uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zatem rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny zagadnienia zgodności z Konstytucją art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie może mieć żadnego wpływu na wynik sprawy.
Niezależnie od tego jakie orzeczenie wyda Trybunał Konstytucyjny, zaskarżona decyzja i tak musi zostać uchylona, ze względu na wskazane naruszenie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 Ordynacji podatkowej. Nie ma więc podstaw, aby postępowanie sądowoadministracyjne pozostawało zawieszone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (por. wyrok NSA z 8 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 694/06).
Zauważyć należy, że przesłanka zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. została ujęta bardzo szeroko. W doktrynie przyjmuje się, że praktycznie każde postępowanie przed organami państwa może być uznane za prejudycjalne dla toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego (por. M. Romańska w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 458). Praktyka sądowa opowiada się również za szerokim interpretowaniem użytego w pkt 1 § 1 art. 125 p.p.s.a. pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania.
Jako postępowanie prejudycjalne Sąd pierwszej instancji wskazał postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym w wyniku pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego postanowieniem z 15 października 2009 r., sygn. akt I FSK 240/08.
Decyzje organów podatkowych w rozpoznawanej sprawie dotyczyły odmowy stwierdzenia nadpłaty, a podstawą tych decyzji był art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Spółka zarzuciła w skardze naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię, poprzez przyjęcie, że znaczenie dla prawa otrzymania zwrotu nadpłaty podatku nie ma fakt zapłacenia tego podatku nienależnie, ani nawet fakt rzeczywistego poniesienia ekonomicznego ciężaru tego podatku przez podatnika, lecz fakt istnienia hipotetycznej, choć niezrealizowanej, możliwości przeniesienia tego ciężaru na inny podmiot.
W związku z powyższym ocena konstytucyjności przepisu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zakresie, w jakim nie warunkuje zwrotu nadpłaty od tego, kto poniósł ekonomiczny ciężar podatku może mieć, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, jeśli nie rzeczywiste to co najmniej potencjalne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zmierzającej do wzruszenia przedmiotowych decyzji. Na tym etapie postępowania nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego przewidywanie, jakiej treści orzeczenie zapadnie przed Sądem pierwszej instancji, a szczególnie dokonywanie oceny zarzutów i wykładni prawa niezbędnej dla rozstrzygnięcia sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.