Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 450/17 odmówił dopuszczenia do udziału w charakterze uczestników postępowania M. K., P. K. i S. K., w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że H. K. wniosła w dniu 22 listopada 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] września 2017 r., odmawiającą umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Pismem złożonym w dniu 9 stycznia 2018 r. M. K., P. K. i S. K. zwrócili się o "włączenie do sprawy w charakterze uczestników". W piśmie tym wskazali, że są następcami prawnymi po zmarłym A. K., ich ojcu, a także wnioskodawczyni jest takim następcą prawnym. Jako uzasadnienie wniosku podnieśli zarzut przedawnienia należności składkowych, dla zabezpieczenia których została ustanowiona hipoteka na nieruchomości położonej w Skoroszycach i zamieszkiwanej przez A. K. Oni sami są tam również zameldowani i "związani z tą nieruchomością mentalnie i materialnie". Wskazali, że na tej nieruchomości nie ciąży żaden dług a podpisy na dowodach doręczeń kierowanych do skarżącej w postępowaniu wieczystoksięgowym zostały podrobione, przez co wpis hipoteki jest wadliwy.
Ustanowiony na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącej P. K. będący jej synem, w uzupełnieniu ww. wniosku, działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik skarżącej, podniósł, że wszystkie wymienione w piśmie osoby są zainteresowane udziałem w sprawie, gdyż po śmierci A. K. zostały objęte wpisem hipoteki na nieruchomości położonej w Skoroszycach; on sam w postępowaniu sądowoadministracyjnym zamierza kwestionować prawidłowość wpisu hipoteki przymusowej oraz wiarygodność podpisu na korespondencji pocztowej w sprawie wpisu hipoteki, gdyż skarżąca była wtedy nieobecna w kraju.
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 10 stycznia 2018 r. Sąd odmówił dopuszczenia tych osób do udziału w postępowaniu sadowoadministracyjnym. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania wymienione wyżej osoby powołały się na tego rodzaju – ich zdaniem - interes prawny, który ma wynikać z faktu, że są spadkobiercami zmarłego A. K., byłego współwłaściciela nieruchomości położonej w S., na której ustanowiona jest hipoteka zabezpieczająca należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP, a zatem także odsetki, których umorzenia domaga się skarżąca. Przy czym wywodzą oni, iż hipoteka została wpisana bezpodstawnie zaś należności z tytułu składek uległy przedawnieniu.
Wywodzenie przez nich istnienia interesu prawnego jedynie na tej podstawie, że dochodzone przez ZUS należności są bezpodstawnie zabezpieczone hipoteką – jako że w ich ocenie należności są przedawnione a nadto hipotekę ustanowiono z naruszeniem przepisów proceduralnych – w żadnym razie nie wskazuje na istnienie normy prawa materialnego, która uzasadniałaby taki interes prawny po ich stronie.
Skoro zatem z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym wystąpiły osoby niemogące wylegitymować się interesem prawnym, na który rzutowałby wynik postępowania sądowoadministracyjnego, należało zdaniem Sądu I instancji odmówić dopuszczenia ich do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestników na prawach strony z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w art. 33 § 2 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła H. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela wywody Sądu I instancji, że o istnieniu interesu prawnego przesądzają przepisy prawa materialnego. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Najważniejszymi cechami interesu prawnego w rozumieniu art. 33 p.p.s.a. są bezpośredniość i realność tego interesu. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialno-prawną, z której ten interes wywodzi. Interes prawny musi być także własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zażaleniu nie zostało podważone stanowisko Sądu I instancji, o interesie prawnym M. K., P. K. i S. K. Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania wymienione wyżej osoby powołały się na tego rodzaju – ich zdaniem - interes prawny, który ma wynikać z faktu, że są spadkobiercami zmarłego A. K., byłego współwłaściciela nieruchomości położonej w S., na której ustanowiona jest hipoteka zabezpieczająca należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP, a zatem także odsetki, których umorzenia domaga się skarżąca. Przy czym wywodzą oni, iż hipoteka została wpisana bezpodstawnie zaś należności z tytułu składek uległy przedawnieniu. Nie może budzić wątpliwości zatem, że charakter żądania skarżącej będącego przedmiotem niniejszej sprawy wyklucza udział ww. osób w postępowaniu sądowoadministracyjnym już tylko z tego względu, że wskazane należności obciążają obecnie samą skarżącą, a nie wnioskodawców jako następców prawnych po zmarłym A. K., i legalność zaskarżonej decyzji jest badana z punktu widzenia ściśle określonych przesłanek wynikających z przepisów prawa materialnego, lecz dotyczących osoby zobowiązanej.
Nawet w sytuacji, gdyby zobowiązanych do zapłaty tych samych zaległości było kilka osób to i tak umorzenie zaległości wobec jednej z nich nie miałoby wpływu na istnienie tego zobowiązania po stronie osób pozostałych. O wystąpieniu podstaw do umorzenia należności decydują bowiem przesłanki leżące wyłącznie po stronie osoby zobowiązanej. Takimi osobami w obecnej sytuacji nie są zaś niewątpliwie wnioskodawcy.
Powoływanie się przez wnioskodawców interesu prawnego jedynie na tej podstawie, że dochodzone przez ZUS należności są bezpodstawnie zabezpieczone hipoteką nie wskazuje na istnienie normy prawa materialnego, która uzasadniałaby taki interes prawny po ich stronie.
Końcowo zauważyć wypada, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w niniejszym postępowaniu do oceny merytorycznej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że w zażaleniu nie przedstawiono argumentacji prawnej, która prowadziłaby do podważenia prawidłowości zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji. Stąd zażalenie te, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., podlegało oddaleniu.