Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Go 447/17 odrzucił skargę kasacyjną z dnia 17 października 2018 r. złożoną przez J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 lipca 2018 r. Wyrokiem tym WSA w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. G. z [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu Spółki z o.o. za zaległości podatkowe Spółki w podatku akcyzowym za wrzesień 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 października 2018 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych ww. skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia (art. 178 w zw. z art. 175 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) przez podpisanie skargi kasacyjnej, bądź nadesłanie podpisanego odpisu skargi kasacyjnej. Jednocześnie pouczono skarżącego o treści art. 175 p.p.s.a. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału powyższe wezwanie uznano za doręczone skarżącemu z dniem 8 listopada 2018 r. w trybie art. 73 § 1 p.p.s.a. Termin do usunięcia wskazanego braku formalnego upłynął skarżącemu z dniem 15 listopada 2018 r. Skarżący nie usunął wskazanego braku formalnego skargi kasacyjnej. Nie wskazał również, że skarga kasacyjna została sporządzona przez osobę posiadającą zdolność postulacyjną. Z tego też względu skarga ta została przez Sąd odrzucona.
W dniu 20 listopada 2018 r. skarżący złożył nową skargę kasacyjną sporządzoną i podpisaną przez profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu I instancji złożona skarga kasacyjna nie może zostać uznana jako brak usuwający. Jest to nowy środek odwoławczy i jako taki zostanie rozpoznana przez Sąd.
Sąd I instancji na podstawie art. 178 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną złożoną przez J. P. w dniu 17 października 2018 r.
Na powyższe postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim, J. P. wniósł zażalenie. Zaskarżył powyższe orzeczenie w całości wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił:
- 1) oczywiste błędy w ustaleniach faktycznych przyjęte za podstawę skarżonych rozstrzygnięć polegające na uznaniu, iż wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej zostało doręczone skarżącemu rzekomo w dniu 8 listopada 2018 r., bez wskazania choćby słowa wyjaśnienia w tym zakresie, co stanowi o zupełnej dowolności tego ustalenia.
- 2) przerzucanie na skarżącego ujemnych konsekwencji działania państwowego operatora pocztowego, z usług którego zmuszony jest korzystać WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który jak wynika z uzasadnienia skarżonego postanowienia wprowadza w błąd obywateli co do możliwych dokonania skutecznego odbioru awizowanych przesyłek poleconych,
- 3) uznanie, że skarżący nie uzupełnił skargi kasacyjnej, podczas gdy skarżący dokonując w dniu 13 listopada 2018 r. skutecznego odbioru wezwania z 20 października 2018 r. - w przekonaniu, że operator pocztowy Sądu działa zgodnie z przepisami obowiązującego prawa w sposób prawidłowy oznacza terminy awizowanych przesyłek - faktycznie uzupełnił skargę kasacyjną poprzez złożenie w istocie tego samego środka zaskarżenia w dniu 20 listopada 2018 r. przez pełnomocnika - zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu z 20 października 2018 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Stosownie do treści art. 176 § 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna poza wymaganiami, o których mowa w § 1 tego przepisu, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Z kolei zgodnie z regulacją art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Nadto po myśli art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3.
Ratio legis wprowadzenia przymusu adwokackiego, stanowi konieczność profesjonalnego sporządzenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, chyba że wnoszona jest przez sędziego, prokuratora, notariusza, profesora lub doktora habliltowanego nauk prawnych, będących stroną, przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy wnosi ją prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich.
Odnosząc powyższe okoliczności na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że odpis wyroku z 11 lipca 2018 r. został doręczony skarżącemu J. P. Z akt sprawy wynika (k. 72 akt sądowych), że skarżący został pouczony, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym albo doradcą podatkowym - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami.
Z akt sprawy wynika również, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 października 2018 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych ww. skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia (art. 178 w zw. z art. 175 p.p.s.a.) przez podpisanie skargi kasacyjnej, bądź nadesłanie podpisanego odpisu skargi kasacyjnej. Jednocześnie pouczono skarżącego o treści art. 175 p.p.s.a.
Z treści złożonego zażalenia wynika, że skarżący kwestionuje prawidłowość doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny takiego zapatrywania jednakże nie podziela, przyjmując, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej z dnia 19 października 2018 r. zostało doręczone w sposób prawidłowy skarżącemu. Należy wyjaśnić, że stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo.
Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie – wbrew faktom – uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone.
Domniemanie to może być obalone, jednakże podejmując taką próbę należy mieć na względzie, że na stronie spoczywa obowiązek przedstawienia wiarygodnych środków dowodowych (por. wyroki NSA z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt I GZ 63/19, z dnia 9 czerwca 2015 r., I GZ 250/15).
W ocenie NSA w przytoczonych wyżej okolicznościach Sąd, mając na uwadze treść art. 73 § 1 p.p.s.a. zasadnie uznał, że skutek doręczenia, o którym mowa w § 4 tego przepisu nastąpił w dniu 8 listopada 2018 r., czyli w ostatnim dniu okresu 14 dni od dnia pierwszego awizowania przesyłki, zawierającego informację, że przesyłka oczekuje na adresata w placówce pocztowej. Natomiast wydanie adresatowi przesyłki w dniu 13 listopada 2018 r., po wspomnianym okresie 14 dni, nie miało doniosłości prawnej; termin odbioru przesyłki upłynął z ostatnim dniem okresu 14 dniowego oczekiwania przesyłki w placówce pocztowej.
NSA zgadza się zatem z oceną Sądu, że siedmiodniowy termin do usunięcia wskazanego braku formalnego upłynął skarżącemu z dniem 15 listopada 2018 r. Bezskuteczny upływ terminu do nadesłania uzupełnionej o wskazane braki formalne skargi kasacyjnej uzasadniał odrzucenie skargi kasacyjnej, stosownie do dyspozycji art. 178 p.p.s.a.