Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 grudnia 2022 r., sygn. akt I SPP/Sz 46/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił sprzeciw A w P. od zarządzenia Starszego referendarza sądowego WSA w Szczecinie z [...] lipca 2022 r. o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi A w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] lutego 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W motywach postanowienia odrzucającego sprzeciw Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący wniósł do WSA w Szczecinie wniosek o przyznanie prawa pomocy (formularz PPPr) podpisany przez Z. Z. (prezesa zarządu).
Starszy referendarz sądowy wezwaniem z 29 czerwca 2022 r. zobowiązał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez jego podpisanie zgodnie z obowiązującym skarżącego sposobem reprezentacji. W pouczeniu zamieścił informację, że zobowiązanie należy wykonać w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Doręczenie korespondencji nastąpiło w dniu 1 lipca 2022 r., a więc termin do uzupełnienia braku formalnego wniosku upłynął w dniu 8 lipca 2022 r. (piątek). Skarżący w wyznaczonym terminie nie uzupełnił ww. braku formalnego.
Starszy referendarz sądowy zarządzeniem z 15 lipca 2022 r. pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Korespondencję zawierającą ww. rozstrzygnięcie doręczono skarżącemu 18 lipca 2022 r. W uzasadnieniu Starszy referendarz sądowy odwołał się do ustaleń w zakresie reprezentacji skarżącego dokonanych w toku postępowania głównego sprawy o sygn. akt I SA/Sz 248/22.
W dniu 22 lipca 2022 r. skarżący złożył sprzeciw, w którym podniósł, że Z. Z. pełniąca funkcję prezesa zarządu posiada legitymację do reprezentacji skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto wskazał, że w toku postępowania (I SA/Sz 248/22) udzielono stosownych wyjaśnień, co do uzupełnienia braków formalnych. Podkreślił, że o uprawnieniu do samodzielnej reprezentacji skarżącego przez Z. Z. (prezesa zarządu) przesądza § 26 Statutu.
Zarządzeniem z 25 października 2022 r. Sąd rozpoznający przedmiotowy sprzeciw wezwał skarżącego do wykazania umocowania dla Z. Z. do reprezentowania skarżącego w charakterze pełnomocnika w postępowaniu przed WSA w Szczecinie. Sąd zobowiązał do przedłożenia w oryginale lub uwierzytelnionej notarialnie kopii dokumentu potwierdzającego, że Z. Z. jest pracownikiem skarżącego, np. umowy o pracę. W piśmie wyjaśniono, że przed tut. Sądem Z. Z. – prezes zarządu powoływała się na uprawnienie do reprezentowania skarżącego na podstawie pełnomocnictwa udzielonego jej przez dwóch członków zarządu i przedłożyła taki dokument pełnomocnictwa.
Dodatkowo wskazano, że krąg osób uprawnionych do występowania przed sądem administracyjnym został przez ustawodawcę uregulowany w art. 35 § 2 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 tj. ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Przedmiotowe zobowiązanie należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, tj. od 27 października 2022 r. Tym samym termin do wykonania wezwania upływał w dniu 3 listopada 2022 r.
W piśmie z 3 listopada 2022 r. skierowanym do Sądu, podpisanym przez Z. Z. wyjaśniono, że jest ona prezesem zarządu, ale nie jest pracownikiem skarżącego. Do pisma załączono zaświadczenie z 3 listopada 2022 r. wystawione przez Starostę Pyrzyckiego, z którego wynika, że zgodnie z wpisem w Ewidencji Uczniowskich Klubów Sportowych, w skład zarządu wchodzą prezes – Z. Z., wiceprezes – M. P. sekretarz – P. M. i skarbnik R. T. Sąd I instancji wskazał, że w sprawie złożone zostało przez skarżącego pełnomocnictwo dla Z. Z., a zatem Z. Z., jako pełnomocnik skarżącego mogła występować i reprezentować skarżącego jedynie na zasadzie wynikającej z zgodnie z art. 35 p.p.s.a., czyli tylko gdyby wykazała, że jest pracownikiem skarżącego 35 § 2 zd. 1 p.p.s.a. Poza sporem bowiem pozostaje że nie jest ona adwokatem ani radcą prawnym.
Wobec powyższego WSA uznał, że strona nie uzupełniła braków formalnych sprzeciwu w koniecznym zakresie, tj. poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynikałoby, że Z. Z. jest jej pracownikiem. W piśmie z 3 listopada 2022 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie wskazano jednoznacznie, że Z. Z. nie jest pracownikiem skarżącego.
Skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu. Jednak mimo nadesłania w wyznaczonym terminie pisma z wyjaśnieniami, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał uprawnienia Z.Z. do jego reprezentacji w charakterze pełnomocnika, a w tym do podpisania jako pełnomocnik sprzeciwu.
Sprzeciw nie został zatem podpisany przez zarząd zgodnie zasadami reprezentacji strony, a poprzez pełnomocnika który nie jest uprawniony do reprezentowania strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Powyższe w ocenie Sądu I instancji skutkowało odrzuceniem sprzeciwu od zarządzenia Starszego referendarza sądowego na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a.
Zażalenie na to postanowienie złożył A wnosząc o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. W myśl art. 259 § 2 p.p.s.a. sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione, a także sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierający uzasadnienia, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Z art. 34 p.p.s.a. wynika, że strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne (art. 35 § 1 p.p.s.a.). Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (art. 35 § 2 p.p.s.a.).
Z przywołanych powyżej przepisów wynika, iż w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący może działać przed Sądem przez swoje organy lub przez pełnomocnika, którym może być profesjonalny pełnomocnik (adwokat lub radca prawny) lub pracownik skarżącego. Sprzeciw mógł, więc zostać skutecznie wniesiony przez skarżącego reprezentowanego przez właściwy organ, pełnomocnika profesjonalnego (adwokat lub radca prawny) albo pełnomocnika będącego jego pracownikiem.
Stroną w niniejszej sprawie jest A wpisany do Ewidencji Uczniowskich Klubów Sportowych prowadzonej przez Starostę Pyrzyckiego pod nr [...]. Skarżący prowadzi działalność na zasadzie stowarzyszenia kultury fizycznej (forma prawna zgodnie z wpisem do ewidencji). Z informacji znajdujących się w Statucie wynika, że zarząd skarżącego składa się z 4 członków wybieranych przez Walne Zebranie Członków Klubu, którzy spośród siebie wybierają prezesa, wiceprezesa, sekretarza, skarbnika (§ 18 ust. 1); do kompetencji zarządu Klubu należy kierowanie bieżącą działalnością skarżącego w okresach pomiędzy Walnym Zebraniem Członków Klubu, a w szczególności reprezentowanie Klubu na zewnątrz i działania w jego imieniu oraz zaciągania w imieniu Klubu zobowiązań majątkowych (§ 19 ust. 1 lit. a); dla ważności oświadczeń woli w zakresie praw, podejmowania zobowiązań majątkowych oraz udzielania pełnomocnictw wymagane są podpisy dwóch członków zarządu (§ 26).
W świetle powyższych wywodów, skarżącego reprezentuje jego zarząd, z tym że dla ważności oświadczeń woli i udzielenia pełnomocnictwa wymagane są podpisy dwóch członków zarządu. Jednak w sprawie strona nie działała bezpośrednio przez zarząd, a zdecydowała się ustanowić pełnomocnika. Przedłożone przez skarżącego pełnomocnictwo podpisane zostało przez prezesa zarządu oraz skarbnika, czyli przez dwóch członków zarządu. Jak wynika z zapisów art. 34 p.p.s.a. skarżącego może reprezentować zarząd, jako organ uprawniony do reprezentacji lub pełnomocnik. Niewątpliwie winien on być umocowany zgodnie z zapisami Statutu. Jednak dodatkowo pełnomocnikiem w postępowaniu przed sadem administracyjnym może być w przypadku strony wyłącznie podmiot z kręgu wskazanego w art. 35 p.p.s.a., czyli w przypadku skarżącego adwokat, radca prawny lub pracownik skarżącego.
W przedmiotowej sprawie bezsporną okolicznością jest to, że Z. Z. nie jest adwokatem ani radcą prawnym.
Z. Z., jak sama wskazała w piśmie z 3 listopada 2022 r., nie jest również pracownikiem skarżącego.
Wobec powyższego, prawidłowo Sąd I instancji uznał, że strona nie uzupełniła braków formalnych sprzeciwu w koniecznym zakresie, tj. poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynikałoby, że Z. Z. jest umocowana do działania w imieniu skarżącego. W aktach niniejszej sprawy brak jest również dokumentu, który wskazywałby na powołanie Z. Z. na A. A zaświadczenie Starostwa Powiatowego z [...] stycznia 2019 r., na które powołuje się skarżący, nie wskazuje w jaki sposób został wybrany wymieniony tam skład zarządu – brak jest dokumentu źródłowego.
Skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu. Jednak mimo nadesłania w wyznaczonym terminie pisma z wyjaśnieniami, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżący nie wykazał uprawnienia Z. Z. do jego reprezentacji w charakterze pełnomocnika, a w tym do podpisania jako pełnomocnik sprzeciwu.
Wobec tego, że sprzeciw nie został podpisany przez zarząd zgodnie zasadami reprezentacji strony, a poprzez pełnomocnika który nie jest uprawniony do reprezentowania strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym, Sąd pierwszej instancji słusznie odrzucił sprzeciw od zarządzenia Starszego referendarza sądowego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.