Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 14 maja 2024 r., sygn. akt I GZ 141/24

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 452/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) odrzucił skargę H. Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca lub Spółka) na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 22 grudnia 2022 r., nr [...], w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania.

Jak wynika z akt sprawy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2023 r., wezwano Spółkę do usunięcia braków formalnych skargi – w terminie 7 dniu pod rygorem odrzucenia skargi – poprzez: złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej spółki przed sądami administracyjnymi, tj. odpisu pełnego z KRS w oryginale lub uwierzytelnionej kopii; podpisanie skargi kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym; podanie wartości przedmiotu sporu. Powyższe wezwanie zostało nadane w dniu 15 marca 2023 r. na adres skrytki ePUAP podany w skardze.

W ostatnim dniu upływu terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi, tj. 5 kwietnia 2023 r., skarżąca nadesłała poprzez ePUAP podpisaną skargę podpisem zaufanym oraz informacje pełne z rejestru przedsiębiorców KRS.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że skarżąca, mimo wezwania, nie uzupełniła w terminie wszystkich braków formalnych skargi tzn. nie wskazała wartości przedmiotu sporu.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o:

1. - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości;
2. - stosowne pouczenia na podstawie art. 6 p.p.s.a. i jednocześnie wypowiedzenie się do każdego przywołanego zarzutu z osobna poprzez wskazanie podstawy prawnej swojego twierdzenia popartej stosownym orzecznictwem i piśmiennictwem;
3. - odpowiedzenie na wskazane zarzuty w sposób wyczerpujący językiem zrozumiałym dla przeciętnego obywatela;
4. - wskazanie daty doręczenia stronie treści odpisu zarządzenia z dnia 10 marca 2023 r. wraz z UPD od którego biegły terminy procesowe w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi;
5. - wskazanie daty doręczenia stronie treści pouczenia np. w trybie art. 6 p.p.s.a. o możliwości otrzymania prawa pomocy wraz z UPD;
6. - przekazanie dokumentów potwierdzających lub nie fakt, że osoba (Gall Anonim) podpisująca informację z dnia 15 marca 2023 r. (wezwanie) jest: referendarzem sądowym; pracownikiem Sądu I instancji na podstawie umowy o pracę; spełniła wszystkie wymogi wskazane w art. 6 §1 ust 1-3 p.u.s.a. w zw. z art. art. 101 p.u.s.a. i art. 27 § 12 p.u.s.a.;
7. - wskazanie podstawy prawnej nieprzekazania stronie treści zarządzenia Sądu l instancji z dnia 15 marca 2023 r.;
8. - przekazanie odpisu zarządzenia Sądu l instancji z dnia 15 marca 2023 r.;
9. - przekazania stronie upoważnień i pełnomocnictw dla pracownika sądu przesyłającego korespondencję do strony w imieniu Sądu I instancji;
10. - wskazanie podstawy prawnej kierowania pism sądowych do stron postępowania zawierających jedynie kwalifikowaną pieczęć bez podpisu kwalifikowanego w zakresie wezwań;
11. - przekazanie potwierdzenia posiadania podpisu kwalifikowanego dla pracownika sądu przesyłającego informacje (wezwanie) w ramach prowadzonych spraw;
12. - zasądzenie na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

1. 1. art. 49 § 1 i § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 5 i art. 215 § 1 p.p.s.a. poprzez nieznajdujących odzwierciedlenia w przepisach prawa pozaprawnych wewnętrznych norm zwyczajowych Sądu I instancji:
2. 1.1. opierając w sposób wybiorczy prawdopodobnie na szeregu prawotwórczych wyrokach NSA i WSA będących w sprzeczności z zasadami państwa prawa i przestrzeganiem zasad Karty Praw Podstawowych UE;
3. 1.2. uznając za właściwe niedoręczenie stronie odpisu treści zarządzenia Sądu I instancji z dnia 15 marca 2023 r. na które powołuje się anonimowy prawdopodobny pracownik Sądu I instancji;
4. 2. § 10 pkt 1 i § 13 pkt 1a zarządzeniu nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych poprzez przesłanie przez Sądu I instancji korespondencji sądowej z naruszeniem zasad biurowości:
5. 2.1. przekazywanie treści zarządzenia lub postanowienia przewodniczącego wydziału w postaci tekstu wpisanego do formularza pisma ogólnego w systemie ePUAP bez dołączania treści odpisów tych zarządzeń lub postanowień;
6. 2.2. przekazanie pism sądowych w sposób anonimowy bez wskazania imienia i nazwiska wraz z pełnionym stanowiskiem;
7. 2.3. wysyłanie pism sądowych za pośrednictwem systemu ePUAP i nie podpisanie ich imiennym podpisem kwalifikowanym lecz podpisem kwalifikowany przypisanym do instytucji, tym samym uniemożliwiając identyfikację osoby podpisującej.
8. 3. art. 49 § 1 w zw. z art. 49a poprzez:
9. 3.1. nieprzekazanie stronie odpisu zarządzenia Sądu I instancji wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi lecz jedynie anonimowego pisma informacyjnego;
10. 3.2. uznanie przez Sąd I instancji, że wezwanie braków formalnych skierowane do strony zostało sporządzone przez referendarza sądowego lub sędziego.
11. 4. art. 57 § 1 w zw. z art. 45 i art. 46 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga strony nie spełniła wymogów formalnych i niezastosowanie w sprawie zasady in dubio pro actione.
12. 5. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że doszło do doręczenia treści zarządzenia Sądu I instancji wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi.
13. 6. art. 74a § 12 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie kwalifikowanej pieczęci elektronicznej w pismach o charakterze władczym wobec strony z cechami oświadczenia woli zamiast kwalifikowanym podpisem elektronicznym.
14. 7. art. 75 § 1 i § 2 p.p.s.a w zw. z art. 74a § 10 p.p.s.a. w zakresie zastąpienia przekazania treści odpisu wezwania i zarządzenia do treści wpisanej do formularza pisma ogólnego systemu ePUAP bez podpisania z imienia i nazwiska oraz nie wskazania stanowiska służbowego dla sporządzającego pismo w systemie ePUAP.
15. 8. art. 231 p.p.s.a. poprzez nieustalenie samodzielnie przez Sąd I instancji na podstawie akt sprawy wysokości wpisu do skargi gdy strona w całości zaskarżyła decyzję co wynikało wprost z treści złożonej skargi i decyzji organu II instancji, naruszając tym samy zasadę ekonomiki i szybkości postępowania.
16. 9. art. 6 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie w sprawie i braku stosownego pouczenia przez Sąd I instancji w zakresie możliwości złożenia wniosku o udzielenie pomocy prawnej gdy strona występuje samodzielnie w sprawie.
17. 10. art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 45 Konstytucji RP poprzez pozbawienie strony prawa do pomocy prawnej w wyniku zakwestionowania pozaprawnych działań prowadzonych przez osoby do tego nie upoważnione działające prawdopodobnie w imieniu Sądu I instancji opierając rozstrzygnięcie na jedynie anonimowym nienależycie uwierzytelnionym piśmie informacyjnym.
18. 11. art. 12a § 1, 2 i 4 p.p.s.a. poprzez nieudostępnienie przez Sąd I instancji stronie akt sprawy w systemie PASSA mimo że zostały utworzone tym samym uniemożliwienie należytego przygotowania zażalenia na postanowienie.
19. 12. podpisywanie pism urzędowych (sądowych) przekazowych za pośrednictwem systemu ePUAP kwalifikowaną pieczęcią zamiast podpisem kwalifikowanym imiennym urzędnika sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z uwagi na treść zażalenia, na wstępie podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli instancyjnej na obecnym etapie postępowania jest postanowienie WSA odrzucające skargę z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi. Kontrolując legalność tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny bada wyłącznie to, czy skarżąca miała obowiązek uzupełnienia braków formalnych, czy została prawidłowo wezwana do wykonania tego obowiązku i czy wykonała ten obowiązek w ustawowym terminie, ponieważ te okoliczności mają znaczenie z punktu widzenia możliwości zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie niewątpliwe jest to, że przekazana do Sądu I instancji skarga na decyzję została wniesiona z brakami formalnymi, o których uzupełnienie wezwano skarżącą. Skoro skargę wniesiono za pomocą środków komunikacji elektronicznej (ePUAP), to w takim samym sposobem przesłano wezwanie, którego skarżąca nie wykonała w wyznaczonym terminie.

Zgodnie bowiem z art. 74a § 3 pkt 1 p.p.s.a. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego, wraz ze wskazaniem adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać dokument i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia dokumentu. W przypadku nieodebrania pisma pomimo dwukrotnego zawiadomienia, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (art. 74a § 8 p.p.s.a). Stosownie zaś do art. 74a § 12 p.p.s.a. pisma sądu, odpisy pism i załączników w postępowaniu sądowym oraz orzeczeń, doręczane przez sąd w formie dokumentu elektronicznego, są opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż z akt sprawy wynika, że zarządzeniem z 10 marca 2023 r. Przewodniczący Wydziału V WSA wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało wysłane do Spółki, poprzez platformę e-PUAP na wskazany w skardze adres elektroniczny tj. [...], w dniu 15 marca 2023 r. Korespondencja sądowa zawierająca powyższe wezwanie została skarżącej doręczona za pośrednictwem platformy ePUAP w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Pierwsze zawiadomienie o korespondencji miało miejsce 15 marca 2023 r., zaś kolejne 23 marca 2023 r. Wobec niepodjęcia korespondencji w terminie wezwanie uznano za skutecznie doręczone z końcem 29 marca 2023 r. W związku z powyższym siedmiodniowy termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upływał 5 kwietnia 2023 r. W zakreślonym terminie Spółka uzupełniła następujące braki formalne: nadesłała podpisaną skargę podpisem zaufanym oraz nadesłała dokument określający umocowanie do reprezentowania skarżącej Spółki przed sądami administracyjnymi. Nie wskazała jednak wartości przedmiotu sporu.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Natomiast art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wskazuje, że zastosowanie rygoru, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., to jest odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., winno nastąpić po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego dla usunięcia braku formalnego. Przesłanka zastosowania tego przepisu została w okolicznościach sprawy spełniona – zawierające wszystkie niezbędne elementy wezwanie zostało prawidłowo doręczone, a braki formalne skargi nie zostały w terminie ustawowym uzupełnione.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji postąpił również właściwie, wzywając skarżących do podania wartości przedmiotu zaskarżenia, skoro takiej nie podali. Zgodnie z art. 215 § 1 p.p.s.a., w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. Niedochowanie zaś tego wymogu stanowi brak formalny pisma, który podlega usunięciu w trybie art. 49 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Tak jest w przypadku, gdy pismem tym jest skarga, gdyż niewykonanie w terminie wezwania do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia obliguje zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny do jej odrzucenia.

W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy decyzji w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania, a więc przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Należy zatem od tej skargi pobrać wpis stosunkowy. Z tego względu prawidłowo wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wszystkie dokumenty zawarte w przesyłce wysłanej skarżącej 15 marca 2023 r. za pośrednictwem portalu ePUAP zostały podpisane zgodnie z art. 74a § 12 p.p.s.a. Zarówno pismo ogólne, jak i odpis odpowiedzi na skargę, zostały opatrzone w kolejności podpisem oraz pieczęcią elektroniczną podlegającymi weryfikacji. Stąd też wnioski o nienależycie uwierzytelnionym wezwaniu należy uznać za zbyt daleko idące.

Przepisy Rozdziału 10 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazują jako orzeczenie postanowienia i wyroki, a nie zarządzenia. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje wymogu sporządzania uzasadnień do zarządzeń, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. W związku z tym zarządzenie z dnia 10 marca 2023 r. jest niezaskarżalne, nie podlega doręczeniu z urzędu oraz nie sporządza się do niego uzasadnienia.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.