Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 11 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 479/19 odmówił J.M. - dalej skarżącemu - przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku tego Sądu z dnia 4 lipca 2019 r. w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 29 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wnioskodawcy J. M. sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2019r. z powodu uchybienia terminu do jego złożenia. W ustawowym terminie (19 sierpnia 2019r. - data nadania w UP) J. M. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku, który zapadł w dniu 4 lipca 2019 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że o uchybieniu terminu dowiedział się z postanowienia WSA w Krakowie z dnia 29 lipca 2019 r., a to w dniu 12 sierpnia 2019 r. W dniu 4 lipca 2019 r. WSA oddalił skargę wnioskodawcy. Podczas posiedzenia, na którym wnioskodawca stawił się osobiście sędzia wyraźnie poinformował wnioskodawcę, aby ten oczekiwał, gdyż orzeczenie Sądu zostanie mu dostarczone i będzie miał możliwość się z nim zapoznać.
Wnioskodawca wykonał polecenie Sądu i oczekiwał na doręczenie mu negatywnego orzeczenia aż do dnia 12 lipca 2019 r. Wnioskodawca zaniepokojony brakiem informacji ze strony Sądu skorzystał z pomocy prawnej i uzyskał informację, iż konieczne jest złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i doręczenie odpisu tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem, co też natychmiast uczynił.
Sąd I instancji podniósł, że w niniejszej sprawie wnioskodawca jako przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu wskazał wprowadzenie go w błąd przez sędziego orzekającego w jego sprawie, który nie poinformował go co powinien zrobić, aby poznać uzasadnienie wyroku oddalającego jego skargę na decyzję ZUS, a wręcz nakazał mu czekanie na pismo z sądu. Z twierdzeniem takim, w żaden sposób nieuprawdopodobnionym, Sąd się nie zgodził. Zgodnie bowiem z art. 141 § 2 ppsa w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Przepis ten zdaniem Sądu I instancji jest jasny i nie nastręcza żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Z protokołu rozprawy z dnia 4 lipca 2019 r. wynika jednoznacznie, że po nardzie Przewodniczący składu orzekającego ogłosił wyrok, podał ustnie motywy rozstrzygnięcia oraz pouczył strony działające bez profesjonalnego pełnomocnika, że "uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone - na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Wniosek ten podlega opłacie kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Niezgłoszenie wniosku w terminie powoduje utratę prawa wniesienia skargi kasacyjnej".
W ocenie WSA w świetle powyższych argumentów, nie można stronie przypisać braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co skutkowało jego oddaleniem.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący domagał się jego zmiany poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz doręczenia odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono przyjęcie niewłaściwych podstaw faktycznych stanowiących podstawę wydania postanowienia i błędne ustalenia faktyczne poczynione w toku sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: ppsa), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 ppsa).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej.
Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10). Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679).
Mając powyższe na względzie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2019 r. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają braku winy skarżącego, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Skarżący był bowiem obecny na posiedzenie Sądu I instancji w dniu 4 lipca 2019 r. (k. 41 akt sądowych - protokół rozprawy). Z protokołu rozprawy jednoznacznie wynika, że Przewodniczący zamknął rozprawę i po nardzie ogłosił wyrok przez odczytanie sentencji. Sędzia sprawozdawca podał ustnie zasadnicze powody rozstrzygnięcia oraz pouczył strony działające bez profesjonalnego pełnomocnika, że "uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone - na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Wniosek ten podlega opłacie kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Niezgłoszenie wniosku w terminie powoduje utratę prawa wniesienia skargi kasacyjnej" (k. 41 akt sądowych).
Mylne zrozumienie przez stronę treści powyższego ustnego pouczenia Sądu o trybie zaskarżenia orzeczenia nie usprawiedliwia przyjęcia, iż uchybienie terminowi do złożenia wniosku nastąpiło bez jego winy. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 6 ppsa sąd ma obowiązek udzielenia stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Przepis ten nie zwalnia jednak strony z dbałości o własne interesy i nie nakłada na Sąd obowiązku instruowania strony o wyborze sposobu postępowania, czy też udzielania porad prawnych w każdym możliwym aspekcie. W sytuacji, więc, gdy skarżący nie był pewny, co do treści kierowanych do niego sformułowań odnośnie procedury sporządzenia wniosku o uzasadnienia wyroku, na posiedzeniu sądowym winien zwrócić się z prośbą o wyjaśnienie powziętych wątpliwości odnośnie trybu złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Powyższego zabrakło. Dodatkowo należy zauważyć, że w zawiadomieniu o terminie rozprawy, która odbyła się 4 lipca 2019 r. (k. 36), które skarżący odebrał osobiście (k.
- 40) również znajdowało się pouczenie o procedurze sporządzenia uzasadnienia wyroku. Tak więc należy przyjąć, że skarżący również z tego dokumentu miał wiedze o powyższej procedurze.
Z uwagi na powyższe okoliczności, brak było podstaw do uwzględnia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a tym samym zasadnie odmówiono skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.