Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 200/19 odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi z 27 sierpnia 2019 r.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że WSA w Łodzi wyrokiem z 27 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę [...] – dalej: skarżącego - na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 10 grudnia 2018 r., w przedmiocie podatku akcyzowego.
W dniu 17 października 2019 r. do Sądu wpłynęła opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona przez pełnomocnika skarżącego z urzędu.
Odpis opinii doręczono [...] (żonie skarżącego) 7 listopada 2019 r. z pouczeniem o prawie, sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej bez możliwości wyznaczenia nowego pełnomocnika w ramach przyznanego prawa pomocy.
Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z przesłuchania [...] na okoliczność podjęcia przez nią przesyłki zawierającej opinię o braku podstaw od wniesienia skargi kasacyjnej i nieprzekazania jej mężowi oraz tego w jaki sposób i kiedy skarżący dowiedział się o doręczonej mu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Do wniosku załączono także kserokopię kary informacyjnej z pobytu na oddziale w [...] na okoliczność pobytu syna skarżącego w szpitalu, okresu pobytu i dalszych zaleceń poszpitalnych. Żona nie przekazała mu korespondencji i o istnieniu opinii dowiedział się 2 stycznia 2020 r. podczas sprzątania samochodu. Jako powód nieprzekazania korespondencji żona skarżącego wskazała chorobę najmłodszego z dzieci, który do 23 października 2019 r. przebywał w szpitalu w związku z rozpoznaniem pneumocystozy. Był to drugi pobyt w szpitalu dziecka od września 2019 r. Zdaniem skarżącego nie ponosi winy w przekroczeniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, gdyż za zaniedbania domownika nie sposób przypisać winy adresatowi.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej WSA w Łodzi podkreślił, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Sąd I instancji podał, że przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy strona skarżąca nie mogła dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Z przytoczonych przez skarżącego okoliczności nie wynika, aby taka sytuacja zaistniała w sprawie. Sąd nie kwestionował choroby i pobytu w szpitalu najmłodszego syna i związanego z stresu skarżącego i jego żony. Jednakże hospitalizacja syna odbywała się dniach 17-23 października 2019 r. W zaleceniach wskazano m.in. podawanie antybiotyku przez okres 6 dni, czyli do 29 października 2019 r. oraz probiotyku do 2 listopada 2019 r. Tymczasem odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej żona skarżącego odebrała 7 listopada 2019 r. (k. 53 - zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy), zatem w okresie rekonwalescencji dziecka.
Podniesiona okoliczność nie stanowiła przeszkody do wniesienia skargi kasacyjnej, tym bardziej, że termin na wniesienie środka zaskarżenia upływał 9 grudnia 2019 r. (30 dzień, czyli 7 grudnia 2019 r. to sobota).
Sąd zauważył, że brak przekazania przesyłki skarżącemu nie był wynikiem konfliktu między osobami wspólnie zamieszkałymi, czy też obiektywnej niemożności przekazania korespondencji stronie, a wiązał się z zaniedbaniem domownika. Natomiast w takiej sytuacji zaniechania domownika obciążają stronę postępowania. Innymi słowy, w takim przypadku uznaje się, że z uwagi na zaniedbania domownika uchybienie terminu jest zawinione w rozumieniu art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.)
W ocenie WSA, z faktu pozostawania we wspólnocie domowej wynika generalne domniemanie upoważnienia do odbioru pism. Domniemanie to może być skutecznie obalone przez adresata. W sprawie skarżący nie kwestionował faktu, że domownik został przez niego umocowany do odbioru korespondencji, a ponadto zobowiązany do przekazania takiej informacji adresatowi. Tym samym jego ewentualne działania i zaniechania obciążają samego skarżącego. Nie wskazano na żadne obiektywne okoliczności, które uniemożliwiły domownikowi zawiadomienie skarżącego o kierowanej do niego korespondencji. Skoro wbrew porozumieniu domownik nie zawiadomił skarżącego o korespondencji, to znaczy, że dopuścił się zawinionego działania, a to w konsekwencji obciąża jego samego.
Sąd nie negował, że skarżący był zaprzątnięty zdrowiem dziecka, lecz w okresie odbioru korespondencji syn znajdował się w domu, a żona zapomniała przekazać mu przesyłkę zawierającą odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zatem, wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogły być traktowane, jako świadczące o braku winy w uchybieniu terminu. Reasumując, zachowanie skarżącego nosi znamiona winy polegającej na niedbalstwie - braku należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, co skutkuje odmową przywrócenia wnioskowanego terminu.
[...] wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez dowolne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do założenia skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu autor zażalenia podkreślił, że [..] jest upoważniona do odbioru korespondencji dla męża i nigdy nie było komplikacji w informowaniu go o kierowanych do niego pismach. Jako powód, dlaczego ww. zapomniała przekazać mężowi przesyłkę sądową [...] podała chorobę najmłodszego z dzieci stron - 10-cio miesięcznego Michała, który do dnia 23 października 2019 r. przebywał w [...] w związku z rozpoznaniem pneumocystozy. Przy czym był to już drugi pobyt syna w szpitalu od września 2019 r. [...[ wskazała, że w tym czasie zaprzątnięta była stanem zdrowia syna, a inne sprawy zeszły na dalszy plan i dlatego zapomniała przekazać mężowi listu.
Skarżący podniósł, że wprawdzie okres podawania antybiotyku i probiotyku upłynął 2 listopada 2019 r. tym niemniej syn stron nadal czuł się źle był płaczliwy i rozdrażniony. Biorąc pod uwagę, że pobyt w szpitalu w październiku 2019 r. był już kolejnym przypadkiem hospitalizacji dziecka w dość krótkim okresie czasu, matka w sposób szczególny przejęta była by stan zdrowia syna nie pogorszył się. W związku z powyższym fakt nieprzekazania przesyłki skarżącemu był usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami, i w związku z tym należy uznać, iż skarżący nie ponosi winy w przekroczeniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, dlatego zaskarżone postanowienie WSA w Łodzi podlega uchyleniu, a sformułowany wniosek o przywrócenie terminu Skarżącego zasługuje na uwzględnienie.
Sąd I instancji wyszedł od prawidłowej analizy przepisów prawa, stwierdzając, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu - art. 86 § 1 p.p.s.a. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest przede wszystkim brak winy w uchybieniu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego określonej czynności stanowi, bowiem konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Brak winy powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem.
Powyższe ustalenia prawne WSA w Łodzi odniósł w sposób wadliwy do nieprawidłowo ocenionego stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim należy, bowiem stwierdzić, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność nieprzekazania przez małżonkę korespondencji zawierającej opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została udokumentowana stosowaną dokumentacją medyczną (kserokopią kary informacyjnej z pobytu na oddziale w [...] – w aktach sprawy). Zostało to zaaprobowane przez Sąd I instancji, jako rzecz mająca miejsce, jednakże WSA w Łodzi nie uznał choroby dziecka skarżącego oraz okresu po wyjściu dziecka ze szpitala i związanej z tym rekonwalescencji – skutkującej roztargnieniem małżonki, która z tego powodu nie przekazała mężowi informacji o korespondencji sądowej - za okoliczność wyłączającą winę Skarżącego (w postaci niedbałości) przy niedotrzymaniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi z 27 sierpnia 2019 r.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego we wniosku o przywrócenie terminu skarżący, jako powód nieprzekazania korespondencji przez swoją żonę wskazał na chorobę najmłodszego z dzieci 10-miesięcznego Michała, który do 23 października 2019 r. przebywał w szpitalu w związku z rozpoznaniem pneumocystozy. Był to drugi pobyt w szpitalu dziecka od września 2019 r. Istotnie okres podawania antybiotyku i probiotyku u dziecka upłynął 2 listopada 2019 r. tym niemniej syn skarżącego nadal czuł się źle był płaczliwy i rozdrażniony. Biorąc pod uwagę, że pobyt w szpitalu w październiku 2019 r. był już kolejnym przypadkiem hospitalizacji dziecka skarżącego w dość krótkim okresie czasu matka w sposób szczególny przejęta była by stan zdrowia syna nie pogorszył się.
W związku z powyższym fakt nieprzekazania przesyłki skarżącemu był usprawiedliwiony. Uszło uwadze WSA w Łodzi, że również w okresie doręczenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej członków rodziny skarżącego (jego małżonki) pochłaniały przede wszystkim sprawy zdrowotne związane z chorobą dziecka, jego pobytami w szpitalu, oraz okresem bezpośredniej rekonwalescencji po pobycie w szpitalu. W szczególności żona skarżącego mogła pozostawać w złej kondycji psychicznej, i będąc w takim stanie zapomniała o przekazaniu skarżącemu przesyłki. Przedstawiona przez skarżącego argumentacja wyraźnie zmierzała do wykazania, że istniały bardzo istotne przyczyny, które w pełni usprawiedliwiały zachowanie matki, która będąc pochłonięta chorobą dziecka i związanym z tym pobytem w szpitalu oraz dalszym okresem rekonwalescencji zapominała o sprawach życia codziennego, w tym informacji o nadejściu korespondencji zawierającej opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Powyższe okoliczności wpływają na ocenę kwestii obiektywnego miernika staranności.
Wskazując na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że podniesione przez Skarżącego okoliczności uzasadniają przywrócenie mu na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi z 27 sierpnia 2019 r. i na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.