Postanowienie NSA z 23 czerwca 2017 r., I GZ 151/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółka jawna w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 440/16 w zakresie odrzucenia zażalenia

Sprawa

w sprawie ze skargi A. Spółka jawna w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 7 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: oddalić zażalenie NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Skład

Przewodniczący: sędzia NSA Lidia Ciechomska – Florek

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 440/16 odrzucił zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 21 listopada 2016 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. Spółka Jawna w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia 7 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w podatku akcyzowym.

Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 230 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (§ 1). Pismami, o których mowa w § 1 są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Z powołanej regulacji wynika, że opłacenie zażalenia w terminie i w kwocie wskazanej przez Sąd stanowi istotny element, którego brak uniemożliwia nadanie mu dalszego biegu. Zgodnie z art. 220 § 3 ustawy p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez Sąd. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca, będąc prawidłowo wezwana do opłacenia zażalenia nie zastosowała się do powyższego, ponieważ polecenia przelewu dokonała dopiero 22 marca 2017 r., tj. dziewięć dni po terminie – stąd wniesione zażalenie w myśl cyt. wyżej przepisu, należało w ocenie Sądu pierwszej instancji odrzucić. Tym bardziej, że z treści art. 85 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, iż konsekwencją niedochowania terminu w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętej po jego upływie. Stąd zapłata wpisu dokonana po terminie musi wywoływać takie same skutki jak nieuiszczenie wpisu, tj. stanowić podstawę do odrzucenia zażalenia.

Zażalenie na to postanowienie złożyła A. Spółka jawna w P. Domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 6 p.p.s.a. poprzez nienależyte pouczenie skarżącej odnośnie możliwości skorzystania przez nią z prawa pomocy, poprzez brak wskazania w pouczeniu możliwości ponownego ubiegania się przez skarżącą o takie zwolnienie;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 k.p.a., poprzez odrzucenie zażalenia z powodu kilkudniowego spóźnienia z uiszczeniem wpisu, pomimo, że skarżący uiścił wpis najszybciej, jak tylko mógł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Okoliczności przedstawione przez skarżącą nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Powoływanie się przez skarżącą okoliczności, że nie miała świadomości co do możliwości złożenia ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy, z uwagi na niejasne oraz niezrozumiałe pouczenie Sądu pierwszej instancji w pkt 4 zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu (k. 94 akt sadowych) nie stanowią podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach z 15 lutego 2017 r. (k. 93 akt sądowych) którą otrzymała skarżąca zwierało wyczerpujące i jasne pouczenie (pkt 4) również o możliwości wywiedzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co istotne wystosowane zostało ono już po prawomocnym przyznaniu skarżącej częściowego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych (ponad kwotę 100 zł) – mocą postanowienia WSA z 7 lipca 2016 r. (k. 34 akt sądowych). Świadczy to o tym, że nawet na obecnym etapie postępowania sądowego skarżąca – w razie zmiany okoliczności sprawy (art. 165 p.p.s.a.) mogła złożyć stosowny wniosek. W przeciwnym wypadku punkt 4 ww. zarządzenia byłby zbędny. Skarżąca nie wywiodła stosownego wniosku. Redakcja pouczenia zawartego w przedmiotowym zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach wyczerpuje treść art. 6 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając przyczyny, z powodu, których doszło do uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi uznał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.