Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2190/17, odmówił Z. K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania z tytułu zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie wykazał, że w związku z wykonaniem decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Strona we wniosku ograniczyła się bowiem do wskazania na zagrożenie wyegzekwowania przez organ środków pieniężnych, a co za tym idzie narażenia skarżącego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wskazała także na zły stan zdrowia skarżącego (choroby przewlekłe). Jednakże poza dokumentacją medyczną, zdaniem WSA, nie przedstawiono żadnych danych i dokumentów potwierdzających stan finansowy i majątkowy skarżącego, przez co weryfikacja podniesionych we wniosku okoliczności stała się niemożliwa.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie w całości wniosku skarżącego i zawieszenie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że wniosek o udzielenie mu ochrony tymczasowej jest zasadny z uwagi na istnienie obawy narażenia zobowiązanego na niemożność zaspokojenia swoich podstawowych i usprawiedliwionych potrzeb życiowych zwiększonych obecnie istotnie w następstwie zdiagnozowanych poważnych chorób przewlekłych. Mianowicie, u skarżącego stwierdzono m.in. nadciśnienie tętnicze, zapalenie mózgu, rdzenia kręgowego w przebiegu HSV, upośledzenie wzroku, choroba zakrzepowo-zatorowa po zabiegu ortopedycznym, zwyrodnienie kręgosłupa, guzek tarczycy. Dokumentacja lekarska potwierdzająca liczne schorzenia nie została zakwestionowana przez Sąd I instancji. Wobec wielonarządowych chorób i trudnej sytuacji rodzinnej skarżący zmuszony jest poddać się długotrwałemu leczeniu specjalistycznemu, co powoduje z kolei zwiększenie kosztów utrzymania, których nie jest w stanie ponieść z uzyskiwanych świadczeń emerytalnych, stanowiących jedyne źródło utrzymania.
Skarżący podkreślił, że informacje dotyczące jego sytuacji finansowej, w szczególności obciążeń związanych z kredytami, kosztami utrzymania, a także wszczętym postępowaniem egzekucyjnym, znajdują pełne oparcie w treści wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, złożonego w tej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w tym przepisie odnoszą się do sytuacji, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia.
Natomiast trudne do odwrócenia skutki są to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z 27.08.2013, sygn. akt I GZ 211/13).
Podkreślenia wymaga, że ciężar wykazania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa zawsze na skarżącym. Jednocześnie jednak sąd jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki udzielenia stronie ochrony tymczasowej zarówno w oparciu o analizę wniosku, jak i dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. W myśl art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, natomiast z art. 166 p.p.s.a. wynika, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu.
Zatem rozpoznając ww. wniosek, wojewódzki sąd administracyjny nie może pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. Poprzestawanie tylko na treści wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu uznać należy za naruszenie obowiązku wojewódzkiego sądu administracyjnego do rzetelnego rozpoznania danej sprawy zgodnie z wymogami prawa (zob. postanowienie NSA z 15.09.2010, sygn. akt II FZ 417/10).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarta w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia konstatacja, iż skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., była przedwczesna. Przyjmując, że skarżący nie przedstawił we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji argumentów przemawiających za wystąpieniem niekorzystnych następstw wykonania decyzji, Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się do dokumentów i argumentów dotyczących jego sytuacji finansowej znajdujących się w aktach sprawy. Tymczasem w odpowiedzi na wezwanie WSA z dnia 13 kwietnia 2018 r., wystosowane do skarżącego w celu uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przedłożył m.in. decyzję ZUS o waloryzacji otrzymywanej emerytury, wykaz zadłużenia kredytowego, wyciąg z jedynego aktywnego rachunku osobistego, wyciąg z rachunków trzech kart kredytowych, decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o zaległości podatkowej CIT za 2016 rok, zestawienie niektórych kosztów leczenia za 2017 r.
Zdaniem NSA, skoro skarżący przedstawił powyższe dokumenty dotyczące jego sytuacji majątkowej przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, to Sąd I instancji powinien był się do nich odnieść w kontekście przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji. Przyznać należy, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy, jednakże nie wynika z niego brak obowiązku Sądu dostrzeżenia innych obiektywnych okoliczności, które mają podstawę w aktach sprawy i mogą zostać wzięte pod uwagę przy ocenie możliwości udzielenia ochrony z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 12.04.2018, sygn. akt II GZ 86/18).
Wprawdzie przesłanki przyznania prawa pomocy i wstrzymania wykonania decyzji są różne, jednak nie ma przeszkód (a wręcz wskazane jest), aby informacje przedstawione przez stronę skarżącą w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy sąd administracyjny wykorzystał również na potrzeby postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (zob. postanowienie NSA z 1.08.2018, sygn. akt I FZ 123/18). Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem WSA w Warszawie, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów finansowych na poparcie swoich tez, gdyż w aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na sytuację majątkową skarżącego. Zdaniem NSA należy przyjąć, że dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty odnoszą się do sytuacji majątkowej skarżącego i mogą (a wręcz powinny) być ocenione w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczne zatem stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia w celu dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownej oceny wniosku skarżącego, z uwzględnieniem całokształtu znajdujących się w aktach sprawy informacji i dokumentów obrazujących jego sytuację finansową. Powyższe nie przesądza jednakże o zasadności wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.