Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę P. G. na decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] maja 2019 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu przyznanych jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w ustawowym 7-dniowym terminie. Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu z urzędu w dniu 23 września 2019 r.
W dniu [...] października 2019 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. We wniosku wyjaśnił, że błędnie zrozumiał pismo otrzymane z Sądu i sądził, że złożony przez niego wniosek o przyznanie pomocy prawnej będzie stanowił wypełnienie obowiązku nałożonego przez sąd. W takim przeświadczeniu pozostawał do 7 października 2019 r., kiedy to uzyskał informację od pełnomocnika o odrzuceniu skargi i motywach tego rozstrzygnięcia. Po uzyskaniu powyższej informacji niezwłocznie, tj. 8 października 2019 r. złożył w sądzie brakujący podpis pod skargą. Wnioskodawca wskazał, że do przekroczenia terminów w sprawie doszło wskutek jego niewiedzy i niewłaściwego zrozumienia polecenia sądu. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący złożył podpis pod skargą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 669/19 po rozpoznaniu wniosku P. G. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że powołane przez skarżącego przyczyny niedochowania terminu tj. niewiedza skarżącego i niewłaściwe zrozumienie polecenia Sądu, nie stanowią okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Wręcz przeciwnie świadczą o niedbalstwie strony, która nie zachowała należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Podkreślił, że skierowanie do skarżącego wezwania do uzupełnienia braków formalnych wyraźnie wskazywało na obowiązek podpisania skargi lub nadesłania jego podpisanego egzemplarza oraz zawierało szczegółowe pouczenie co do terminu wypełnienia tego obowiązku oraz co do skutków jego niedochowania. Wezwanie to zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 5 sierpnia 2019 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Z akt sprawy wynika, że skarżący zapoznał się z przedmiotowym wezwaniem, bowiem w jego następstwie złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W tej sytuacji nie mógł zgodzić się z twierdzeniem skarżącego o niewiedzy co do braków skargi. Ponadto skarżący poza powołaniem się na własną niewiedzę i błędne rozumienie wezwania sądu nie wskazał na istnienie żadnych nagłych, nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających mu dochowanie terminu.
Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Łodzi z dnia 12 listopada 2019 r. wniósł P. G. wnosząc o jego uchylenie. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku skarżącego i przywrócenie skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i nadanie sprawie dalszego biegu, względnie o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść wydanego postanowienia poprzez ustalenie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu objętego wnioskiem o jego przywrócenie doszło z przyczyn niezawinionych przez P. G. oraz naruszenie przepisów postępowania a ponadto prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 87 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie występował wyjątkowy przypadek uzasadniający przywrócenie terminu,
- 2. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że P. G. nie uprawdopodobnił braku swojej winy, pomimo uzupełnienia przez skarżącego niezwłocznie po uzyskaniu stosownej informacji braków przedmiotowej skargi.
- 3. art. 7 k.p.a.,
- 4. art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad praworządności,
- 5. art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
- 6. art. 17 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w związku z ogólnie pojętym zakazem nadużywania praw przez organy administracji publicznej.
W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że przekroczenie terminu zostało spowodowane brakiem wiedzy, koniecznego doświadczenia i niewłaściwym zrozumieniem przez P. G. polecenia Sądu. Wniosek o prawo pomocy potwierdza argumentację skarżącego o jego bezradności i niewłaściwym zrozumieniu skierowanej do niego korespondencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia co najmniej zwykłej w danych okolicznościach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminowi mówi się jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że wskazane przez skarżącego okoliczności nie mogą być uznane za przesłanki przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący ograniczając się w istocie do argumentacji, iż przekroczenie terminu zostało spowodowane brakiem wiedzy, koniecznego doświadczenia i niewłaściwym zrozumieniem przez niego polecenia Sądu nie wykazał, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jego winy. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsprzecznym jest, że skarżący otrzymał w korespondencji z sądu, którą odebrał w dniu [...] sierpnia 2019 r. wezwanie do wypowiedzenia się, czy pismo z dnia [...] czerwca 2019 r. stanowi skargę do WSA w Łodzi na decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu zwrotu przyznanych jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej, a jeśli tak to Sąd zobowiązuje Pana do usunięcia braków formalnych skargi z dnia [...] czerwca 2019 r. poprzez jej podpisanie lub nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Ponadto Sąd wezwał skarżącego do wypowiedzenia się, czy wnosi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a jeśli tak to zobowiązuje stosownie do art. 252 i art. 257 p.p.s.a. - do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na załączonym urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W ocenie NSA skoro skarżący był w stanie zrozumieć wezwanie sądu i w odpowiedzi złożył wypełniony formularz PPF, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu, to nie ma żadnych racjonalnych przesłanek, aby uznać, że wykonanie wezwania o podpisanie skargi lub nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi miałoby spowodować dla skarżącego znaczne trudności lub też nie było dla niego zrozumiałe. Wskazać należy, że obydwa wezwania jasno i precyzyjnie wskazywały co jest ich przedmiotem oraz jakie są skutki prawne ich niewykonania. Zarządzenia te nie zawierały żadnych sformułowań, których interpretacja nasuwałaby jakiekolwiek wątpliwości co do ich znaczenia.
Skarżący w żaden sposób nie odniósł się do wezwania Sądu w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie ewentualnie nadesłanie podpisanego egzemplarza, świadczy iż uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było wynikiem niedopatrzenia, czy też zaniedbania skarżącego, co skutkowało niewykonaniem wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie. Tym samym niedokładne bądź nieuważne przeczytanie wezwania nie może świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminu.
Zasadnie zatem zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Nie były także zasadne podniesione w zażaleniu zarzuty naruszenia art. 2 Konstytucji i 7 k.p.a. Za niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, bowiem skarżący nie został pozbawiony prawa do sprawiedliwego procesu przed sądem administracyjnym oraz art. 17 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.