Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 września 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 722/22, odrzucił skargę K. G. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lutego 2022 r. w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w dniu [...] marca 2022 r. (data nadania) skarżący złożył niepodpisaną skargę na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z [...] lutego 2022 r.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału V tut. Sądu, skarżący został wezwany do podpisania skargi i podania numeru PESEL w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W tym samym dniu Sąd przesłał skarżącemu odpis odpowiedzi na skargę. Wezwanie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 28 kwietnia 2022 r. Z akt sądowych nie wynika, że do wezwania załączono kserokopię skargi, w celu jej podpisania przez Stronę.
W dniu 29 kwietnia 2022 r. (data nadania) do tut. Sądu wpłynęło pismo Strony w którym Skarżący podał swój nr PESEL oraz oświadczył, że własnoręcznie podpisuje skargę. Do pisma skarżący załączył odpowiedź organu z 1 kwietnia 2022 r. na jego skargę, którą to odpowiedź własnoręcznie podpisał. Skarżący nie nadesłał jednak do Sądu podpisanej skargi z [...] marca 2022 r.
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału V tut. Sądu z 7 lipca 2022 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a.). Do wezwania załączono kserokopię skargi w celu jej podpisania. Wezwanie zostało doręczone w dniu 22 lipca 2022 r. Odbiór pokwitowała B. G. jako dorosły domownik. Zakreślony w wezwaniu do usunięcia braku formalnego skargi termin upłynął [...] lipca 2022 r. (piątek). Skarżący nie odpowiedział na wezwanie i nie nadesłał do Sądu podpisanego egzemplarza skargi.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że "wcześniej podpisał kopię i dlatego zostało uznane tak jakby nie wysłał".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Natomiast zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarga K. G. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] lutego 2022 r. nie jest podpisana przez skarżącego.
Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez: własnoręczne podpisanie skargi i odesłanie podpisanego egzemplarza do Sądu, podanie numeru PESEL oraz uiszczenie wpisu sądowego od skargi - załączając przy tym odpis odpowiedzi organu na skargę, zamiast odpisu skargi skarżącego.
Powyższą przesyłkę odebrała B. G. (dorosły domownik) w dniu 28 kwietnia 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 15). W zakreślonym 7 - dniowym terminie, w dniu 29 kwietnia 2022 r. skarżący wskazał swój numer PESEL, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz odesłał własnoręcznie podpisany odpis odpowiedzi na skargę kasacyjną organu, parafując każdą jego stronę.
Zarządzeniem z dnia 7 lipca 2022 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez podpisanie skargi – w tym celu do wezwania załączono kserokopię skargi (k. 22). Powyższe zarządzenie zostało odebrane przez B. G. (dorosłego domownika) w dniu 22 lipca 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 24). Skarżący nie odpowiedział na to wezwanie i nie nadesłał do Sądu podpisanego egzemplarza skargi.
Niemniej wskazać należy, że pierwotne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi skarżący uzupełnił w zakreślonym terminie. Jednak z powodu omyłki Sądu I instancji i doręczenia jedynie odpisu odpowiedzi na skargę podpisał ten właśnie odpis. Ponowne wezwanie skarżącego do podpisania skargi bez wskazania przyczyny takiego działania, mogło wprowadzić skarżącego w błąd, o czym świadczy chociażby treść zażalenia, w której skarżący wskazuje, że "już wysłał podpisaną kopię". O błędnym przekonaniu skarżącego świadczy również to, że skarżący odesłał wszystkie kopie pism i zarządzeń nadesłanych przez Sąd własnoręcznie je podpisując.
Jak podkreślił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 czerwca 1999 r., II RN 6/99 (OSNAPiUS 2000, nr 9, poz. 343) wezwanie do uzupełnienia braków powinno być jednoznaczne i zrozumiałe dla strony. Niespełnienie tych wymogów pozbawia wezwanie sankcji. Jednocześnie stronie wezwanej do usunięcia braków formalnych złożonego pisma nie przysługuje jakikolwiek margines interpretacyjny odnośnie do sposobu wykonania wezwania, jeżeli zawiera ono określone w sposób szczegółowy i wyraźny czynności, których dopełnienie jest wymagane do nadania sprawie dalszego biegu (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2008 r., I FSK 536/08). Należy mieć na względzie również fakt, że skarżący nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione okoliczności w rozpatrywanej sprawie skutkują uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Sąd I instancji ponownie wezwie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej własnoręczne podpisanie, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, ze wskazaniem przyczyny ponownego wezwania oraz załączając kserokopię skargi skarżącego. Dopiero niewykonanie tego zarządzenia przez skarżącego skutkować będzie odrzuceniem skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca przy tym uwagę, że prawomocnym postanowieniem z dnia 26 października 2022 r. w sprawie o sygn. V SPP/Wa 87/22 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem aktualne pozostaje również wezwanie strony do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.