Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. zarządzeniem z dnia 31 maja 2012 r. (sygn. akt I SA/Sz 1067/11), wydanym na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270; dalej: p.p.s.a.) - dalej zwanej "p.p.s.a.", pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej D. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego.
Zarządzenie zapadło na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. odrzucił skargę D. R. na ww. decyzję oraz oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 9 lutego 2012 r. skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Następnie w dniu 27 lutego 2012 r. strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego w wykonaniu zarządzenia Sądu z dnia 14 maja 2012 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku, poprzez wypełnienie i podpisanie przez skarżącą załączonego formularza PPF, w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązania Sądu, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
Wezwanie doręczono w dniu 18 maja 2012 r., co skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem, złożonym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Natomiast dopiero w dniu 26 maja 2012 r. wnioskodawczyni przesłała do Sądu formularz PPF, nie wnosząc przy tym o przywrócenie uchybionego terminu. Zatem pomimo prawidłowego wezwania skarżąca w zakreślonym terminie, nie usunęła braków formalnych wniosku.
W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.
Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie art. 87 § 1 w zw. art. 88 p.p.s.a., poprzez uznanie, że skarżąca nie dochowała terminu na złożenie formularza PPF zgodnie z wezwaniem Sądu. Jak podkreśliła żądanie Sądu w zakresie uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wypełnienie i podpisanie przez skarżącą załączonego formularza PPF było bezzasadne, bowiem wszystkie dane są od dawna w posiadaniu Sądu.
Ponadto w miejscu zamieszkania skarżącej nie ma placówki pocztowej, a z powodu awarii samochodu i braku komunikacji zbiorowej skarżąca nie miała możliwości dotarcia w zakreślonym przez Sąd terminie do najbliższej miejscowości w której się taka placówka znajduje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).
Niezachowanie określonego w art. 252 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 tej ustawy, który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08).
Jeżeli wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony przez osobę fizyczną na urzędowym formularzu, przesyła się stronie formularz w celu jego wypełnienia (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
Pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, umożliwia art. 257 p.p.s.a. W myśl tego przepisu pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ma miejsce, gdy strona złożyła wniosek w innej formie niż na urzędowym formularzu jak również gdy strona nie uzupełniła w zakreślonym przez sąd terminie braków wniosku, uniemożliwiając tym samym ocenę możliwości płatniczych lub zakresu wniosku.
W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uzupełniania braków wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPF - w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania - zostało doręczone skarżącej w dniu 18 maja 2012 r. Termin do uzupełnienia braków wniosku biegł zatem od dnia 19 maja 2012 r. i upłynął w dniu 25 maja 2012 r. Skarżąca wypełniony formularz przesłała do Sądu w dniu 26 maja 2012 r., a więc z uchybieniem przepisanego terminu. Skarżąca wprawdzie uzupełniła braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie zachowała przepisanego terminu. Jednocześnie do wypełnionego formularza skarżąca nie załączyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.
Rygor przewidziany w art. 257 p.p.s.a. ma charakter zobiektywizowany, a termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym i nie może być skracany, ani przedłużany. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. zasadnie pozostawił wniosek D. R. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Zaznaczyć należy, iż w sytuacji określonej w art. 257 w związku z art. 49 § 1 i art. 252 p.p.s.a. Sąd badając, czy czynność procesowa została dokonana w terminie ustawowym nie jest uprawniony do badania przyczyn ewentualnego uchybienia temu terminowi. Skutki uchybienia terminu mają bowiem charakter obiektywny, niezależny od okoliczności leżących po stronie dokonującego czynności procesowej z uchybieniem terminu. Istnieje wprawdzie możliwość uchylenia się od skutków nie dokonania czynności procesowej w terminie /bez winy strony/, jednakże w odrębnym postępowaniu, którego wszczęcie uzależnione jest od wniosku strony o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. W ewentualnym wniosku o przywrócenie terminu, strona może podać okoliczności, które jej zdaniem spowodowały uchybienie terminu bez winy strony. Przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego jest zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny nie może w tym postępowaniu oceniać przyczyn uchybienia terminu i orzekać w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe kwestie, wychodzące poza zakres niniejszego postępowania zażaleniowego, pozostają poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Nadto nadmienić należy, iż pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a., nie stanowi jego merytorycznego rozstrzygnięcia, a zatem ponowne wniesienie takiego wniosku we właściwej formie będzie podstawą do jego rozpoznania.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.