Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 586/23 w sprawie ze skargi W. S. i M. K. na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 22 sierpnia 2023 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej – odmówił W. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu WSA wskazał, że skarżący nie wykazał przesłanek potrzebnych do wstrzymania wykonania decyzji. W ocenie Sądu I instancji obowiązek zwrotu dotacji, stanowiącej dużą kwotę pieniędzy, oraz posiadanie przez stronę licznych zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym nie spełnia przesłanek potrzebnych do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Powyższe rozstrzygnięcie zakwestionował skarżący w zażaleniu. W uzasadnieniu wskazał, że zmaga się z poważnymi problemami zdrowotnymi oraz podkreślił, że w jego ocenie dołączona do wniosku dokumentacja jest wystarczająca, aby uznać, że zaszły przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto skarżący dołączył do zażalenia dokumentacje medyczną w postaci Karty Informacyjnej Leczenia Szpitalnego, mającej potwierdzać przebytą przez stronę hospitalizację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy.
Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15).
Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.
W ocenie NSA argumenty przedstawione przez skarżącego w zażaleniu, same w sobie nie przemawiają za zakwestionowaniem orzeczenia Sądu I instancji. Skarżący wykazując okoliczności przemawiające za zastosowaniem ochrony tymczasowej, nie przedłożył wraz ze skargą dokumentacji obrazującej całokształt swojej sytuacji finansowej. W istocie, całość argumentacji skupia się na podkreślaniu możliwości pogorszenia jego sytuacji majątkowej spowodowanej w ocenie skarżącego przez ewentualne czynności egzekucyjne.
Trzeba wobec tego, po pierwsze, wyjaśnić, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 128/15, dostępne w bazie orzeczeń CBOSA). Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie jest wyłącznie szkoda, ale szkoda, którą można uznać za znaczną. A zatem aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest jej odniesienie do sytuacji majątkowej strony.
Jak wynika z postanowienia referendarza sądowego WSA w Rzeszowie z 14 listopada 2023 r., sygn. akt I SPP/Rz 174/23, o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, rodzina skarżącego ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, dysponuje majątkiem o deklarowanej wartości przekraczającej 1,1 mln zł. Bieżący dochód wynosi przeszło 15 000 zł netto miesięcznie. Przy czym znacząca część zadeklarowanych wydatków nie obciąża budżetu domowego, lecz stanowi koszty związane z działalnością gospodarczą żony. Natomiast wydatki związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania, domowników i studiującej córki nie wyczerpują zadeklarowanych sum i nie stanowią poważnego obciążenia finansowego dla budżetu rodziny; określono je na około 6 000 zł. Dochody rodziny pozwalają zatem na czynienie oszczędności, bez uszczerbku dla podstawowego utrzymania. Prowadzona przez żonę działalność gospodarcza jest dostatecznie opłacalna i na koniec sierpnia 2023 r. przyniosła jej dochód w wysokości przeszło 120 000 zł.
Ponadto, strona odwołała się do faktu posiadania różnych zobowiązań cywilnoprawnych, m.in. kredytów na prowadzenie działalności gospodarczej oraz zły stan zdrowia skutkujący długotrwałą hospitalizacją. W tym miejscu należy zgodzić się z WSA, który wskazał, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem zobowiązania cywilne nie mogą zwalniać strony z konieczności ponoszenia obciążeń o charakterze publicznoprawnym.
Wymaga podkreślenia, że NSA nie neguje trudnej sytuacji życiowej,, w jakiej znalazł się skarżący ze względu na stan zdrowia. Jednakże jak już podkreślono w treści niniejszego uzasadnienia, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zależy od spełnienia przesłanek wskazanych przez ustawodawcę w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwestie stanu zdrowia strony są irrelewantne dla ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ w świetle przedstawionej przez skarżącego argumentacji oraz dokumentacji nie da się jej powiązać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto należy podkreślić, że w razie uznania przez WSA zasadności skargi, pobrane w wyniku egzekucji środki zostaną stronie zwrócone.
Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami.
W tych okolicznościach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zakwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wydane w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. było prawidłowe. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.