Uzasadnienie
Postanowienie
Dnia 10 maja 2006 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:
Sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] Spółki z o.o. w Piastowie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Gd 740/05 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Piastowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 14 października 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe
postanawia:
- – oddalić zażalenie –
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 marca 2005 r., sygn. akt III SA/GD 740/05, odmówił [...] Spółce z o.o. w Piastowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach postanowienia Sąd I instancji przeanalizował sytuację majątkową Spółki i doszedł do przekonania, iż Skarżąca jest w stanie uiścić wpis sądowy w kwocie 1312 zł.
Sąd wskazał, iż stosowne postępowanie celne, w którego następstwie skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego zostało wszczęte w 2002 r. Tym samym skarżąca, jako spółka kapitałowa do dnia wniesienia skargi, tj. do dnia 7 listopada 2005 r. miała wystarczająco dużo czasu, aby w świetle swojej sytuacji finansowej poczynić określone oszczędności i uczynić zadość obowiązkowi uiszczenia kosztów postępowania. Przemawia za tym chociażby wskazywana kwota należności celnych, której uiszczenie stanowić może dolegliwą konsekwencję finansową rozstrzygnięć wydanych przez organy celne.
Żaląca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie złożonego wniosku.
W uzasadnieniu podała, że Sąd błędnie ocenił jej możliwości finansowe. Błędy w ustaleniach faktycznych doprowadziły do niewłaściwej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Jej zdaniem w trakcie przeprowadzania postępowania wyjaśniającego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ponad wszelką wątpliwość ustalono, że spółka jest w trudnej sytuacji gospodarczej, ponieważ regularnie wykazuje niewielką, lecz jednak istniejącą stratę. Głównym tego powodem jest zdaniem skarżącej nękanie spółki przez urzędy celne i podatkowe z tytułu niesłusznie naliczonych ceł i podatków. Skarżąca podkreśliła, że kapitał zakładowy ani stan konta w kasie nie odzwierciedlają ogólnej sytuacji w spółce.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest bezzasadne.
Przyznanie osobie prawnej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach charakteryzujących się trudną sytuacją materialną.
Koszty sądowe obciążające żalącą w sprawie sprowadzają się w obecnym jej stadium do opłaty od skargi w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z 2003 r.).
Trafnie Sąd przyjął, że żaląca nie wykazała swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej w sposób umożliwiający uwzględnienie wniosku. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że żaląca mimo powoływanych trudności nadal prowadzi działalność gospodarczą. Pozostała wobec tego tylko ocena czy dochody, które uzyskuje pozwalają na pokrycie kosztów. Należało przyjąć, że tak, skoro nie wykazano jakie są rzeczywiste dochody.
Podkreślić jednak należy, że strona wnosząc sprawę do sądu, powinna liczyć się z kosztami i gromadzić potrzebne środki, choćby z bieżącej działalności. Wyjątkowo, gdy tylko niezwłoczne wniesienie sprawy zapewni ochronę praw strony ze względu na bliski termin, z upływem którego jej roszczenie wygaśnie lub ulegnie przedawnieniu, albo ze względu na inne okoliczności prawne lub faktyczne. Chodzi wówczas o sytuację, że nie ma podstaw do zarzucenia stronie rozmyślnego braku działania. W niniejszej sprawie wyjątkowe okoliczności, o których mowa powyżej nie zachodzą. Rodzaj sprawy oraz prowadzona bieżąca działalność w pełni potwierdzają możliwość poniesienia kosztów związanych z uiszczeniem wpisu, skoro osoba fizyczna czy prawna powinna partycypować w kosztach postępowania.
Należy wskazać, że gołosłownym jest zarzut dotyczący sugestii o możliwości wyprzedaży części majątku spółki celem zaspokojenia wpisu sądowego, ponieważ Sąd I instancji takich sugestii nie poczynił. Nadto skarżąca nie wykonując wezwania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uniemożliwiła inną ocenę swojej sytuacji finansowej.
Z powyższych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, dlatego też na podstawie art. 184 w związku z art. 197 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażalenie zostało oddalone.