Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 838/18 odrzucił wniosek Syndyka masy upadłości U. sp. z o.o. w likwidacji w upadłości z siedzibą w T. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w R. z dnia [...] lipca 2018 r. w przedmiocie długu celnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 13 lutego 2019 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2018 r., dopełniając jednocześnie tej czynności. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jest stroną wielu postępowań celnych i sądowoadministracyjnych. W dniu 13 grudnia 2018 r. Sąd rozpoznał około 40 spraw, z których część została połączona do wspólnego rozpoznania. Po posiedzeniach pracownik kancelarii prawnej uzyskał w sekretariacie Sądu informację o sygnaturach wspólnie rozpoznanych spraw i sygnaturze, pod którą rozpoznano sprawy.
Dalej syndyk podał, że pracownik kancelarii ustalił, że sprawy o sygnaturach 759/18, 838/18, 839/18, 840/18 i 841/18 zostały rozpoznane wspólnie jednym orzeczeniem pod sygnaturą 759/18. W czasie przygotowywania skarg kasacyjnych od wyroków doręczonych w dniu 14 stycznia 2019 r., w tym w sprawie oznaczonej sygnaturą 759/18, w dniu 12 lutego 2019 r. ujawniono, że wbrew ustaleniom wyrok wydany w sprawie o podanej sygnaturze dotyczył tylko jednej skargi. Podjęto więc czynności weryfikacyjne i ustalono, że sprawy dotyczące skarg zarejestrowanych pod sygnaturami 838, 839, 840 i 841 zostały rozpoznane pod sygnaturą I SA/Rz 838/18.
W ocenie Syndyka, nie ponosi on winy w uchybieniu terminu do zgłoszenia wniosku. Wskazał, że Sąd łącząc sprawy nie informuje o tym stron postępowania, a ta może się dowiedzieć o takim fakcie dopiero z uzasadnienia wyroku. Ze względu na liczbę toczących się postępowań weryfikacja uzasadnień i dokładnej treści orzeczeń odbywa się dopiero w terminie bezpośrednio poprzedzającym wniesienie środka zaskarżenia. Dlatego nie można było powyższego zauważyć wcześniej. W ocenie strony na uchybienie terminu miała też wpływ błędna informacja z Sądu.
Zdaniem Sądu I instancji, Syndyk nie zgłosił wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przepisanym terminie, który upłynął 20 grudnia 2018 r., zaś wniosek z prośbą o przywrócenie terminu zgłoszono dopiero w dniu 13 lutego 2019 r. W ocenie WSA uchybiono zatem terminowi określonemu w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.)
W ocenie Sądu z przedstawionej argumentacji wynika, że o braku zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r. strona skarżąca powinna się zorientować już w dniu 14 stycznia 2019 r., kiedy doręczono jej odpis wyroku wydanego w sprawie. Od tego dnia obiektywnie możliwe było zapoznanie się z treścią wyroku. To, że na skutek przyjętej organizacji pracy w kancelarii prawnej zapewniającej obsługę prawną syndykowi zapoznano się z nim dopiero pod koniec terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie ma wpływu na określenie zdarzenia, które stanowi - w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. - o ustaniu przyczyny uchybienia terminu.
W konsekwencji Sąd I instancji odrzucił spóźniony wniosek strony na podstawie art. 88 p.p.s.a.
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 88 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu, podczas gdy skarżący złożył tenże wniosek w terminie.
- 2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
W uzasadnieniu zażalenia powielono argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z kolei w myśl art. 88 tej ustawy spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z brzmienia cytowanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że czas ustania przyczyny uchybienia terminu należy oceniać obiektywnie.
Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminowi (por. B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013 r. s. 310).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę prawidłowo Sąd I instancji uznał wniosek strony za spóźniony i z tego powodu słusznie go odrzucił.
Przypomnienia wymaga, że termin zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r. upływał w dniu 20 grudnia 2018 r. Odpis wyroku z dnia 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 759/18 doręczono stronie 14 stycznia 2019 r. Słusznie zatem uznał Sąd I instancji, że już w tym dniu strona skarżąca obiektywnie mogła zapoznać się z treścią wyroku. Wniosek został zaś złożony dopiero w dniu 13 lutego 2019r., a zatem po upływie terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że ustalenia WSA w powyższym względzie w żaden sposób nie zostały zakwestionowane w obecnie rozpoznawanym zażaleniu.
Niezależnie od powyższego wskazać wypada, że w orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 445). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona w wąskim tego słowa znaczeniu ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (por. orzeczenie SN z 27.9.1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150 akceptowane przez J. Gudowskiego [w:] Kodeks postępowania cywilnego.
Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; a także: uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.9.1992 r., III CZP 112/92, OSNC 5/93/75 akceptowanej przez J. Gudowskiego [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W. Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8). Stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika, jest ugruntowane również w orzecznictwie sądów administracyjnych, a Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę w pełni je podziela (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OZ 347/19; postanowienie NSA z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GZ 88/17, postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 736/11; postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GZ 527/11; postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11; postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 2/12; postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II FZ 689/12).
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.