Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1143/20 odmówił skarżącej Fundacji [A.] z siedzibą w A. Ł. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: organ) z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu podnosząc, że argumentacja przedstawiona w rozpatrywanym wniosku nie pozwala na jego uwzględnienie.
W ocenie Sądu wniosek nie podlega uwzględnieniu, gdyż nie można przyjąć, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było przez stronę niezawinione. Podmiot funkcjonujący w obrocie prawnym, będący osobą prawną jakim jest skarżąca Fundacja musi brać pod uwagę możliwość wystąpienia problemów zdrowotnych członków jego zarządu lub pracowników, które uniemożliwią tym osobom wykonywanie czynności zawodowych. Zwłaszcza w sytuacji, w której jak sama skarżąca podnosi, zatrudnione są osoby wyłącznie niepełnosprawne. Na skarżącej ciążył zatem obowiązek takiego ukształtowania swojej struktury wewnętrznej i organizacji pracy, aby w każdym czasie mogła dokonywać czynności niezbędnych do ochrony jej interesów i zabezpieczyć się przed ujemnymi następstwami takich sytuacji, jak opisana w uzasadnieniu rozpatrywanego wniosku. Fakt posiadania uprawnień do wniesienia skargi w imieniu skarżącej tylko przez jedną osobę, nie wyłącza zatem winy we wniesieniu skargi po upływie wyznaczonego terminu.
Możliwość sprawnej ochrony praw fundacji jest kluczowa i dopuszczenie do sytuacji, w której nieobecność jednej osoby paraliżuje ten element funkcjonowania strony i wyrządza jej szkody świadczy o rażącym niedbalstwie. Fundacja powinna bowiem ukształtować taki sposób reprezentacji, aby choroba bądź zdarzenia nagłe jak wskazany we wniosku wypadek komunikacyjny nie blokowały działania fundacji, lecz skarżąca zaniedbała tę kwestię. Wymaga podkreślenia, że należyta staranność, będąca kryterium oceny zachowania fundacji, polega przede wszystkim na zapobiegliwym przygotowaniu się na okoliczności wyjątkowe, niestandardowe, których skutki - poza przypadkiem działania vis maior - mogą być kontrolowane i niwelowane przez starannie działający podmiot.
Na marginesie Sąd dodatkowo zauważył, iż nie przedstawiono żadnego dowodu na okoliczność uczestnictwa Prezesa Zarządu w wypadku komunikacyjnym, nie załączono kserokopii zwolnień lekarskich ani żadnych innych dokumentów, z których wynikałoby, że stan zdrowia osoby uprawnionej do wniesienia skargi uniemożliwiał jej podjęcie tej czynności prawnej. Z przedstawionego dokumentu wskazującego daty, w których Prezes Zarządu przebywał na zwolnieniach lekarskich nie wynika, aby przebywał na takim zwolnieniu w okresie od 24 maja 2020 r. do 22 czerwca 2020 r. tj. w terminie otwartym do wniesienia skargi.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Fundacji [A.] z siedzibą w A. Ł. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu skarżąca Fundacja wskazał, że nie można takiej samej miary przyjmować od podmiotu który realizuje głównie swoje cele statutowe dotyczące pomocy osobom nie pełnosprawnym do podmiotu który skupia się na działalności gospodarczej. Ponadto skarżąca podniosła, że uległa wypadkowi, a jej choroba była nagła a nie przewlekła. Tym samym osoba reprezentująca Fundację dołożyła staranności w celu prawidłowego złożenia pisma.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Ponadto z art. 86 § 2 p.p.s.a. wynika, iż warunkiem przywrócenia terminu jest spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego. Artykuł 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy.
Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2014 r., I FZ 248/14).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o braku winy strony w uchybieniu terminu. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi o czym orzekł WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 14 września 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1143/20. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnoszone przez skarżącą Fundacje przyczyny uchybienia terminu, tj. nagła choroba prezesa Zarządu, nie uzasadnia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Z odpisu aktualnego z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej wynika, że organem uprawnionym do reprezentowania Fundacji jest zarząd Fundacji. Sposób reprezentacji podmiotu został określony następująco: dla oświadczeń woli i ich podpisywania upoważniony jest, w przypadku zarządu jednoosobowego Prezes Zarządu; w przypadku zarządu wieloosobowego prezes zarządu łącznie z jednym z członków zarządu, lub dwoje członków zarządu łącznie. W Fundacji występuje zarząd jednoosobowy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można przyjąć, aby w rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia skargi było niezawinione. Należy podzielić ustalenia Sądu I instancji który wskazał, że skarżąca Fundacja powinna tak ukształtować sposób reprezentacji aby choroba bądź zdarzenie nagłe jak wskazany we wniosku wypadek komunikacyjny nie uniemożliwiały działania Fundacji.
Ponadto nie przedstawiono żadnego dowodu na okoliczność uczestnictwa Prezesa Zarządu w wypadku komunikacyjnym, nie załączono kserokopii zwolnień lekarskich ani żadnych innych dokumentów, z których wynikałoby, że stan zdrowia osoby uprawnionej do wniesienia skargi czyli Prezesa Zarządu uniemożliwiał jej podjęcie tej czynności prawnej. Z przedstawionego dokumentu wskazującego daty, w których Prezes Zarządu przebywał na zwolnieniach lekarskich nie wynika, aby przebywał na takim zwolnieniu w okresie od 24 maja 2020 r. do 22 czerwca 2020 r. tj. w terminie otwartym do wniesienia skargi. Z załączonych do wniosku zaświadczeń lekarskich wynika, że Prezes Zarządu była niezdolna do pracy w okresie od 12 listopada 2019 r. do 11maja 2020 r.
Należy podkreślić, że na prezesie zarządu Fundacji, jako jedynym członku jej zarządu, ciążył zatem obowiązek podjęcia niezbędnych kroków celem należytego zabezpieczenia interesów Fundacji. I choć strona skarżąca w uzasadnieniu zażalenia podniosła, że uległa wypadkowi komunikacyjnemu i przebywała na zwolnieniu lekarskim, jednakże nie przedstawiła stosownego zaświadczenia lekarskiego, na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.