Uzasadnienie
I
Objętym zażaleniem postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił A. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby C. w Poznaniu z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.
Sąd I instancji uznał, wskazując na treść art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) określającego warunki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej, że skarżący jest w stanie zabezpieczyć środki finansowe niezbędne do poniesienia kosztów sądowych. Ocenę taką Sąd I instancji oparł o oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, z których wynikało, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą i niepobierającą zasiłku żoną oraz dwójką małoletnich dzieci, posiada dom o powierzchni 120 m2 oraz nieużytki rolne o powierzchni 0,96 ha. Z prowadzonej działalności gospodarczej osiąga miesięczny dochód w wysokości około 3,500 zł, który w całości przeznacza na bieżące utrzymanie rodziny. Na podstawie zestawienia wpływów i wydatków z prowadzonej działalności gospodarczej za 2012 r. Sąd I instancji ustalił, że średni miesięczny dochód skarżącego wynosi 22.795,47 złotych.
W tak ustalonym stanie sprawy Sąd I instancji stwierdził, że skoro skarżący prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą dochód i utrzymuje płynność finansową umożliwiającą mu regulowanie zobowiązań finansowych zaś osiągane dochody pozwalają na zabezpieczenie koniecznych kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny oraz na poniesienie kosztów sądowych to brak jest podstaw do uznania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego.
II
Zażaleniem A. K. zaskarżył postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał, iż przyznanie mu prawa pomocy jest uzasadnione, podczas gdy z oświadczenia złożonego przez niego na urzędowym formularzu, a także dokumentów złożonych na wezwanie Sądu, jednoznacznie wynika, że skarżący uzyskuje jedynie dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, które w całości przeznacza na utrzymanie rodziny, a tym samym nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie wniosku przez przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go do kosztów sądowych ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Skarżący w uzasadnieniu podniósł, że stanowisko Sądu I instancji nie znajdowało oparcia w stanie faktycznym sprawy i jako takie jest ono dowolne. Wskazał, że poza dochodem uzyskiwanym z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskuje żadnego innego dochodu. Miesięcznie opłaca raty kredytu, które wraz z innymi kosztami obciążają prowadzoną działalność gospodarczą, a ponadto obecnie toczą się przeciwko niemu liczne postępowania egzekucyjne, wskutek których ma zajęte rachunki bankowe.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Na tle tego przepisu jak i szeroko rozumianej instytucji prawa pomocy ukształtował się i utrwalił pogląd, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i majątku. Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, jednak reguła ta nie odnosi się do sytuacji, w których osoby wnioskujące o przyznanie tego prawa nie mają realnej, obiektywnej możliwości uzyskania z posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu (por. post. NSA z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 912/12). Podkreśla się również, że wykazanie okoliczności mających stanowić podstawę wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie domagające się przyznania jej tego prawa, tym samym to na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek przedstawienia okoliczności i ich odpowiednie udokumentowanie, które przemawiać będą za zasadnością wniosku.
Wnioskodawca zobowiązany zatem będzie również do współdziałania z sądem, w przypadku wezwania przez sąd do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, w zakresie gromadzenia dowodów celem wyjaśnienia wszystkich okoliczności zmierzających do ustalenia faktycznego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy.
Mając na uwadze powyższe rozważania podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał, aby w jego sytuacji przyznanie prawa pomocy było uzasadnione. Stwierdzić należy, że Sąd I instancji ocenę tę oparł o ustalenia wysokości średnich miesięcznych dochodów skarżącego, jakie ten uzyskiwał w 2012 r., a wynoszących miesięcznie około 22.795 złotych oraz wskazanych we wniosku oświadczeń dotyczących ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem siebie i rodziny, które określono na kwotę 3.500 złotych. Już samo to zestawienie wskazanych wydatków z ustalonymi przez Sąd I instancji dochodami z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, pozwala na uznanie, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki niezbędne do poniesienia kosztów postępowania sądowego wywołanego jego skargą zgodnie z zasadą określoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Na prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie wpływa negatywnie stanowisko skarżącego donośnie niewzięcia pod uwagę przez Sąd okoliczności prowadzenia przeciwko skarżącemu licznych postępowań egzekucyjnych oraz faktu spłacania przez niego rat kredytów obciążających prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Wskazać, bowiem należy, że skarżący w toku postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy wzywany był w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów wobec stwierdzenia, iż dane zawarte we wniosku są niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i oceny jego możliwości płatniczych. Pomimo możliwości uzupełnienia materiału dowodowego, umożliwiającego dokonanie rzetelnej oceny okoliczności uzasadniających wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie wskazał w zakresie kredytów inwestycyjnego i samochodowego, jakie miesięcznie kwoty rat tych kredytów go obciążają.
Wskazał jedynie łączne kwoty zobowiązań wynikających z tych kredytów. Sam skarżący zatem uniemożliwił dokonanie oceny wpływu spłat kredytów i wysokości ich miesięcznych rat na jego możliwości finansowe, a tym samym na możliwości partycypowania w kosztach sprawy sądowoadministracyjnej. Podnoszona okoliczność prowadzenia licznych postępowań egzekucyjnych przeciwko skarżącemu, nawet w sytuacji złożenia przez niego dokumentów w postaci zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych, nie mogło odnieść zamierzonego skutku, albowiem skarżący powołując się na tę okoliczność nie wskazał ile rachunków bankowych posiada, nie przedłożył wyciągów z tych rachunków, a także nie wykazał, jaki wpływ dla płynności finansowej na tych rachunkach ma fakt zajęć egzekucyjnych. Samo bowiem wskazanie, w jakiej wysokości dotychczas dokonano egzekucji z dwóch rachunków bankowych skarżącego nie jest wystarczające do dokonania oceny wpływu egzekucji dla sytuacji finansowej skarżącego skoro nie została wykazana, na podstawie wyciągów z kont bankowych – wpływów i obciążeń, zdolność do dysponowania środkami finansowymi gromadzonymi na rachunkach bankowych.
Zauważyć przy tym należy, że ze złożonych zawiadomień wynika, iż skarżący posiada rachunki bankowe w kilku innych bankach poza wymienionym przez niego Banku P. S.A. i Banku S.. Taki stan sprawy powoduje, że skarżący pomimo obowiązku wykazania wszelkich okoliczności zmierzających do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, obowiązku tego nie wypełnił, a tym samym uniemożliwił dokonanie oceny wpływu podnoszonych okoliczności na rzeczywistą możliwość poniesienia kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.