Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 19 listopada 2014 r. oddalił w całości wniosek W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego.
Sąd I instancji na podstawie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy ustalił, że prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z żoną, a ich wspólny dochód wynosi 2.107 złotych miesięcznie. Na ten dochód składając się świadczenie emerytalne skarżącego w kwocie 900 złotych i jego żony w wysokości 1.207 złotych. Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej od 2002 r. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości lub cennych ruchomości. Miesięczne wydatki kształtują się na poziomi około 1.200 złotych do czego dochodzi podatek od nieruchomości płatny za kwartał w kwocie 300 – 400 złotych.
W toku postępowania skarżący został wezwany do przedłożenia w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), informacji odnośnie: wszystkich osób, z którymi prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe i określenia miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez te osoby, udokumentowania ponoszonych miesięcznie kosztów utrzymania, przedstawienia wyciągów z lokat bankowych, przestawienia zeznań podatkowych jego, jego żony oraz domowników za rok 2013, dowodów przekazu/przelewu emerytur jego i żony, zaświadczenia z odpowiedniego rejestru o posiadaniu lub nieposiadaniu samochodów przez skarżącego i jego żonę, spisu nieruchomości bądź odpisów ksiąg wieczystych, historii rachunku bankowego skarżącego, żony i innych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz przedłożenia oświadczenia o korzystaniu z pomocy opieki społecznej i jeśli tak o zakresie tego świadczenia.
W odpowiedzi skarżący wskazał, że nie posiada konta bankowego, z żoną jest od trzech miesięcy w separacji i płaci na jej rzecz alimenty, aktualnie nie mieszka z rodziną z uwagi na konflikt, przebywa w sezonie letnim poza mieszkaniem. Żona nie udostępniła mu swojego konta i nie posiada innych dokumentów. Zarówno on jak i żona nie posiadają samochodu. Skarżący oświadczył, że nie ma wiedzy na temat posiadanych przez żonę nieruchomości. Opłaca część rachunków, a z uwagi na prowadzoną wobec niego przez Urząd egzekucję na leki i "życie" postaje mu miesięcznie kwota 300 złotych. Oświadczył również, że zaprzestał płacić raty kredytu, które aktualnie opłaca żona.
Sąd I instancji wskazując na przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych bądź częściowych kosztów postępowania. Sąd wskazał, że skarżący pomimo wezwania do przedłożenia informacji odnośnie oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy dotyczących przede wszystkim kosztów jego utrzymania, dochodów uzyskiwanych przez jego żonę, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wysokości ich emerytur oraz spisu posiadanych nieruchomości, które budziły wątpliwości Sądu, nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących sytuację finansową jego jak i jego żony. Stwierdził ponadto, że skarżący podał okoliczności, które także nie zostały poparte jakimikolwiek dokumentami, dotyczącymi obowiązku alimentacyjnego skarżącego wobec żony, prowadzonej egzekucji ze świadczenia emerytalnego czy miesięcznych wydatków.
Sąd zauważył, że w tym zakresie podniesione przez skarżącego twierdzenia wzajemnie się wykluczały, albowiem skarżący twierdząc, że płaci żonie alimenty oraz podał, iż opłaca ona za niego raty kredytu.
W. G. zażaleniem zaskarżył w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz nieprawidłową ocenę stanu majątkowego, który obiektywnie nie pozwala skarżącemu na poniesienie opłaty sądowej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zwolnienie z opłat oparte jest na uprawdopodobnieniu trudnej sytuacji majątkowej i nie jest zgodne z ustawą dokonanie odmowy zwolnienia z uwagi na "sztuczne namnożenie wątpliwości sądu", w szczególności w sytuacji, gdy nie jest obiektywnie możliwym skompletowanie szeregu materiałów niedostępnych dla strony. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgonie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej może być przyznane w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przywołany przepis wyraźnie wskazuje, że to na stronie domagającej się przyznania jej prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych dające podstawy do uznania, że nie jest ona w stanie partycypować w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w jakiejkolwiek wysokości. Inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania podniesionych we wniosku okoliczności spoczywa przede wszystkim na stronie występującej z żądaniem udzielenia jej prawa pomocy. Przepis art. 255 p.p.s.a. przewiduje natomiast możliwość przejęcia inicjatywy dowodowej przez sąd, wyłącznie jednak w sytuacji gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Przywołany przepis również nakłada na stronę obowiązek przedłożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów.
Dokonując analizy wniosku w aspekcie przywołanych regulacji prawnych, podzielić należy ocenę jego żądania udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym, jakiej dokonał Sąd I instancji. Skarżący, bowiem podnosząc wymienione we wniosku okoliczności mające przemawiać w jego ocenie za zasadnością żądania nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu mogącego uprawdopodobnić poniesione twierdzenia. Trafnie wskazał Sąd I instancji, że skarżący nie udokumentował tak swoich dochodów, dochodów osób wymienionych przez niego we wniosku, prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, ponoszonych wydatków jak również posiadanego majątku bądź innych obciążeń finansowych wpływających na jego możliwości płatnicze.
Zasadne były również wymienione przez Sąd I instancji wątpliwości dotyczące złożonych we wniosku oświadczeń. Istotnie, bowiem tak z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i później złożonego oświadczenia nie sposób było wywnioskować, w jakiej wysokości skarżący otrzymywał świadczenie emerytalne i jaka jego część została zajęta w związku z prowadzonym przeciw niemu postępowaniem egzekucyjnym. Wnioskodawca nie przedstawił w tym zakresie żadnego dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej emerytury i kwoty lub kwot podlegających zajęciu. Nie została również uprawdopodobniona okoliczność ponoszenia przez skarżącego obciążenia wynikającego z obowiązku alimentacyjnego na rzecz żony, tak w zakresie jego wysokości, jaki i okresu, od którego ów obowiązek powstał. Niespójną jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszona okoliczność separacji skarżącego z żoną trwająca, zgodnie z jego oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 23 lipca 2014 r. od około trzech miesięcy.
Skarżący nie podje, bowiem czy jest to separacja w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, orzeczona sądownie czy ma ona wyłącznie charakter faktyczny, czemu przeczyłoby twierdzenie, że skarżący nie mieszka z rodziną, po czym podaje, że "aktualnie z uwagi na konflikt przebywa w większości w sezonie letnim poza mieszkaniem". Ta sama okoliczność czyni wątpliwym podstawy uchylenia się skarżącego od udzielenia konkretnych informacji dotyczących stanu majątkowego członków jego rodziny – osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wymienionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Istotnym jest również dla stwierdzonej prawidłowości oceny wniosku dokonanej przez Sąd I instancji, że skarżący w niemal całości uchylił się od wykonania wezwania do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych wymienionych w piśmie z dnia 7 lipca 2014 r. Poza przytoczeniem nowych okoliczności wskazujących na jego obecną sytuację materialną i rodzinną, tj. aktualną na dzień sporządzenia odpowiedzi na wezwanie Sądu, nie przedłożył któregokolwiek z dokumentów wymienionych w wezwaniu jak również nie przedstawił dokumentów mogących potwierdzić przytoczone przez niego w tym piśmie twierdzenia. Wymienionych mankamentów skarżący nie usunął pomimo, że miał taką możliwość jeszcze przed wydaniem przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia, w z związku ze złożonym wcześniej sprzeciwem do postanowienia referendarza, wydanego po wezwaniu skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w trybie art. 255 p.p.s.a. Taki stan sprawy czyni niezasadnym stanowisko skarżącego zawarte w zażaleniu, iż "nie było obiektywnie możliwe skompletowania szeregu materiałów niedostępnych dla strony".
Reasumując, prawidłowo Sąd I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na niewykazanie niemożliwości poniesienia kosztów sądowych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.