Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 września 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4417/15 odrzucił wniosek K. R. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 4417/15 o odrzuceniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 stycznia 2015 r. odrzucił skargę K. R. (dalej: skarżący) z uwagi na nieusunięcie w zakreślonym terminie braku formalnego polegającego na nie wskazaniu wartości przedmiotu zaskarżenia. W dniu 10 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu wniósł zażalenie na to postanowienie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że skarżący jest osobą schorowaną, niezdolną do samodzielnego sporządzenia zażalenia, a on sam zapoznał się z aktami sprawy 5 maja 2016 r., zatem 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął się właśnie w tym dniu.
W świetle zaistniałego stanu sprawy Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 p.p.s.a, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), co oznacza że sąd może przywrócić termin pod warunkiem prawidłowego wniesienia prośby w ciągu siedmiu dni od dnia jej ustania z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem braku winy w jego uchybieniu.
Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 88 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie 1 lutego 2016 r. skarżącemu przyznano prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, który wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie został o tym fakcie poinformowany 25 kwietnia 2016 r. Wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi pełnomocnik złożył 10 maja 2016 r., natomiast termin upłynął z dniem 2 maja 2016 r. Oznaczało to w ocenie Sądu pierwszej instancji, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z uchybieniem terminu, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a.
Działający w imieniu skarżącego pełnomocnik wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, żądając jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Postanowieniu zarzucono naruszenie:
- 1) przepisów postępowania w postaci art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu założenia, że ustanie przyczyny uchybienia terminu następuje w chwili powiadomienia – ustanowionego z urzędu pełnomocnika w sprawie – a nie w chwili kiedy tak ustanowiony pełnomocnik mógł zapoznać się z aktami sprawy,
- 2) w konsekwencji ww. naruszenia prawa – błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że termin do złożenia wniosku w trybie art. 87 § 1 p.p.s.a. upłynął z dniem 2 maja 2016 r. – a nie w dniu 12 maja br. jak to miało miejsce w rzeczywistości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w jego uchybieniu.
Pomimo, że art. 87 § 1 p.p.s.a. zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji rację ma Sąd pierwszej instancji uznając, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do usunięcia braku formalnego skargi, jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia wniosku po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż w dzień upływu siedmiu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska autora zażalenia, z którego w istocie wynika, że ustanie przyczyny uchybienia terminu następuje wyłącznie w chwili, kiedy tak ustanowiony pełnomocnik mógł zapoznać się z aktami sprawy.
Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów pozwalałoby na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4417/15 przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. O ustanowieniu pełnomocnika z urzędu w osobie adw. A. D. skarżącego poinformowano pismem Okręgowej Rady Adwokackiej z 7 kwietnia 2016 r., nr [...] (k. 49 akt sądowych). Ponadto, wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie pełnomocnik z urzędu został o tym fakcie poinformowany 25 kwietnia 2016 r. (k. 70 akt sądowych), natomiast wniosek o przywrócenie terminu został przez niego złożony 10 maja 2016 r. (k. 57 akt sądowych). Oznacza to, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony przez pełnomocnika z uchybieniem terminu, wynikającego z art. 87 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w świetle powyższego, że w sytuacji zaniedbania obowiązku niezwłocznego zaznajomienia się z aktami sprawy, pełnomocnik z urzędu nie podjął stosownych działań procesowych w terminie, biorąc pod uwagę fakt, że to na pełnomocniku ciąży obowiązek powzięcia informacji o stanie sprawy.
Tymczasem pełnomocnik skarżącego dopiero 10 maja 2016 r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Z powyższego wynika, że pełnomocnik skarżącego uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co powoduje, że wniosek ten został zasadnie odrzucony przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 88 p.p.s.a. Z przedstawionych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.