Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Wr 3313/21, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259; dalej: p.p.s.a.) odrzucił zażalenie A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 17 października 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 3313/21 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z 28 lipca 2022 r. o odrzuceniu skargi na bezczynność Marszałka Województwa Dolnośląskiego w przedmiocie zwrotu dotacji celowej.
W uzasadnieniu Sąd podał, że pismem z 10 listopada 2022 r. strona wniosła zażalenie na postanowienie tego Sądu z 17 października 2022 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 22 listopada 2022 r. wezwano stronę do usunięcia braków formalnych poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie doręczono 10 grudnia 2022 r.
W odpowiedzi prezes zarządu stowarzyszenia wskazał, że w jego opinii wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Wskazał też, że uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia z 25 lutego 2022 r. nr 002/2022 w sprawie powołania Komisji Likwidacyjnej, został upoważniony przez powołaną Komisję Likwidacyjną do "podejmowania czynności faktycznych i prawnych (w tym przekraczających zwykły zarząd), włącznie z czynnościami procesowymi oraz zawierania umów w zakresie prowadzonych wcześniej działań statutowych oraz podejmowani innych czynności niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji stowarzyszenia, za wyjątkiem zaciągania zobowiązań". Do pisma nie dołączył informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., postanowienie powinno być podpisane przez skarżącego albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Na podstawie art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W myśl art. 29 p.p.s.a. osoby te mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.
Strona skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W myśl ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U.2020.2261) stowarzyszenie, które na podstawie art. 8 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego stosownie do treści jej art. 17 ust. 1 - z chwilą wpisu do tego rejestru uzyskuje osobowość prawną. Do reprezentowania stowarzyszenia przed sądem uprawniony jest zarząd (art. 11 ust. 3 powyższej ustawy), lub inna osoba należycie umocowana do jej reprezentowania. Jednocześnie osoby te zobowiązane są wykazać swoje umocowanie do reprezentacji stowarzyszenia stosownym dokumentem, np. aktualnym na moment wniesienia skargi wypisem z Krajowego Rejestru Sądowego. W odniesieniu do podmiotów podlegających obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego dokumentem poświadczającym uprawnienie do działania w ich imieniu jest aktualny odpis z tego rejestru. Sąd ocenia odpis pod względem składu osobowego organu zarządzającego i sposobu reprezentacji.
Z ustaleń Sądu (informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej KRS) wynika, że na dzień wniesienia zażalenia (17 listopada 2022 r.) jak i na dzień dzisiejszy, prezesem stowarzyszenia jest osoba podpisana pod skargą. Ze sposobu reprezentacji stowarzyszenia (Dział 2, "Rubryka 1 – Organ uprawniony do reprezentacji podmiotu") wynika, że organem uprawnionym do reprezentacji stowarzyszenia jest zarząd, a oświadczenia woli w imieniu zarządu składają łącznie i wspólnie prezes i jeden członek zarządu. Dotyczy to w szczególności udzielania pełnomocnictw do reprezentowania stowarzyszenia przy zawieraniu umów i podejmowaniu innych zobowiązań w imieniu stowarzyszenia. W szczególnych przypadkach zarząd może upoważnić inne osoby do składania w imieniu stowarzyszenia oświadczeń woli w granicach udzielonego im upoważnienia.
Oświadczenia woli w imieniu stowarzyszenia w zakresie czynności zwykłego zarządu może składać jednoosobowo prezes zarządu. Sąd zauważa, że zarówno skarga jak i zażalenie na postanowienie sądu administracyjnego są czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu. Do skutecznego wniesienia zażalenia niezbędne zatem było, żeby przedmiotowe zażalenie podpisane zostało zgodnie z określonym w KRS sposobem reprezentacji - łącznie przez prezesa zarządu i jednego członka zarządu lub przez inną osobę upoważnioną przez zarząd.
Na powyższe orzeczenie strona wniosła zażalenie postulując "uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie zażalenia na postanowienie w całości i rozpoznanie zażalenia na postanowienie z 17 października 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 331/21 w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie WSA we Wrocławiu z 28 lipca 2022 r. w przedmiocie odrzucenia skargi na bezczynność Marszałka Województwa Dolnośląskiego, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego".
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- a) art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 220 p.p.s.a. poprzez wadliwe zastosowanie w sytuacji, gdy zażalenie spełniało wymogi formalne;
- b) art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wezwania skarżącego do uzupełnienia lub poprawienia pisma z 12 grudnia 2022 r., wobec uznania, że odpowiedzi strony skarżącej na wezwanie jest niekompletne;
- c) art. 60 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania, a konsekwencji brak ustalenia czy cofnięcie skargi zgodnie z intencją skarżącego z 4 października 2022 r. jest dopuszczalne oraz czy w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego;
- d) ustawy Prawo o stowarzyszeniach oraz statutu Stowarzyszenia poprzez brak zastosowania.
Strona stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. wniosła o przeprowadzenie dowodu z jej pisma z 12 grudnia 2022 r. na okoliczność posiadania przez P.K. umocowania do reprezentowania strony przed Sądem I instancji, a tym samym do wniesienia skargi i zażaleń
W motywach wskazano argumenty na rzecz uwzględnienia wniesionego środka zaskarżenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że strona skarżąca nie może oczekiwać, że wniesione zażalenie spowoduje ocenę sprawy w jej całokształcie; Naczelny Sąd Administracyjny władny jest jedynie ocenić trafność sformułowanych przez skarżącego w zażaleniu zarzutów. W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że strona w sytuacji trudności sprostaniu wymogom stawianych przez Sąd I instancji – mogła skorzystać z profesjonalnego pełnomocnika, czego nie uczyniła.
Tak więc skoro zażalenie z 10 listopada 2022 r. podpisał "Prezes Zarządu – Pełnomocnik PK", to uzasadnione było żądanie (k. 76 akt sądowych) "złożenia pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania Stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Ujęty w cudzysłowie wymóg nie został spełniony i Sąd I instancji nie miał obowiązku ponownego formułowania żądania, które było precyzyjne i nie budziło żadnych wątpliwości co do sposobu jego realizacji (o czym mowa w uzasadnieniu - k.103).
Na marginesie wskazać należy, że zarzuty zażalenia cechuje brak spójności, bowiem w punkcie a) wskazuje się, że spełnia ono wymogi formalne, a w punkcie b) zarzuca się brak wezwania skarżącego do uzupełnienia lub poprawienia pisma z 12 grudnia 2022 r. Realizacja zaś żądania Sądu I instancji ujęta w cudzysłowie winna uwzględniać treści zawarte w Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (na co trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - k.103 i nast.).
Poza kognicją NSA pozostaje zarzut z punktu c) zażalenia gdyż pismo strony skarżącej z 4 października 2022 r. zwieńczone jest stwierdzeniem "skarga utraciła rację bytu", co nie jest tożsame z cofnięciem skargi i nie skutkuje umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Warto dostrzec, że strona na k. 56 zwróciła uwagę, "że w istocie organ znajdował się w bezczynności, a zatem skarga była zasadna", co wskazuje na brak jednoznaczności w formułowaniu zajętego przez stronę stanowiska w zakresie jej oczekiwań co do dalszego biegu postępowania.
W świetle poczynionych – w motywach zaskarżonego postanowienia – rozważań dotyczących braku zastosowania aktów wskazanych w punkcie d) zażalenia dostrzec wypada, że nie wskazano tam regulacji które winny mieć zastosowanie. Wprawdzie w uzasadnieniu powołano art. 36 i art. 37 ustawy Prawo o stowarzyszeniach, to jednak nie wykazano – z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie – w jakim zakresie winny być w sprawie zastosowane. To samo dotyczy braku wskazania jednostek redakcyjnych statutu, które – zdaniem skarżącego – należało zastosować.
Końcowo należy wskazać – czego skarżący skutecznie nie zanegował – że Sąd I instancji ocenił kwestię pełnomocnictwa udzielonego przez Komisję Likwidacyjną w kontekście informacji zamieszczonych w KRS; Naczelny Sąd Administracyjny tę ocenę aprobuje w całości.
Mając na uwadze treść art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.