Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 157/12 odmówił Syndykowi Masy Upadłości Firmy "K." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżąca Spółka nie wykazała, że obecnie nie posiada, ani nie jest zdolna wygospodarować dostatecznych środków na opłacanie należnych w sprawie kosztów sądowych. Z treści dokumentów oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą. Zgodnie z oświadczeniem posiadane przez upadłego środki trwałe są wartości [...] zł, które zostały zajęte w związku prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach skarżąca zadeklarowała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł oraz zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu na kwotę [...] zł. Spółka wskazała, że choć wartość bilansowa wykazuje zysk za rok 2011, to strata na potrzeby podatku CIT wynosi [...] zł. Natomiast podlegająca wykonaniu zaległość z tytułu podatku akcyzowego wynosi około [...] zł. Ponadto jak wynika ze złożonego oświadczenia skarżącej Spółki posiada ona zgromadzone środki pieniężne na rachunku bankowym w wysokości [...] zł.
Syndyk Masy Upadłości Spółki wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Ł.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do przyjęcia, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, obejmującej sytuację, w której kwota zobowiązań publicznoprawnych wymagalnych od skarżącego w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przewyższa kwotę masy upadłości, nie było zasadne przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z tej regulacji wynika, że strony ponoszą koszty postępowania, a wyjątek od tej zasady, przez przyznanie prawa pomocy jest rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustawa nakłada zatem na osobę prawną obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. W związku z tym wniosek powinien być poparty dokładną i wyczerpującą argumentacją służącą uprawdopodobnieniu, że osoba prawna nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Wynika to również z treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w obecnej kondycji finansowej Spółki nie można przyjąć, że nie dysponuje ona żadnymi środkami na pokrycie wpisu sądowego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd przeanalizował sytuację materialną strony, wziął pod uwagę aktywa, jakimi dysponuje Spółka, obroty jakie osiąga, stan kasy i rachunków bankowych. Jak wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia NSA z 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04; z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r., sygn. akt I FZ 215/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), nie można uznać, że skarżąca, dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania.
Należy podkreślić, że regulując kwestię prawa pomocy dla osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej ustawodawca uzależnił możliwość uzyskania prawa pomocy od posiadanych środków pieniężnych. Analiza przepisów w tym zakresie nie pozostawia wątpliwości, że jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy jest sytuacja finansowa strony, która uniemożliwia jej partycypowanie w kosztach prowadzonego postępowania sądowego. Żadnych innych przesłanek sąd administracyjny nie może brać na uwagę, ponieważ nie znajdują one oparcia w przepisach ustawy. Sąd nie może też na etapie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygać kwestii prawidłowości decyzji i od tego uzależniać możliwości przyznania prawa pomocy.
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.