Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 101/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznając skargi małoletniego D. P. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. P. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O.) z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] oraz [...] grudnia 2016 r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego i opłaty paliwowej. Sąd I instancji zasądził także od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. na rzecz skarżącej kwotę 4.991 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądzając na rzecz strony skarżącej koszty Sąd pierwszej instancji powołał się na art. 200, art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Wynagrodzenie reprezentującego stronę radcę prawnego Sąd ustalił na podstawie art. 206 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt. 1a w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.
Dz. U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Sąd uznał za uzasadnione w okolicznościach sprawy miarkowanie kosztów na podstawie art. 206 p.p.s.a., z uwagi na te same zagadnienia w trzech sprawach i jednakową treść skarg. Z tych przyczyn Sąd zasądził na rzecz strony zwrot nieco ponad 50% kosztów postępowania (wpisy sądowe od trzech skarg 1391 zł oraz 3600 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego)
Radca prawny P. B. wniósł zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawartych w wymienionym wyżej wyroku domagając się jego zmiany i zasądzenia od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. na rzecz skarżącej całości poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego tj. 8.642 zł. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
- 1) art. 200 p.p.s.a. polegające na nieprzyznaniu skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw;
- 2) art. 206 w zw. z art. 111 p.p.s.a., polegające na błędnym uznaniu, iż połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia uzasadnia zasądzenie skarżącej jedynie nieco ponad 50 % poniesionych kosztów postępowania,
- 3) § 14 ust 1 pkt 1 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie organu Sąd I instancji prawidłowo dokonał miarkowania kosztów zastępstwa procesowego z uwagi na te same zagadnienia w trzech sprawach i jednakową treść skarg. Ponadto organ zauważył, iż z treść uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji organu, w sytuacji gdy z treści skarg taki zarzut nie został podniesiony. Czyli przesądziły inne okoliczności niż wynikające ze złożonej skargi. Nakład pracy pełnomocnika w złożonych skargach nie uzasadnienia zdaniem organu uwzględnienia żądania strony co do przyznania jej całości wnioskowanej kwoty za zastępstwo procesowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie zaś do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od powyższego wskazany jest w art. 206 p.p.s.a., który wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.
Z powyższego wynika, że stosowanie do art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. Zastosowanie przez sąd tego przepisu nie może być zatem postrzegane jako naruszenie art. 205 § 2 p.p.s.a., o ile sąd wskaże i uzasadni, że w konkretnej sprawie można mówić o "uzasadnionym przypadku" w rozumieniu art. 206 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie, orzekając w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że zasadnym było miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego, z uwagi na wystąpienie przesłanki "uzasadnionego przypadku". Zgodzić należało się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że nie uzasadniają uwzględnienia żądania strony co do przyznania na jej rzecz całości wnioskowanej kwoty za zastępstwo procesowe z uwagi na te same zagadnienia w trzech sprawach i jednakową treść skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał i uzasadnił, z jakiego powodu ograniczył w określonym zakresie zwrot poniesionych przez skarżącą kosztów postępowania sądowego oraz przedstawił sposób wyliczenia zasądzonej kwoty. Szczególnego podkreślenia wymaga, że aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się do napisania trzech jednobrzmiących treści skargi i udziału w rozprawie.
Miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego dokonane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznać należy w tym zakresie za prawidłowe, mieszczące się w graniach uznania, którymi cieszą się w tej materii sądy administracyjne. Należy zaakcentować, że nakład pracy pełnomocnika w niemal tożsamych sprawach jest mniejszy niż gdyby każda z tych spraw była sprawą jednostkową. Skoro z treści art. 206 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że sąd może nawet w całości odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania (a więc nie przyznać stronie żadnych kosztów), to tym bardziej uzasadniona jest teza, że może stronie przyznać koszty w kwocie niższej niż wspomniane stawki minimalne (por. postanowienie NSA z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II GZ 1018/16, dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia zaskarżonego postanowienia, wobec czego na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Równocześnie Sąd II instancji stwierdza, że na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).
Z tych wszystkich powodów postanowiono jak na wstępie.