Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem w dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 832/18 odmówił P. B. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący w skardze na ww. decyzję zawarł wniosek o jej wstrzymanie. Skarżący w uzasadnieniu wniosku podał, że obecnie wraz z córką zamieszkuje w lokalu komunalnym, za który musi opłacać czynsz, ponosi też koszty jedzenia, lekarstw i podstawowych środków czystości.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA podniósł, że wniosek o wstrzymanie może dotyczyć jedynie aktów lub czynności, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Nie można natomiast mówić o wykonaniu decyzji, jeżeli nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu). Sąd I instancji zaznaczył, że przedmiotem wniosku w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. Taka decyzja nie wymaga wykonania i nie nadaje się do wykonania, w tym w szczególności w drodze przymusu, nie może więc spowodować bezpośrednich zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w postaci wyrządzenia stronie skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący domagając się jego zmiany i uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niezasadne uznanie, iż decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu składek nie może spowodować bezpośrednich zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., a co za tym idzie odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że konieczność realizacji określonego w zaskarżonej decyzji zobowiązania finansowego spowoduje dla niego daleko idące skutki. Egzekucja zaległych składek w całości poprzez zajęcie środków stanowić będzie dla skarżącego znaczny uszczerbek, wpływający na możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie: po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania.
Trafnie Sąd I instancji uznał, że brak cechy wykonalności zaskarżonej decyzji przesądza o niemożliwości pozytywnego rozpoznania wniosku skarżącego wstrzymanie jej wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub nakazy określonego zachowania, na podstawie, których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy, których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie, których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12). Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą, więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków.
Akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, jak na przykład umorzenie odsetek lub rozłożenie na raty zaległości podatkowych, te, bowiem niczego nie zmieniają w zakresie praw lub obowiązków strony. Decyzja, której dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania, została wydana w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ma więc charakter odmowny. Zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Negatywne ustosunkowanie się właściwego organu do starań zobowiązanego o umorzenie wcześniej powstałych należności nie wykreowało nowej sytuacji skarżącego w sferze jego obowiązków. Akt ten ze względu na jego naturę nie nadaje się do wykonania ani nie wymaga takiego wykonania. Nie każdy, bowiem akt lub czynność może podlegać wstrzymaniu wykonania. Wniosek o wstrzymanie wykonalności może, bowiem dotyczyć jedynie takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania.
Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy przy tym rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 882/05, niepubl.). Wykonalność dotyczy, zatem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie, których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą, którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie, których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (T. Woś [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Warszawa 2006, s. 295 i n.). Cechy tej nie mają z kolei akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). Stwierdzić zatem należy, że nie istnieje możliwość wstrzymania wykonania takiej decyzji.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a postanowił jak w sentencji.