Uzasadnienie
M. spółka z o. o. w P. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę kasacyjną złożyła także wniosek o zwolnienie od opłaty sądowej od skargi ze względu na jej trudną sytuację finansową.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy przyjmując, że nie można stwierdzić, by spółka nie miała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W dniu [...] stycznia 2013 r. wpłynął do Sądu sprzeciw, w którym skarżąca podniosła, że wskazany dochód ze sprzedaży zajętych ruchomości został w całości zajęty przez komornika.
Wskutek wniesionego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wydał w dniu 8 maja 2013 r. postanowienie, którym odmówił spółce M. przyznania prawa pomocy. Sąd zauważył, że spółka prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje przychody oraz wykazuje zysk z działalności operacyjnej. Mimo posiadania znacznego zadłużenia wobec szczegółowo udokumentowanych wierzycieli, utrzymuje płynność finansową. Okresowo jest zatem w posiadaniu środków finansowych, które umożliwiają regulowanie jej zobowiązań, co potwierdzają przedstawione w sprawie dokumenty.
Sąd zauważył też, że z deklaracji VAT-7 dla podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące wynika, że spółka uzyskiwała przychody (w lipcu 2012 roku 78.930,00 zł, w sierpniu 2012 roku 137.205,00 zł, we wrześniu 11.427,00 zł, w październiku 2012 roku 33.886,00 zł, w listopadzie 38.024,00 zł, w grudniu 2012 roku 88.763,00 zł, w styczniu 2013 roku 95.520,00 zł.). Z zeznania podatkowego za 2012 rok wynika, że spółka uzyskała przychód w wysokości 808.969,29 zł oraz dochód w wysokości 223.920,89 zł. Także wstępny bilans spółki na dzień 31 grudnia 2012 r. ujawnił, że sytuacja finansowa spółki nie pogorszyła się, lecz uległa stabilizacji, a nawet poprawie.
Od powyższego postanowienia spółka wniosła zażalenie. W uzasadnieniu podała, że bilans za rok 2012 r. wskazywał na osiągnięcie przez spółkę zysku, jednak firma z tego nie skorzystała, ponieważ był to zysk ze sprzedaży majątku spółki, który został przeznaczony w całości na spłatę zobowiązań M. sp. z o. o. Ponadto spółka wskazała, że w roku 2012 nie uzyskała zapłaty za faktury sprzedaży na kwotę 121.225, 64 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jest zasadne.
Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawca ma więc obowiązek udowodnić (wykazać) brak dostatecznych środków na pokrycie należnych kosztów sądowych. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., a instytucja prawa pomocy ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych sytuacjach, w przypadku osób prawnych, które nie są w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania.
W motywach zaskarżonego postanowienia wskazano jedynie ogólnie, że spółka w okresie podlegającym ocenie WSA prowadziła działalność gospodarczą i osiągała zyski z działalności operacyjnej. Ponadto wierzytelności wobec wierzycieli miały być uiszczane regularnie, a spółka poprawiła swoją sytuację finansową.
Należy jednak zauważyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do twierdzeń spółki, m.in. zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że "wszystkie środki trwałe zostały sprzedane w 2012 r. przez Urząd Skarbowy". W efekcie (jak to podniosła spółka w zażaleniu) bilans za rok 2012 wykazał zysk, lecz sytuacja finansowa spółki w rzeczywistości pogorszyła się, zamiast poprawić. Skarżąca konsekwentnie więc wskazuje na pogarszającą się sytuację finansową, w związku z zastosowanymi wobec niej postępowaniami egzekucyjnymi i zabezpieczającymi.
Na tym tle ocena Sądu pierwszej instancji odnośnie kondycji finansowej M. sp. z o. o., w świetle przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., może budzić uzasadnione wątpliwości. Tym bardziej, jeżeli uwzględni się jedno z podstawowych kryteriów oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. że ma ono umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania i w ten sposób stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu.
W związku z powyższymi wątpliwościami wskazane jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i aktualnych możliwości płatniczych skarżącej oraz przede wszystkim odniesienie się do twierdzeń strony, iż dochód wykazywany w 2012 r. był wynikiem sprzedaży majątku spółki w drodze licytacji, które to środki komornik w całości przeznaczył na zaspokojenie wierzycieli skarżącej.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.