Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 46/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu wniosku H.K. odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Pismem z 1 lutego 2021 r. H.K. wystąpiła, między innymi, o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie odpisu skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] listopada 2020 r. Do wniosku załączono odpis skargi.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż nie wiedziała, że musi dosłać odpis skargi. Pouczenie przesłane przez Sąd było dla niej niezrozumiałe, bo myślała, że wszelkie dokumenty oraz skargę do Sądu wyśle Dyrektor Izby Skarbowej. Skarżąca uznała, że skierowane do niej wezwanie dotyczyło tylko kwestii uiszczenia opłaty i dopiero później dostrzegła, że dotyczy ono także dosłania odpisu skargi.
Odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Sąd pierwszej instancji stwierdził, że okoliczności kontrolowanej sprawy wskazują na brak podstaw do uwzględnienia wniosku. Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu żądania nie zostały powołane żadne okoliczności świadczące o tym, że uchybienie terminowi jest skutkiem zdarzeń niezależnych od skarżącej, którym nie mogła ona zapobiec przy zachowaniu należytej staranności. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zawierało pełne pouczenie o terminie i sposobie wykonania obowiązku. Pouczenie zawiera także informację o konsekwencjach niewykonania w zakreślonym terminie obowiązku złożenia odpisu skargi lub jej uwierzytelnionej fotokopii.
Jedyną ujawnioną Sądowi przyczyną uchybienia terminowi do usunięcia braków formalnych skargi jest zachowanie skarżącej, która nie wykazała się należytą starannością przy dokonywaniu czynności procesowej w postępowaniu sądowym. Brak należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw nie stanowi o braku winy, a tym samym nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, w uzasadnieniu podnosząc, że z uwagi na okoliczności osobiste posiada trudności w rozumieniu treści pism procesowych, co spowodowało, że 1 lutego 2021 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do wykonania zobowiązania, a także o przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad uiszczoną opłatę sądową oraz wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Sąd ustanowił dla strony postanowieniem z 17 lutego 2021 r., sygn. akt III SPP/Po 11/21 pełnomocnika z urzędu oraz zwolnił stronę od kosztów sądowych.
Nadto strona wskazała, że: "wielość dokumentów, pouczeń oraz fakt, iż każde de facto stanowiło osobne pismo, wprowadziły skarżącą w konfuzję co do rzeczywistej treści wezwania. Co więcej, dołączenie odpisu odpowiedzi na skargę do powyższych wezwań utrudniło zorientowanie się skarżącej, co do nałożonych na nią obowiązków i przysługujących jej praw". Skarżąca jako osoba starsza, nieposiadająca doświadczenia w występowaniu przed sądem, nie zrozumiała otrzymanego pouczenia, tym samym uchybiła terminowi do wykonania zobowiązania bez swojej winy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika zaś, że strona zobowiązana jest uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Z brakiem winy mamy do czynienia w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie skarżąca w sposób wystarczający uprawdopodobniła swój brak winy w niedokonaniu czynności w wyznaczonym terminie. Przedstawione przez skarżącą okoliczności dotyczące wieku a także uwzględniając fakt, iż strona uzupełniła w wyznaczonym terminie brak formalny w postaci wpisu sądowego, a także okoliczność, iż wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi został złożony w terminie z jednoczesnym dokonaniem uchybionej czynności w wystarczający sposób uprawdopodabniają, że w sprawie spełnione zostały przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu.
W świetle powyższego oraz kierując się konstytucyjną zasadą prawa do sądu, należało w oparciu o regulację art. 86 § 1 p.p.s.a., przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 i 87 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.