Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 marca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 953/22 odmówił [...] przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi Gminy Wolbrom na decyzję Ministra Finansów z dnia 28 lutego 2022 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji celowej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 lutego 2023 r. oddalił skargę [...] (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "gmina") na decyzję Ministra Finansów w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji celowej.
Odpis sentencji wyroku wraz z pouczeniem o sposobie i terminie zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku doręczono stronie skarżącej w dniu 8 lutego 2023 r. (ZPO – k 40 akt sądowych).
W dniu 21 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącej zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Uzasadniając wniosek wskazano, że jest jedynym radcą prawnym obsługującym stronę, a zgodnie z przyjętym harmonogramem usługi prawne świadczy stacjonarnie w siedzibie Urzędu w każdy wtorek i piątek. Następnie zaznaczyła, że od 8 do 14 lutego 2023 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Natomiast odpis sentencji wyroku, który do Urzędu wpłynął 8 lutego 2023 r, odebrała dopiero 17 lutego 2023 r., czyli w pierwszym dniu dyżuru po powrocie ze zwolnienia. Zdaniem pełnomocnik uchybienie terminu spowodowane było okolicznościami losowymi, na które ani ona, ani skarżąca nie miały wpływu. W związku z powyższym nie ponoszą winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia WSA w Warszawie podkreślił, że skarżąca nie uprawdopodobniła brak zawinienia w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Okoliczności podane we wniosku w żadnym wypadku nie mogą świadczyć o braku winy strony, gdyż nie są to okoliczności, którym można przypisać charakter przeszkody nie dającej się przezwyciężyć.
Sąd I instancji podkreślił, że odpis sentencji wyroku z 1 lutego 2023 r. doręczony został skarżącej, która na tym etapie postępowania nie korzystała jeszcze z pomocy profesjonalnego pełnomocnika (w aktach sprawy brak było wówczas stosownego pełnomocnictwa). Odpis sentencji wyroku wraz z pouczeniem o treści art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) z której wynika, że pisemne uzasadnienie wyroku może zostać sporządzone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu sentencji, doręczono skarżącej 8 lutego 2023 r. Wobec powyższego termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upłynął z dniem 15 lutego 2023 r.
Zdaniem WSA wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia wniesiony został dopiero 21 lutego 2023 r. (koperta w której nadano skargę – k.
49) przez ustanowioną w dniu 20 lutego 2023 r. pełnomocnik (pełnomocnictwo - k. 48). Niezrozumiałym jest dlaczego skarżąca pomimo tego, że miała wiedzę o siedmiodniowym terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, zwlekała z wyznaczeniem pełnomocnika, co w konsekwencji doprowadziło do wniesienia wniosku z uchybieniem terminu. W tym miejscu wskazać należy, że bez znaczenia pozostaje fakt, że obsługująca stronę pełnomocnik w okresie od 8 do 14 lutego 2023 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, bowiem nie reprezentowała ona skarżącej w niniejszej sprawie (pełnomocnictwo zostało udzielone dopiero 20 lutego 2023 r.). Skarżąca po otrzymaniu odpisu sentencji wyroku oraz stosownego pouczenia – zdając sobie sprawę z nieobecności ww. oraz biegu terminu do złożenia wniosku – mogła przesłać do Sądu wniosek podpisany przez osobę upoważnioną do działania w imieniu skarżącej lub ustanowić innego pełnomocnika, jeżeli uznała za konieczne skorzystanie z pomocy profesjonalisty.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie zaskarżonego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż niezdolność do wykonywania pracy zawodowej przez radcę prawnego nie jest wystarczającą przesłanką dla uznania, że pełnomocnik nie miał możliwości w okresie objętym zaświadczeniem lekarskim, świadczenia jakichkolwiek czynności zawodowych w tym poszukiwania zastępstwa substytucyjnego, jak również nie uwzględnienie w tym kontekście wszystkich okoliczności faktycznych sprawy przywołanych przez skarżącą, a wskazujących na specyfikę modelu obsługi prawnej u skarżącej.
Argumentację na poparcie powyższego zarzutu przedstawiono w uzasadnieniu zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na gruncie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawowe przesłanki przywrócenia terminu określają przepisy art. 86 i 87 p.p.s.a. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie, aby wniosek mógł zostać uwzględniony. Przesłankami tymi są: brak winy strony w uchybieniu terminu, spowodowanie ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego, a także złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i jednoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie czynności uchybionej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy.
Sąd rozpatrujący tego rodzaju sprawy korzysta zatem z wiedzy prawniczej, ale i doświadczenia życiowego pozwalającego ocenić na gruncie konkretnego stanu sprawy przesłanki przemawiające za przywróceniem terminu lub jego odmową. Nie można jednocześnie tracić z pola widzenia, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest - co do zasady - możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA w Warszawie zasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia tego Sądu.
W klauzuli "należytej staranności", która jest punktem odniesienia dla oceny braku winy, o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., mieści się odpowiednia organizacja odbioru korespondencji. Skarżąca uzasadniając zarówno wniosek o przywrócenie terminu, jak i wniesione zażalenie, powoływała się na swoistą organizację pracy biurowej i organizacyjnej Urzędu Miasta i Gminy Wolbrom. Skutkiem opóźnienia w dostarczeniu korespondencji do pełnomocnika (a pozostawieniu jej w przegródce dla pełnomocnika) był brak złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku do WSA.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego nie dochował należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy. Wymaga przy tym podkreślenia, że obowiązek prawidłowego zorganizowania pracy biurowej (tutaj Urzędu Miasta i Gminy), w tym właściwego obiegu korespondencji podnoszony jest szeroko w orzecznictwie sądów administracyjnych w przedmiocie przywrócenia terminu, bynajmniej nie tylko w odniesieniu do pełnomocników profesjonalnych; wręcz przeciwnie, wymogi takie są stawiane np. spółkom lub przedsiębiorcom, którzy w ramach swojej działalności gospodarczej także muszą obsługiwać znaczną ilość korespondencji, często urzędowej i wymagającej szybkiej reakcji (por. np. postanowienia NSA z dnia: 28 lipca 2020 r., I FZ 127/20; 25 września 2018 r., II FZ 591/18; 10 sierpnia 2018 r., I OZ 727/18; 26 czerwca 2018 r., II OZ 635/18; 8 grudnia 2015 r., II GZ 829/15; 20 maja 2015 r., I GZ 257/15).
Warto zaznaczyć, że odpowiedzialność w tym zakresie ciąży na stronie, niezależnie od tego, czy sama nieprawidłowo (niedbale czy nieuważnie) obsługuje korespondencję, czy też zleca to niewystarczająco starannemu pracownikowi.
Trafnie wywiódł Sąd I instancji, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia wniesiony został dopiero 21 lutego 2023 r. przez ustanowioną w dniu 20 lutego 2023 r. pełnomocnik (pełnomocnictwo - k. 48). Niezrozumiałym jest dlaczego skarżąca pomimo tego, że miała wiedzę o siedmiodniowym terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, zwlekała z wyznaczeniem pełnomocnika, co w konsekwencji doprowadziło do wniesienia wniosku z uchybieniem terminu. Nadto bez znaczenia pozostaje fakt, że obsługująca skarżącą pełnomocnik w osobie radcy prawnego - w okresie od 8 do 14 lutego 2023 r. - przebywała na zwolnieniu lekarskim, bowiem nie reprezentowała ona skarżącej w niniejszej sprawie (pełnomocnictwo zostało udzielone dopiero 20 lutego 2023 r.). Skarżąca po otrzymaniu odpisu sentencji wyroku oraz stosownego pouczenia – zdając sobie sprawę z nieobecności pełnomocnika oraz biegu terminu do złożenia wniosku – mogła przesłać do Sądu wniosek podpisany przez osobę upoważnioną do działania w imieniu skarżącej lub ustanowić innego pełnomocnika, jeżeli uznała za konieczne skorzystanie z pomocy profesjonalisty.
Należy zatem uznać, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że przywołane we wniosku argumenty nie wskazują na brak winy strony w uchybieniu terminu. W takiej sytuacji przywrócenie terminu nie było zasadne, a zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.