Uzasadnienie
E. S.A. – Grupa G. w Z. (dalej: Spółka), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym. Spółka złożyła jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
W złożonym formularzu PPPr Spółka wskazała, że kapitał zakładowy wraz z wartością majątku wynosi 700.000.000,00 zł. Wartość środków trwałych wg bilansu za ostatni rok wynosi 892.727.839,65 zł, poza tym środki trwałe w budowie 624.155.283,00 zł oraz zaliczki na środki trwałe w budowie 114.301.753,09 zł. Wysokość zysku skarżącej za ostatni rok netto wyniósł 221.701.183,17 zł. Skarżąca wskazała również stan swoich rachunków bankowych łącznie przekraczający wartość 300.000.000,00 zł, przy czym zaznaczyła, że część wartości t.j. 258.177.707,91 zł objęta była umową konsolidacji rachunków bankowych (cash pooling). Wskazała że posiada zadłużenie inwestycyjne w ramach grupy G. o wartości 400.000.000,00 zł.
Spółka podała, że złożony przez nią wniosek podyktowany jest tym, że przed organem prowadzonych jest 38 spraw w takim samym przedmiocie. Łączna wartość wpisów od skarg będzie wynosić 2.807.516 zł, przy czym Spółka sama zaznaczyła, że obecnie zaskarżone zostały 4 decyzje organu. W ocenie Spółki zasadnym byłoby ustalenie wpisu od każdej ze spraw w kwocie stanowiącej 10 % kwoty wpisu wynikającego z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Spółka wyjaśniała, że środki na rachunku bankowym o wartości 258.177.707,91 zł są pozostawione do dyspozycji nie tylko jej, ale również innych spółek należących do wspólnej grupy kapitałowej, dlatego posiada faktycznie ograniczoną możliwość dysponowania nimi, pomimo że pozostaje formalnie ich wyłącznym dysponentem. Skarżąca wskazała również, że prowadzi duże działania inwestycyjne w infrastrukturę energetyczną, w ramach których do końca tego roku poniesie planowane koszty jej realizacji w łącznej wysokości ok. 274.000.000,00 zł. W związku z czym zmuszona jest do zarezerwowania odpowiednich środków na ich sfinansowanie.
Postanowieniem z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 337/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. odmówił przyznania prawa pomocy. Sąd podał, że na obecnym etapie sprawy obciążenia finansowe spółki z tytułu zainicjowania postępowania sądowego wynoszą 81.030 zł z tytułu należnego wpisu sądowego.
Sytuacja finansowa Spółki wskazuje na posiadanie przez nią pełnej płynności finansowej oraz stanu majątkowego znacznie przewyższającego wartość wymaganych kosztów sądowych zainicjowanego postępowania. Na sytuację tą nie wpływa również wskazane zadłużenie. W tym zakresie wskazać należy, że opłacenie wymaganego wpisu nastąpić może ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym nie objętym umową konsolidacji rachunków bankowych, a zatem obejmujących środki do wyłącznej dyspozycji skarżącej, a którego stan również przewyższa wartość wymaganego wpisu.
Argumentacja strony odnosząca się do prowadzonych na szeroką skalę inwestycji, które obciążają jej budżet i powodują konieczność gromadzenie na te cel znacznych środków finansowych, nie mogła stanowić okoliczności jako przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy.
Nie mogły stanowić okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy okoliczności związane z ilością zapowiadanych przez skarżącą postępowań oraz łączną wartością wpisów jakie ma ona w związku z tym ponosić. Przypomnieć należy, na co zwrócono uwagę na początku, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Dlatego w przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia z kosztów sądowych, przedmiotem rozstrzygnięcia była treść art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uzależniająca uwzględnienie wniosku od wykazania przez skarżącą, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w tej sprawie. Nie budzi wątpliwości, że sytuacja majątkowa przedstawiona przez skarżącą wskazuje, że ma ona dostateczne środki na poniesienie kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, to zaś uniemożliwiało przyznanie jej prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji odmowę zastosowania wobec Spółki prawa pomocy.
W uzasadnieniu Spółka wskazała, że podtrzymuje wszystkie dotychczasowe argumenty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego podmiotom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożyła spółka kapitałowa. W uzasadnieniu podała, że spór dotyczący zwrotu podatku akcyzowego dotyczy 38 spraw, z czego do Sądu zaskarżono 4 decyzje. Spółka wyliczyła, że wpisy we wszystkich 38 sprawach wyniosą 2.807.516 zł. W ocenie skarżącego zasadnym byłoby zwolnienie jej z kosztów sądowych powyżej 10 % wartości wpisu. Spółka wskazała również, że posiadane przez nią środki pieniężne przeznaczone są na realizację określonych celów inwestycyjnych, spłatę zaciągniętych zobowiązań lub dysponowanie nimi jest w znacznym stopniu ograniczone.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że Spółka nie wykazała, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z oceną Sądu I instancji, że sytuacja finansowa Spółki wskazuje na posiadanie pełnej płynności finansowej a stan majątku znacznie przewyższa wartość wymaganych kosztów sądowych zainicjowanego postępowania (81.030 zł).
Prowadzone na szeroką skalę inwestycje obciążające budżet Spółki i konieczność gromadzenia na ten cel środków finansowych w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mogą stanowić przesłanki art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Należy również zwrócić Spółce uwagę, że Sąd orzeka w sprawach przed nim zawisłych. Stąd też nie mogły stanowić okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy zapowiedzi wniesienia skarg w innych sprawach, w których organ nie wydał jeszcze decyzji administracyjnych. Na obecnym etapie Sądowi wiadomym z urzędu jest, że do Sądu I instancji Spółka złożyła 4 skargi, w których suma wpisów wynosi na obecnym etapie postępowania 364.830 zł.
Wskazać również należy, że wpis sądowy jest wydatkiem, który wiąże się z bieżącą działalnością podmiotu i jako taki wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.