Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3147/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. N. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 27 lipca 2021 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę J. N. na ww. postanowienie z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu.
W piśmie z [...] sierpnia 2021 r., skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazał, że z uwagi na odległość od najbliższego urzędu pocztowego oraz brak możliwości dojazdu do niego zmuszony jest do korzystania z pomocy listonosza, który odbiera od strony przesyłki pocztowe i na prośbę skarżącego nadaje je w najbliższym urzędzie pocztowym. Dodał, że przekazał skargę będąc przekonanym, że zachował niezbędny termin.
Sąd stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. O braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że było to niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W literaturze oraz orzecznictwie dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a z taką sytuacją, w ocenie WSA, mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu, wskazywane przez skarżącego okoliczności nie mogą być uznane za przeszkodę nieprzewidzianą ani trudną do usunięcia. Skoro skarżący, jak twierdzi, korzysta regularnie z pomocy listonosza w doręczaniu w jego imieniu korespondencji, nie można uznać, iż była to sytuacja jednostkowa, czy tym bardziej nagła. Zachowanie w tym wypadku należytej staranności powinno zatem, zdaniem Sądu, polegać na takim zorganizowaniu sposobu wysyłania korespondencji, aby w sytuacji stałego braku możliwości jej osobistego nadawania i posługiwania się w tym celu pomocą listonosza, uwzględniając ustawowy (30-dniowy) termin na dokonanie czynności, korespondencję przekazać osobie trzeciej wcześniej, niż przedostatniego dnia upływającego terminu. W ocenie Sądu skarżący nie zadbał wystarczająco o to, aby z uwagi na utrudniony dostęp do najbliższego urzędu pocztowego, jego interesy nie doznały uszczerbku.
Powyższe okoliczności skutkowały odmową skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej "p.p.s.a.".
Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy zawartych w art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu skutkującego, iż w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki uprawniające Sąd do przywrócenia terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Dopuszczalność przewidzianego w art. 86 i 87 p.p.s.a. przywrócenia uchybionego terminu została przez ustawodawcę uwarunkowana spełnieniem przez stronę następujących przesłanek: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, równoczesne dokonanie czynności, które nie nastąpiło w zakreślonym terminie, uprawdopodobnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego spełniał wymogi formalne, a sporna pozostaje wyłącznie kwestia uprawdopodobnienia, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy strony.
Z ugruntowanego w orzecznictwie i literaturze przedmiotu rozumienia przesłanki braku winy strony wynika, że powinna być ona oceniana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem strony (por. postanowienia NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 947/12; z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 320/11, z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 948/12, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy podkreślić, że istotą instytucji przywrócenia terminu jest umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd I instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Wskazywana przez niego okoliczność nie stanowiła bowiem dostatecznej podstawy przemawiającej za uwzględnieniem wniosku.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że postępowanie odwoławcze zakończyło się postanowieniem z dnia 23 lutego 2021 r., które zostało doręczone stronie 16 marca 2021 r. Skarga natomiast została nadana w dniu 16 kwietnia 2021 r., a zatem po upływie ustawowego terminu 30 dni. Zasadnie Sąd I instancji przyjął, że skarżący w swoim wniosku nie wskazał okoliczności uzasadniających przywrócenie mu terminu do wniesienia skargi. Jego wyjaśnienia dotyczące tego, że z uwagi na odległość od najbliższego urzędu pocztowego oraz brak możliwości dojazdu do niego, przesyłki przekazuje listonoszowi, który w jego imieniu nadaje je na poczcie nie może stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Zachowanie bowiem należytej staranności powinno polegać na takim zorganizowaniu sposobu wysyłania korespondencji, aby w sytuacji stałego braku możliwości jej osobistego nadawania i posługiwania się w tym celu pomocą listonosza, korespondencję przekazywać z odpowiednim wyprzedzeniem.
Jak prawidłowo wskazał Sąd i instancji, w sytuacji, gdy skarżący miał świadomość toczącego się postępowania winien był podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie swoich spraw sądowych. Niepodjęcie takich czynności przez stronę nie może tym samym stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Dodatkowo skarżący poza lakonicznym uzasadnieniem wniosku, jak również zażalenia, w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku możliwości dojazdu do najbliższej placówki pocztowej czy braku możliwości posłużenia się inną osobą (dorosły domownik, sąsiad).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi jest prawidłowe.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.