Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 100/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. J. (dalej: skarżący lub wnioskodawca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: organ lub SKO) z 17 marca 2021 r., SKO 4030/5/21, w przedmiocie określenia wysokości dotacji niewykorzystanej w terminie oraz dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz nakazania zwrotu tych dotacji.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że skarżący wraz ze skargą złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi.
Uzasadniając wniosek, skarżący podniósł, że wykonanie decyzji prowadziłoby do wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania nieodwracalnych skutków w postaci znacznego ograniczenia albo nawet zaprzestania działalności szkół. Podniosła przy tym, że wszelkie środki, jakie wpływają z dotacji, zostają na bieżąco wydatkowane na potrzeby placówek, a saldo transakcji uznań i obciążeń rachunków jest ujemne. Wskazała jednocześnie, że jakiekolwiek prowadzenie egzekucji na podstawie zaskarżonej decyzji spowoduje natychmiastową niewypłacalność tych placówek oraz osoby prowadzącej. Zdaniem strony skarżącej wysokość kwoty objętej obowiązkiem zwrotu stwarza poważne niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu, a przede wszystkim przedszkolu i innym placówkom oraz osobom trzecim, jak pracownicy, oraz uczęszczającym do nich dzieciom, znacznej szkody. Może to również spowodować niemożliwe do odwrócenia skutki dla prowadzonych przez skarżącego przedszkoli i szkoły.
Strona skarżąca podniosła, że źródło utrzymania z dotacji jest w całości przeznaczane przez skarżącego na prowadzenie przedszkoli i szkoły, co umożliwia realizację celów, dla których placówki te są przeznaczone. Zarzuciła w konsekwencji, że wykonanie decyzji organu odniosłoby w pierwszej kolejności skutek w postaci zlikwidowania lub co najmniej znacznego ograniczenia możliwości efektywnej działalności przedszkoli i szkoły. Skutki tego - zdaniem strony skarżącej - miałyby niewątpliwie nieodwracalny charakter i negatywny skutek dla interesu publicznego, w szczególności uczęszczających dzieci i ich rodziców.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, WSA stwierdził, że skarżący składając wniosek, nie przywołał konkretnych okoliczności, które świadczyłyby o jego zasadności odnośnie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek nie został przez skarżącego uzasadniony w kierunku uprawdopodobnienia okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. Niemożliwym dla Sądu było zatem dokonanie merytorycznej oceny tego wniosku w kierunku zasadności wstrzymania wykonania decyzji także w tym zakresie, w jakim sąd administracyjny miał z urzędu obowiązek uwzględnienia okoliczności przemawiających za ich wstrzymaniem lub odmową wstrzymania.
Sąd I instancji nie mógł w oparciu o zaoferowane przez skarżącego uzasadnienie wniosku stwierdzić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania wniosku do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania:
- 1) art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie wniosku strony, gdy zachodzą przesłanki do jego uwzględnienia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji;
- 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego co do zaistnienia przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku egzekwowania zobowiązania wynikającego z decyzji;
- 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego uzasadnienia co do przesłanek i motywów nieuwzględnienia wniosku i odmowy wstrzymania wykonania, a zamiast tego zawarcia w uzasadnieniu jedynie ogólnych sformułowań i teoretycznych tez, które nie odzwierciedlają stanu faktycznego sprawy oraz nie wyjaśniają dostatecznie motywów rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym wskazać, że z wnioskowego charakteru powyższej instytucji wynika, że wnioskodawca powinien wykazać okoliczności sprawy w taki sposób aby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować podanymi powyżej konsekwencjami.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest spełnienie przez stronę przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że skarżący we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej nie przedstawił okoliczności przemawiających za zasadnością zastosowania tej instytucji. Skarżący wskazał bowiem jedynie, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiązać się będzie z znacznym ograniczeniem albo nawet zaprzestaniem działalności placówek oświatowych przez niego prowadzonych. Nie zostały jednak przedstawione żadne okoliczności uprawdopodobniające tę tezę. Skarżący na etapie postępowania przed Sądem I instancji nie przedstawił bowiem żadnych okoliczności faktycznych świadczących o jego sytuacji majątkowej bądź placówek przez niego prowadzonych. Przedstawione salda oraz niekompletne historie rachunków i informacji o posiadanych środkach finansowych nie pozwala na rzetelną ocenę aktualnej sytuacji finansowej skarżącego. Z tego powodu należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie dysponował dokumentami obrazującymi sytuację majątkową skarżącego w kontekście przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a., a tym samym wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej nie mógł być uwzględniony.
Słusznie WSA zauważył, że skarżący dysponuje wpływającymi na bieżąco dotacjami, które wydawane są na potrzeby placówek, a tym samym nie wykazano, by niewstrzymanie wykonania decyzji spowodowało natychmiastową niewypłacalność placówek.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy dokonał oceny wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.