Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 187/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, działając na podstawie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), odrzucił zażalenie R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] stycznia 2019r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Sąd I instancji podniósł, że pismem z dnia 7 marca 2019 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 lipca 2019 r. Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pismem z dnia 9 sierpnia 2019r. (nadanym w dniu 12 sierpnia 2019r.) Strona wniosła – z zachowaniem terminu - zażalenie na ww. zarządzenie. Pismem z 4 września 2019r. wezwano Skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez podanie numeru PESEL Skarżącej, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia.
Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, że w myśl art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 934), do postępowań prowadzonych na podstawie p.p.s.a., wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. 31 maja 2019r., stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem, że do pierwszego pisma wniesionego przez stronę w danej sprawie, po dniu wejścia w życie ustawy, stosuje się przepis art. 46 § 2 p.p.s.a. w nowym brzmieniu. Zgodnie zatem z art. 46 § 2 pkt 1b p.p.s.a. pismo strony powinno zawierać, w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie: numer PESEL strony wnoszącej pismo będącej osobą fizyczną. Powyższe oznacza, że niezależnie od tego, kiedy dana sprawa została wszczęta, każde pierwsze pismo wniesione po dniu 31 maja 2019r. powinno zawierać m.in. wskazanie numeru PESEL strony je wnoszącej (por. postanowienie NSA m.in. z dnia 7 listopada 2019r. sygn. akt II OZ 999/19, z 7 listopada 2019r. sygn. akt II OZ 1004/19).
Wskutek nieodebrania przez adresata dwukrotnie awizowanej przesyłki, wezwanie pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 24 września 2019r. stosownie do art. 73 p.p.s.a. (adnotacja na kopercie k. 16 akt sądowych). Zatem termin do usunięcia braków formalnych zażalenia upływał z dniem 1 października 2019r. Strona w zakreślonym terminie, tj. do dnia 1 października 2019r. nie uzupełniła braku formalnego zażalenia poprzez podanie numeru PESEL.
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie nadanie sprawie dalszego biegu ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia, zaś zgodnie z treścią art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., pierwsze pismo w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną.
W rozpoznawanej sprawie nie jest przedmiotem sporu, że skarżąca w zażaleniu na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 lipca 2019 r. nie podała swojego numeru PESEL i w konsekwencji została wezwana do uzupełnienia braku formalnego zażalenia. Wskutek nieodebrania przez adresata dwukrotnie awizowanej przesyłki, wezwanie pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 24 września 2019r. stosownie do art. 73 p.p.s.a. Zatem termin do usunięcia braków formalnych zażalenia upływał z dniem 1 października 2019r. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie nadesłała numeru PESEL w wyznaczonym terminie tj. do dnia 1 października 2019r. Jak bowiem wynika z akt sądowych, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy nie wpłynęło pismo skarżącej zawierające uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL.
Ponadto jak wskazał Sąd I instancji zażalenie na zarządzenie z 19 lipca 2019 r. zostało wniesione przez skarżącą 12 sierpnia 2019 r. i było to pierwsze pismo skarżącej jakie zostało złożone do Sądu po 31 maja 2019 r. W procedurze sądowoadministracyjnej wymóg wskazania przy pierwszym piśmie w sprawie numeru PESEL strony wnoszącej pismo został wprowadzony ustawą z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 934). Zgodnie zaś z ogólną regułą wynikającą z art. 8 tej ustawy taki wymóg (ale dotyczący "pierwszego" pisma strony) obowiązuje od 31 maja 2019 r. (por. postanowienie z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt II OZ 999/19).
Jednak, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności, na gruncie rozpoznawanej sprawy, nie stanowią wystarczającej podstawy do odrzucenia zażalenia na podstawie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy bowiem podkreślić, że jak wynika z treści art. 177a p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jeśli zażalenie nie spełnia wymagań przewidzianych dla pisma Przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia.
Sąd I instancji przede wszystkim pominął, że w aktach administracyjnych sprawy, przesłanych przez organ do Sądu wraz ze skargą, znajduje się numer PESEL skarżącej (np. w zażaleniu na postanowienie z dnia 26 listopada 2018 r., nr[...], w skardze z dnia [...] listopada 2018 r. na zajęcie egzekucyjne z dnia [...] października 2018 r.). Sąd mógł zatem uzyskać informację o numerze PESEL skarżącej bez konieczności wzywania jej do uzupełnienia braku formalnego zażalenia pod rygorem jego odrzucenia.
Rozważając prawidłowość zaskarżonego postanowienia, należy wziąć pod uwagę cel wprowadzenia wymogu podawania numeru PESEL w pierwszym piśmie wnoszonym do sądu. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 934), mocą której ustanowiono w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. obowiązek zamieszczania numeru PESEL strony, stwierdzono m.in., że zmiana ta ma na celu zapewnienie jednoznacznej identyfikacji podmiotów zarejestrowanych w systemie teleinformatycznym (vide druk sejmowy VIII.3260). W rozpoznawanej sprawie, nie można tracić z pola widzenia, że numer PESEL znajdował się w aktach administracyjnych, pismo skarżącej nie zostało złożone drogą elektroniczną (a więc podanie numeru PESEL nie było niezbędne do identyfikacji skarżącej w systemie informatycznym) oraz tego, że brak było wątpliwości co do tożsamości skarżącej. W ocenie NSA, te okoliczności świadczą o tym, że odrzucenie zażalenia wyłącznie z powodu niepodania numeru PESEL bezzasadnie zamknęło stronie drogę do sądu.
W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bezwzględnie obowiązujący charakter wymogu podania numeru PESEL i przyjmuje się, że nieuzupełnienie tego braku formalnego w terminie stanowi niebudzącą wątpliwości podstawę odrzucenia skargi, zażalenia. Jednak, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach konkretnej sprawy, gdy w aktach administracyjnych znajduje się numer PESEL strony wnoszącej zażalenie, nie można uznać, że niepodanie tego numeru w zażaleniu, będące naruszeniem art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie zażaleniu prawidłowego biegu. W takiej sytuacji, stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., niezasadne jest wezwanie do uzupełnienia braku formalnego zażalenia w omawianym zakresie pod rygorem jego odrzucenia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.