Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Gl 1046/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do złożenia przez K. K. wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W motywach rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż w ocenie Sądu skarżący nie dołożył należytej staranności procesowej, która pozwalałaby uznać, że skarżący nie zawinił w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. O terminie rozprawy skarżący został prawidłowo powiadomiony, na rozprawę nie stawił się, co było jego prawem, ale jego nieobecność przy ogłaszaniu wyroku spowodowała, iż Sąd nie miał możliwości pouczenia go o trybie i terminie wystąpienia o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Sądu I instancji nie było obowiązkiem Sądu udzielanie takich informacji skarżącemu wraz z wezwaniem na rozprawę.
W zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Wskazał, iż nie posiadając stosownej wiedzy sądził, iż odpis wyroku wraz z uzasadnieniem zostanie przesłany na adres do korespondencji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Zgodnie zaś z treścią art. 87 § 2 p.p.s.a., na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można jej przypisać winy za to opóźnienie.
Mając na uwadze przyczyny, z powodu których skarżący w niniejszej sprawie uchybił terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, uznać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał błędnej oceny co do istnienia winy po stronie skarżącego w uchybieniu tego terminu.
Zgodnie z powołanym przez Sąd I instancji art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu Sądu I instancji, iż nie było obowiązkiem Sądu pouczenie skarżącego wraz z wezwaniem na rozprawę o trybie i terminie wystąpienia o sporządzenie uzasadnienia wyroku przy informowaniu strony o tym, iż obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa.
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera przepisy szczególne nakazujące udzielanie stronom wskazówek i pouczeń, w tym art. 140 § 1-3, które konkretyzują zasadę udzielania pomocy stronom. Nie obejmują one jednak wszystkich sytuacji, w których sąd powinien udzielić stronom wskazówek i pouczeń. Podjęcie przez sąd administracyjny tych czynności może być niezbędne również wtedy, gdy np. skorzystanie przez stronę z uprawnienia, o którym została powiadomiona, może doprowadzić do sytuacji, w której niepodjęcie przez nią kolejnych czynności procesowych spowoduje istotne pogorszenie jej pozycji procesowej (A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, 2006, str. 39).
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w postanowieniu z dnia 29 grudnia 2005 r., II FZ 776/05, zgodnie z którym, jeżeli sąd administracyjny w zawiadomieniu o rozprawie informuje stronę o tym, że jej obecność nie jest obowiązkowa, to konsekwentnie powinien pouczyć ją, że na rozprawie może zapaść wyrok, który nie będzie doręczony stronie, a którego zaskarżenie będzie możliwe po uprzednim złożeniu wniosku o jego uzasadnienie w terminie 7 dni od ogłoszenia tego wyroku.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na mocy odpowiednio stosowanego art. 188 w zw. z art. 86 § 1 i 197 § 2 p.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Oczywistą omyłkę w sentencji zaskarżonego postanowienia dotyczącą numeru decyzji Dyrektora Izby Celnej w Katowicach (podano: "nr [...]", a winno być: "nr [...]") sprostowano z urzędu na mocy art. 156 p.p.s.a.