Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 111/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił W. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w miejscowości P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tegoż Sądu z dnia 12 października 2016 r., którym oddalono skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym.
Z uzasadnienia orzeczenia Sądu pierwszej instancji wynika, że w dniu 1 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego nadał wniosek o sporządzenie i doręczenie mu uzasadnienia wyroku z dnia 12 października 2016 r., jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wspomnianego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, pełnomocnik strony stwierdził, że przyczyną uchybienia terminu była choroba, która trwała od 19 września do 7 października 2016 r. Wskazał,że zawiadomienie o terminie rozprawy było wysłane na adres pełnomocnika Spółki i było awizowane w dniach 20 września 2016 r. (I awizo) i 28 września 2016 r. (II awizo). Pełnomocnik oświadczył przy tym, że kancelarię prowadzi samodzielnie, a więc nie był w stanie wyręczyć się inną osobą.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, wnioskodawca nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, że faktyczna przyczyna uchybienia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku była od niego niezależna. Sąd uznał, że w ramach należytej staranności winien zawiadomić Sąd o innym adresie do doręczeń lub upoważnić inną osobę do sprawdzania zawartości skrzynki pocztowej przypisanej do lokalu wskazanego jako adres do doręczeń pomimo ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego.
W ocenie Sądu w sytuacji gdy pełnomocnik spółki powziął wiedzę o braku możliwości osobistego odebrania korespondencji zawodowej kierowanej do niego, to w ramach należytej staranności winien podjąć stosowne działania w celu ograniczenia negatywnych konsekwencji procesowych mogących obciążyć jego mocodawcę.
Pełnomocnik nie wskazał żadnych okoliczności które uprawdopodobniłyby brak możliwości nawiązania kontaktu z osobami które mogły w jego imieniu dokonać stosowanych czynności, w wyniku których Spółka nie ponosiłaby negatywnych konsekwencji niezdolności do pracy jej pełnomocnika.
Spółka złożyła zażalenie na wspomniane postanowienie Sądu pierwszej instancji, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia do wyroku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie poprzez wadliwe przyjęcie, że choroba pełnomocnika Spółki nie uzasadnia przywrócenia terminu, tj. wadliwe przyjęcie, że w zaistniałym stanie faktycznym sprawy nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w tym przepisie.
W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał w szczególności, że nagła choroba strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika jest niezawinioną przyczyną uchybienie terminu. Stwierdził, że w zachowaniu pełnomocnika nie ma winy, gdyż choroba wpłynęła zdecydowanie negatywnie na stan zdrowia i sferę motoryczną, która uniemożliwiała mu przebywanie w miejscu wykonywania działalności w celu odbioru korespondencji, a tym bardziej uniemożliwiła mu udanie się do placówki pocztowej celem odebrania awizowanej przesyłki. Pełnomocnik dodał, że nie mógł wyręczyć się inną osobą, bowiem prowadzi kancelarię samodzielnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi przez pełnomocnika, na którym ciążył obowiązek dokonania czynności procesowej, gdyż pełnomocnik nie uwiarygodnił w jakikolwiek sposób, że faktycznie w okresie biegu terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku dotknęła go silna infekcja grypowa, która uniemożliwiła dokonanie czynności procesowej samodzielnie, ani wyręczenie się w tym względzie inną osobą.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena wskazanych przez pełnomocnika skarżącego okoliczności mających uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku była prawidłowa.
Z treści art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.
W rozpatrywanym stanie faktycznym strona korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego.
Trafnie wskazuje autor zażalenia, że nagła choroba pełnomocnika może potencjalnie stanowić okoliczność świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu na dokonanie określonej czynności procesowej. Stanowisko takie wyraził zresztą również Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Powodem odmowy przywrócenia terminu w niniejszej sprawie było jednak uznanie przez WSA, że pełnomocnik strony nie uwiarygodnił, że rzeczywiście w okresie od 19 września do 7 października 2016 r. chorował na tyle ciężko, iż nie mógł skontaktować się z ustanowionym pełnomocnikiem substytucyjnym lub inna osobą w celu sprawdzenia zawartości skrzynki pocztowej.
W ocenie Sądu autor zażalenia nie podważył skutecznie stanowiska Sądu pierwszej instancji o braku wykazania, że uchybienie terminu nie było zawinione.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.