Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Go 40/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez Przedsiębiorstwo Spedycji Międzynarodowej [...] Warszawa S.A. decyzji Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego i podatku od towarów i usług.
Stan sprawy w omawianym zakresie przedstawiał się następująco. Spółka w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zgłosiła wniosek o wstrzymanie wykonania wymienionej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że importer, z którym jako przedstawiciel pośredni ponosi solidarną odpowiedzialność, zaprzestał płacenia należności a także zerwał kontakt ze spółką PSM [...]. Podniosła również, że w podobnych sprawach toczy się kilkadziesiąt postępowań, w związku z czym egzekucja wielomilionowych należności spowoduje dla spółki znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki finansowe, w tym jej likwidację oraz zwolnienie około 500 pracowników.
Rozpatrując wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji.
Sąd stwierdził, że sytuacja skarżącej, jak wynika z wniosku, uległa znacznemu pogorszeniu jednak nie nastąpiło to wskutek wydania zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu, w sprawie nie występowała także przesłanka wyrządzenia znacznej szkody. Ustosunkowując się do uzasadnienia wniosku, Sąd wskazał, że skarżąca występująca w sprawie jako przedstawiciel pośredni może dochodzić od importera Firmy Handlowej "[...]" – T. K. ewentualnych roszczeń. Zdaniem Sądu nawet gdyby doszło do ogłoszenia upadłości skarżącej to stan taki zostałby wywołany ogólną sytuacją finansową spółki, a nie jedynie wykonaniem zaskarżonej decyzji. Natomiast samo ogłoszenie upadłości nie musi wiązać się z likwidacją przedsiębiorstwa i zwolnieniem zatrudnionych pracowników.
W zażaleniu Przedsiębiorstwo Spedycji Międzynarodowej [...] Warszawa S.A. wniosła o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 lutego 2006 r. i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że sprawa jest jedną z wielu identycznych rozpoznawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim. Łączna wartość przedmiotu sporu w tych sprawach sięga setek tysięcy złotych. Strona podniosła, że natychmiastowa zapłata tak dużych kwot w obecnej sytuacji finansowej pozbawi Spółkę płynności finansowej i uniemożliwi prowadzenie dalszej działalności, a w konsekwencji spowoduje powstanie zatorów płatniczych i zaprzestanie świadczenia usług celno-spedycyjnych, będących podstawowym źródłem dochodu. Ponadto skarżąca podniosła, że w innych identycznych sprawach WSA w Gorzowie wstrzymał wykonanie zaskarżonych decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. - wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jednakże – stosownie do treści art. 61 § 3 - sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania administracyjnego. Trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Tam natomiast, gdzie ich wzruszenie w postępowaniu sądowym przywraca stan zgodny z prawem bez powyższych zagrożeń, sięganie po środki ochrony tymczasowej nie jest uzasadnione.
Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, w myśl którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Wprawdzie w przypadku zgłoszenia przez skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, na etapie rozpoznawania wniosku, Sąd winien wziąć pod rozwagę również i te okoliczności, które nie zostały powołane przez skarżącego (wynika to z cyt przepisów art. 61 p.p.s.a.), co oznacza, iż uprawdopodobnienie przez skarżącego podstaw wniosku nie ma charakteru realizacji prawnego obowiązku - niemniej strona skarżąca winna, we własnym procesowym interesie, przyczynić się w ramach współdziałania do ich wyczerpującego wyjaśnienia – a tego nie uczyniła.
Mając na uwadze ujawnione okoliczności sprawy należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w sprawie brak jest przesłanek do przyjęcia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania decyzji.
Sąd I instancji trafnie stwierdził, że strona skarżąca nie przedstawiła żadnych konkretnych dowodów, na podstawie których możliwe byłoby określenie skutków wykonania decyzji organów celnych dla prowadzenia działalności przez Spółkę. Okoliczności faktyczne podniesione przez stronę w zażaleniu z uwagi na ich ogólnikowe sformułowanie nie prowadzą do konsekwencji przewidzianych w powołanych na wstępie przepisach. Ustosunkowując się zaś do wskazanej przez skarżącą okoliczności, że w niemal identycznym stanie faktycznym spraw WSA w Gorzowie Wielkopolskim przychylił się do jej wniosków o wstrzymanie wykonania decyzji, stwierdzić należy, że taka sytuacja nastąpiła tylko w dwóch z szeregu wskazanych w zażaleniu sprawach tj. sygn. akt I SA/Go 1980/05 i I SA/Go 2024/05.
Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, strona skarżąca nie przedstawiła też żadnych dokumentów określających jej aktualną kondycję finansową. Twierdzenia w tym przedmiocie powinny zostać poparte szczegółowymi dokumentami źródłowymi. Oceny tej nie mogą zmienić załączone do zażalenia dokumenty. Złożony wykaz zawiera tzw. rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych, oba za okres od 1 stycznia 2005 r. do 31 listopada 2005 r. Z kolei bilans zawiera dane na dzień 30 listopada 2005 r. Zaskarżone postanowienie Sąd wydał w dniu 27 lutego 2006 r., a zażalenie w przedmiotowej sprawie zostało wniesione w dniu 20 marca 2006 r. Zatem skarżąca prowadząca od wielu lat działalność gospodarczą i posiadająca profesjonalną obsługę finansową winna była przedstawić dokumenty określające jej aktualną sytuację finansową wraz ze szczegółowym ekonomicznym uzasadnieniem wykazywanych aktywów i pasywów. W przeciwnym wypadku nie jest możliwa ocena okoliczności wskazywanych przez skarżącą w kontekście czy zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Z uwagi na to, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego, strona składająca wniosek na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi wykazać, że aktualny stan finansów firmy wymaga zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wykonanie decyzji organu celnego dotyczącej wymiaru należności celnych nie łączy się bowiem w każdym przypadku z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnymi do odwrócenia skutkami, gdyż w wypadku ewentualnego uwzględnienia przez Sąd skargi i uchylenia decyzji skarżąca może otrzymać zwrot cła.
Hipotetyczna możliwość utracenia płynności finansowej nie zawsze musi skutkować powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym skutkiem utracenia płynności finansowej nie zawsze musi być likwidacja podmiotu.
Podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.