Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SPP/Wr 34/21 odrzucił zażalenie E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt III SPP/Wr 34/21 utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 lipca 2021 r. o umorzeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w przedmiocie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyżej wskazanym postanowieniem odrzucił zażalenie, uznając, że było ono niedopuszczalne na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.). Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia enumeratywnie wymienione w tym przepisie.
Sąd wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o utrzymaniu w mocy albo zmianie postanowienia bądź zarządzenia referendarza sądowego, podjęte na podstawie art. 260 p.p.s.a. W szczególności postanowienie, o którym mowa w art. 260 § 1 p.p.s.a. nie zostało wymienione w żadnym z punktów art. 194 § 1 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu, działania skarżącej należało ocenić jako nadużycie prawa procesowego. O powyższym świadczy choćby to, że skarżąca nigdy nie wykonuje wezwań referendarza sądowego zgodnie z ich treścią (nie podaje wymaganych informacji we wniosku o prawo pomocy, nie przedkłada dokumentów źródłowych) oraz to, że w zasadzie każdy wniosek, sprzeciw skarżącej ma podobną treść. W efekcie skutkiem działania skarżącej jest przedłużanie się postępowania i rosnąca ilość postanowień referendarza sądowego i Sądu w przedmiocie prawa pomocy.
Skarżąca wniosła od tego postanowienia zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W odniesieniu do spraw sądowoadministracyjnych zainicjowanych skargami wniesionymi od dnia 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. art. 1 pkt 73, Dz. U. z 2015 r., poz. 658), w którym nie przewidziano prawa strony do wniesienia zażalenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na jego podstawie (v. postanowienie NSA z 16 stycznia 2017 r., sygn. akt II FZ 8/17)
Przepis art. 260 § 1 p.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie zaś z art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
W świetle nowej treści art. 260 p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu od zarządzeń lub postanowień referendarza sądowego, wymienionych w art. 258 § 2 pkt 6–8 p.p.s.a. (zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, postanowienia o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy oraz o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, a także postanowienia o przyznaniu zawodowemu pełnomocnikowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy) nie powoduje automatycznej utraty mocy przez takie orzeczenia.
Natomiast, stosownie do § 2, wstrzymuje ich wykonalność. Sprzeciw jest rozpoznawany przez wojewódzki sąd administracyjny, który w takich przypadkach orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (zob. art. 194–198 p.p.s.a.), co oznacza, że od postanowień wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanych w tych sprawach nie przysługują już środki prawne do Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 260 Niezgódka-Medek Małgorzata, wyd. II LEX/el. 2021 r., stan prawny: 1 sierpnia 2021 r., wydanie 8).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że WSA we Wrocławiu prawidłowo przyjął, że w art. 194 § 1 p.p.s.a. oraz w innych przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. - nie przewidziano możliwości wniesienia zażalenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a.. Nie ulega też wątpliwości, że skoro skarga w rozpatrywanej sprawie została wniesiona w 2017 r., to w odniesieniu do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy znajdują zastosowanie przepisy znowelizowanej ustawy – p.p.s.a. obowiązującej od 15 sierpnia 2015 r.
W konsekwencji WSA we Wrocławiu prawidłowo orzekł o odrzuceniu zażalenia skarżącej, uznając je za niedopuszczalne.
Mając na uwadze powyższą argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.