Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1411/18 odmówił [...] przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi spółki na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 25 czerwca 2018 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym.
Zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2019 r. (k. 19 akt sądowych) Przewodniczący Wydziału wezwał [...] dalej: skarżącą lub spółkę - do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Zarządzenie zostało doręczone skarżącej dnia 7 lutego 2019 r. (ZPO – k. 21akt sądowych), a zatem termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi upłynął z dniem 14 lutego 2019 r.
W związku z nieuiszczeniem wpisu sądowego, postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę.
W dniu 22 lutego 2019 r., zidentyfikowano wpis sądowy od skargi w kwocie 2.000 zł.
W dniu 27 lutego 2019 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. We wniosku wskazała, że osoba upoważniona do odbioru korespondencji odebrała korespondencję z Sądu zawierającą zarządzenie o wezwaniu do wpisu w dniu 7 lutego 2019 r. W okresie od 28 stycznia 2019 r. do dnia 21 lutego 2019 r. [...] jedyna osoba uprawniona do zajmowania się finansami spółki i dokonywania przelewów w spółce, przebywał poza granicami Polski oraz na wyjeździe służbowym i nie miał możliwości uiszczenia wpisu. Na powyższe okoliczności do wniosku została dołączona kserokopia wizy z paszportem [...], imienna karta wystawcy na targach B. oraz lista obecności potwierdzająca delegację.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi WSA w Warszawie podkreślił, że spółka nie wykazała braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu.
Sąd I instancji podniósł, że oceniając brak winy w uchybieniu terminu, sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, stosując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu.
W ocenie WSA, na równi z zawinieniem strony traktuje się zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw, w tym zatrudnionych pracowników. Z tego względu przytoczona we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu. Jest tak, dlatego, że to na skarżącej spółce ciążył obowiązek takiego wyboru czy zorganizowania pracy osób, aby w sposób właściwy zadbać o swoje interesy w postępowaniu przed organem, czy też przed sądem. Okoliczność tę należy oceniać jedynie w granicach ryzyka podjętego przez skarżącą spółkę w zakresie organizacji pracy i ewentualnego przepływu informacji wewnątrz spółki. Fakt posiadania uprawnień do dokonywania przelewów w imieniu spółki tylko przez jedną osobę, nie wyłącza winy w niedokonaniu czynności sądowej. Strona prowadząc swoją działalność, powinna tak zadbać o swoje interesy, aby w każdym czasie mogła dokonać ciążących na niej zobowiązań. Na czas nieobecności osoby z uprawnieniami, spółka powinna postarać się o zastępstwo. Nie sposób uznać, aby nieobecność jednej osoby uniemożliwiła w danym zakresie funkcjonowanie strony skarżącej.
Sąd podkreślił, że przebywanie poza granicami kraju [...], nie stanowi przeszkody do czynienia zadość wezwaniu Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 stycznia 2019 r. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie zostało prawidłowo doręczone osobie uprawnionej do odbioru korespondencji. Mając na uwadze prawidłowość przekazywania informacji wewnątrz spółki w ramach prowadzonej przez nią działalności, pracownik, który powziął wiadomość o treści wezwania sądowego, powinien poinformować [...] (jako jedynego uprawnionego do dokonania przelewów w imieniu spółki) o konieczności uiszczenia wpisu od skargi, w konsekwencji, czego (niezależnie o miejsca przebywania), – który z kolei powinien dokonać stosownej opłaty, co w dobie dzisiejszej cyfryzacji nie powinno stanowić przeszkody.
Zażalenie na to postanowienie złożyła [...]. Domagała się jego uchylenia i przywrócenia terminu do uiszczenia wpis sądowego od skargi
W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że korespondencję zawierającą zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu w dniu 7 lutego 2019 r. odebrała osoba upoważniona do odbioru korespondencji, tj. pracownik zewnętrznej firmy, która wynajmuje Skarżącemu wirtualne biuro. Osoba ta nie poinformowała Skarżącego o wpływie tej korespondencji. [...] jako jedyna osoba uprawniona do zajmowania się finansami Spółki i dokonywania przelewów, przebywał w okresie od 28 stycznia 2019 r., do 21 lutego 2019 r., poza granicami Polski oraz na wyjeździe służbowym. Nie miał on wiedzy o korespondencji i w związku z tym nie miał możliwości uiszczenia wpisu. [...] dowiedział się o przedmiotowej korespondencji dopiero po powrocie do Warszawy i osobistym kontakcie z osobami wydającymi korespondencję.
W ocenie autora zażalenia wolę uiszczenia przez Skarżącego wpisu potwierdza fakt, iż ten został uiszczony w dniu 22 lutego 2019 roku, a więc dzień po powrocie [...], w którym dowiedział się o zobowiązaniu do uiszczenia wpisu. Fakt przebywania ww. poza granicami Polski a następnie na wyjeździe służbowym w Polsce potwierdza dokumentacja załączona do wniosku o przywrócenie terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm,; dalej p.p.s.a.) jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Przywrócenie uchybionego terminu jest możliwe jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie domagającej się przywrócenia terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. O braku winy można mówić, gdy wnioskodawca dopełnił obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonanie oceny wystąpienia tej przesłanki musi nastąpić na podstawie wszystkich okoliczności konkretnej sprawy i z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można i należy wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy.
Przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd ocenia, zatem, czy strona uprawdopodobniła okoliczności, które powołała na usprawiedliwienie opóźnienia w dokonaniu czynności procesowej oraz czy te okoliczności są tego rodzaju, że nie można przypisać winy za to opóźnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Podnoszone przez skarżącą przyczyny uchybienia terminu - wyjazd służbowy i zagraniczny Prezesa Zarządu, a przy tym jedynej osoby upoważnionej do zajmowania się sprawami finansowymi w spółce - nie uzasadniają wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi.
W sprawie nie można przyjąć, aby uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było niezawinione. O braku winy można by mówić gdyby, strona nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie była w stanie usunąć przeszkody w dochowaniu terminu do wniesienia skargi. Tymczasem wyjazd służbowy Prezesa Zarządu za granicę kraju pozwalał na podjęcie działań umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie spółki. Podróż zagraniczna Prezesa Zarządu nie uniemożliwiała Spółce zapłacenia wpisu od skargi. Na uchybienie terminu w sposób zawiniony wpływa sama okoliczność, że skarżąca (reprezentowana przez prezesa Zarządu samodzielnie v: odpis z KRS) nie zorganizowała tak pracy, aby w okresie wyjazdu zagranicznego Prezesa Zarządu poczyniła uzgodnienia, co do zabezpieczenia kwot umożliwiających zadośćuczynienie obowiązkowi opłacenia skargi. Prezes Zarządu (jako jedyny członek zarządu – podrubryka 1 działu 2) powinien, zatem tak organizować pracę, by jego nieobecność nie paraliżowała funkcjonowania Spółki.
Z dokumentu KRS wynika, że spółka nie posiada, bowiem innych poza nim członków zarządu ani prokurentów uprawnionych do jej reprezentacji. Należyta staranność, będąca kryterium oceny zachowania Spółki polega przede wszystkim na zapobiegliwym przygotowaniu się na okoliczności wyjątkowe, niestandardowe, których skutki - poza przypadkiem działania vis maior - mogą być kontrolowane przez właśnie starannie działający podmiot.
Trafnie Sąd I instancji przyjął, że na czas nieobecności osoby z uprawnieniami, spółka powinna postarać się o zastępstwo. Nie sposób uznać, aby nieobecność jednej osoby uniemożliwiła w danym zakresie funkcjonowanie strony skarżącej. Ponadto, przebywanie poza granicami kraju [...], nie stanowi przeszkody do czynienia zadość wezwaniu Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 stycznia 2019 r. Mając na uwadze prawidłowość przekazywania informacji wewnątrz spółki w ramach prowadzonej przez nią działalności, pracownik, który powziął wiadomość o treści wezwania sądowego, powinien poinformować [...] (jako jedynego uprawnionego do dokonania przelewów w imieniu spółki) o konieczności uiszczenia wpisu od skargi, w konsekwencji czego (niezależnie o miejsca przebywania) – który z kolei powinien dokonać stosownej opłaty. Powyższe w dobie powszechnego dostępu do bankowości elektronicznej nie powinno stanowić przeszkody.
W związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie była w stanie w terminie uzupełnić braków fiskalnych skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyjazd osoby upoważnionej do reprezentowania Spółki nie stanowi usprawiedliwionej przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (tak też NSA w postanowieniu z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt. II GZ 581/13).
Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając przyczyny, z powodu, których doszło do uchybienia terminowi do uzupełnienia braków fiskalnych skargi uznał, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił przesłankę braku winy w uchybieniu terminu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.