Uzasadnienie
WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt III SA/Gd 138/06 na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., odmówił P. A. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia 8 grudnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie długu celnego, podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego uznając, że niefrasobliwe podejście przez skarżącego do kompletności podanego w skardze adresu zamieszkania jest przejawem niedbalstwa, co uzasadnia przyjęcie, że ponosi on winę w uchybieniu terminu.
W uzasadnieniu odmowy przywrócenia terminu WSA stwierdził, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało przesłane na adres, który skarżący wskazał w skardze, to jest: Osiedle Westerplatte 2, 33-200 Dąbrowa Tarnowska. Zdaniem WSA, przesyłka ta nie została doręczona nie z uwagi na nieprawidłowy adres, lecz dlatego, że dom był zamknięty, przy czym doręczyciel określił, iż zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej Dąbrowa Tarnowska umieścił w skrzynce na korespondencję. Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana (art. 73 p.p.s.a., z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r., sygn. akt P 13/05, Dz. U. Nr 38, poz.268). WSA stwierdził, że za wskazanie adresu zamieszkania lub adresu dla doręczeń odpowiada strona i wskazał, że skarżący w części dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy posługiwał się także adresem Osiedle Westerplatte 2. Odpowiadając na podniesiony we wniosku zarzut, że skarżący nie został pouczony o treści art. 70 p.p.s.a. WSA uznał, że przepis ten nie miał zastosowania w sprawie.
Na powyższe postanowienie P. A. złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi. W razie uznania oczywistej zasadności zażalenia, wniósł o jego uwzględnienie i rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
- - naruszenie przepisu art. 70 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż pozostawienie pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia jest możliwe mimo niepouczenia strony o obowiązku powiadomienia sądu o zmianie swojego zamieszkania oraz o skutkach niedopełnienia tego obowiązku,
- - błędne zastosowanie przepisu art. 73 p.p.s.a. poprzez uznanie doręczenia zastępczego za prawidłowe, mimo zmiany przez skarżącego miejsca jego zamieszkania.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że nie został pouczony o treści art. 70 p.p.s.a. oraz że nie był reprezentowany przez pełnomocnika, który mógłby poinformować go o treści tego przepisu. Ponadto błędnie został zastosowany przepis art. 73 p.p.s.a z uwagi na to, że skoro skarżący zmienił miejsce zamieszkania, to dokonywanie doręczenia zstępczego pod adres poprzedniego zamieszkania było nieprawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne. Przepis art. 85 p.p.s.a. stanowi, że czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w przepisach art. 86 i następnych p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Jednocześnie określił przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu. Z wymienionych powyżej przepisów wynika, że powinny być spełnione dwie podstawowe przesłanki, by wniosek o przywrócenie terminu mógł być uwzględniony, a mianowicie: brak winy strony w uchybieniu terminu oraz powstanie ujemnych dla strony skutków procesowych.
Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej.
Zgodnie z treścią przepisu art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Z akt sprawy wynika, że zarządzenie o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi zostało wykonane w dniu 2 marca 2006 r. i znajduje się w nim pouczenie o treści art. 70 § 2 p.p.s.a. Z adnotacji znajdującej się na kopercie (k. 11 akt sądowych) wynika, że WSA uznał to wezwanie za doręczone (po powtórnym awizowaniu) w dniu 21 marca 2006 r. i pozostawił je w aktach ze skutkiem doręczenia.
Następnie postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt III SA/Gd 138/06, WSA odrzucił skargę, które to postanowienie nie zostało skarżącemu doręczone, co wynika z adnotacji doręczyciela "Brak Dokładnego Adresu" (k. 18 akt sądowych). Na tej właśnie karcie 18 akt sądowych znajduje się ponadto zarządzenie Sądu z dnia 16 maja 2006 r. o treści: "doręczyć ponownie na adres Oś. Westerplatte 2/70 33-200 Dąbrowa Tarnowska", które zostało wykonane w dniu 24 maja 2006 r. Następnie w dniu 25 maja 2006 r. zostało złożone w WSA w Gdańsku pełnomocnictwo (k. 22 akt sądowych, wraz z substytucją – k. 24 akt sądowych), w którym skarżący P. A. upoważnił A. S. do reprezentowania go przed sądami administracyjnymi w sprawie z wniesionej skargi, jednocześnie podając adres zamieszkania: Os. Westerplatte 2/70, 33-200 Dąbrowa Tarnowska. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru w dniu 29 maja 2006 r. odpisu wymienionego wyżej postanowienia o odrzuceniu skargi (k. 30 akt sądowych), wysłanego przez WSA na adres: Os. Westerplatte 2/70, 33-200 Dąbrowa Tarnowska.
Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia przepisu art. 70 § 2 p.p.s.a. stwierdzić należy, że w wezwaniu z dnia 2 marca 2006 r. znajduje się pouczenie strony o obowiązku powiadomienia sądu o zmianie swojego zamieszkania oraz o skutkach niedopełnienia tego obowiązku. Przepis art. 70 § 2 zd. 1 in fine p.p.s.a. stanowi, że w razie zaniedbania obowiązku, o którym mowa w § 1 tego przepisu, pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. W ocenie NSA przepis ten został zatem naruszony przez WSA nie z powodu niepouczenia strony (jak podnosi skarżący w zażaleniu), lecz z uwagi na fakt, że wezwanie pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia w sytuacji, gdy na karcie 18 akt sądowych znajduje się zarządzenie Sądu z dnia 16 maja 2006 r. o treści: "doręczyć ponownie na adres Oś. Westerplatte 2/70 33-200 Dąbrowa Tarnowska". Dowodzi to zatem, w ocenie NSA, że pełny adres skarżącego był znany Sądowi jeszcze przed złożeniem w dniu 25 maja 2006 r. pełnomocnictwa, w którym znajduje się ten adres.
W skardze do WSA skarżący podał wprawdzie, jak sam przyznaje we wniosku o przywrócenie terminu, niepełny adres, niemniej podniósł on, że dokładny adres winien być znany z uwagi na treść pism i oświadczeń składanych przed organami celnymi. Może to wprawdzie świadczyć, jak podkreślił WSA, o niedbałym podejściu skarżącego, niemniej jednak nie zasługuje na akceptację pogląd WSA, że przepis art. 70 p.p.s.a. nie miał w sprawie zastosowania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, NSA nie podziela poglądu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący ponosi winę w uchybieniu terminowi. Przedstawione przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu świadczą o niezawinionej bezczynności w uchybieniu terminowi.
Mając na uwadze powyższe NSA na podstawie art. 185 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.