Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Po 283/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał się niewłaściwym i na podstawie art. 59 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 t.j.; dalej: "p.p.s.a.") sprawę przekazał według właściwości do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie jest postanowienie Prezesa Krajowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) z [...] kwietnia 2024 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o oddalenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dot. oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Sąd powołując się na art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773) uznał, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Krajowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, jednak odnosi się ono wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, których przedmiotem jest umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90; dalej: "u.s.u.r.").
Wobec tego, w ocenie Sądu I instancji, skoro przedmiot sprawy nie dotyczy umorzenia, odroczenia terminu płatności ani rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 41a u.s.u.r., a Prezes KRUS ma swoją siedzibę w Warszawie, to zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a. sprawę należało przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania jest postanowienie Prezesa KRUS i dotyczy ono stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o oddalenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dot. oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
W sprawie istota problemu sprowadza się zatem do ustalenia właściwości sądu, który miałby rozpatrywać skargę na ww. postanowienie.
Przypomnienia wymaga, że właściwość miejscową i rzeczową wojewódzkich sądów administracyjnych określono w art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 13 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.).
Na podstawie tego przepisu Prezydent RP w rozporządzeniu z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773), przekazał rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa KRUS dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174 i 782) wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Przepis ten jednak, jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, odnosi się wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, których przedmiotem jest umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty należności z tytułu składek, określonych w art. 41a u.s.u.r. W omawianej sprawie skarga nie dotyczy decyzji z tego zakresu, więc przepis ten nie ma zastosowania.
Dodatkowo, za Sądem I instancji, wskazać należy, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, statutu stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 14 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 20 maja 2010 r. w sprawie nadania statutu Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. Urz. MRiRW z 2010 r. Nr 10, poz. 10 ze zm.: dalej: statut) oraz regulaminu organizacyjnego stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 34 Prezesa KRUS z 21 grudnia 2018 r. (Dz. Urz. Prezesa KRUS z 2018 r. poz. 35 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.s.u.r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi. Prezes Kasy kieruje Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (§ 2 statutu). Siedzibą Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest miasto stołeczne Warszawa (§ 1 statutu).
Reasumując, skoro przedmiot sprawy nie dotyczy umorzenia, odroczenia terminu płatności ani rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 41a u.s.u.r.., a Prezes KRUS ma swoją siedzibę w Warszawie, to słusznie WSA w Poznaniu przekazał sprawę do rozpatrzenia WSA w Warszawie zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.