Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III SPP/Wa 98/23 odrzucił sprzeciw D. K. od postanowienia Starszego referendarza sądowego z 14 grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy.
Sąd I instancji zaznaczył, że powodem odrzucenia było wniesienie sprzeciwu po terminie. D. K. (dalej jako "skarżący") wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu.
WSA w Lublinie prawomocnym postanowieniem z 6 marca 2024 r. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia sprzeciwu. Zarządzeniem sprawozdawcy z 4 kwietnia 2024 r. (vide. k. 58 akt sądowych) uznano, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 195 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., (dalej jako: "p.p.s.a."). Następnie WSA w Lublinie postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. uchylił własne postanowienie z 31 stycznia 2024 r. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyjaśnił, że w związku z prawomocnym postanowieniem o przywróceniu skarżącemu terminu do wniesienia sprzeciwu odpadła podstawa do odrzucenia sprzeciwu, a tym samym zażalenie strony na postanowienie Sądu z 31 stycznia 2024 r., odrzucające sprzeciw, podlegało uwzględnieniu jako oczywiście uzasadnione.
Skarżący złożył zażalenie na postanowienie z 4 kwietnia 2024 r. W uzasadnieniu podniósł, że w prowadzonych postępowaniach występują nieścisłości, które mają podłoże w błędnym rozpoznaniu sprawy. Zaznaczył, że zablokowano mu dostęp do postępowania sądowego dwuinstancyjnego. Nadto zarzucił, że nie zgadza się z postanowieniem Starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z treści art. 195 p.p.s.a. wynika, że jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych.
Postanowienie wydane w ramach autokontroli jest postanowieniem sądu pierwszej instancji i podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych. W doktrynie dodatkowo podkreśla się, że w ramach autokontroli wojewódzki sąd administracyjny może "wydać tylko jednego rodzaju rozstrzygnięcie, a mianowicie uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo" (zob. W. Piątek [w:] R. Hauser, W. Piątek, A. Skoczylas, Środki zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 317).
Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie Sądu I instancji o uchyleniu własnego postanowienia z 31 stycznia 2024 r. o odrzuceniu sprzeciwu w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze należy wyjaśnić, że skoro Sąd I instancji postanowieniem z 6 marca 2024 r. przywrócił skarżącemu termin do wniesienia sprzeciwu w przedmiocie prawa pomocy to zasadnym było wydanie postanowienia z 4 kwietnia 2024 r. o uchyleniu własnego postanowienia z 31 stycznia 2024 r. o odrzuceniu sprzeciwu.
Jak wynika z akt sprawy sprzeciw skarżącego od postanowienia Starszego referendarza sądowego WSA w Lublinie z 14 grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy został rozpoznany z uwagi na przywrócony termin (vide. postanowienie WSA w Lublinie z 6 marca 2024 r. k. 64 akt sądowych) postanowieniem z 3 kwietnia 2024 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia WSA w Lublinie z 14 grudnia 2023 r. Z treści art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. ustawodawca wskazał, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W niniejszej sprawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany – zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. – przez referendarza sądowego.
Skarżący nie zgodził się z tym postanowieniem, składając od niego sprzeciw jednak z uchybieniem terminu. Na skutek powyższego Sąd I instancji postanowieniem z 31 stycznia 2024 r., odrzucił sprzeciw. Następnie po rozpoznaniu zażalenia skarżącego (vide. postanowienie WSA w Lublinie z 4 kwietnia 2024 r. w trybie autokontroli k. 78 akt sądowych) oraz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, ww. środek odwoławczy został następnie rozpoznany przez WSA w Lublinie. Sąd ten wydając postanowienie z 3 kwietnia 2024 r., orzekał jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a.). Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu – przez referendarza sądowego oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego zawartych w zażaleniu z 17 kwietnia 2024 r., które głównie dotyczyły okoliczności mających uzasadniać udzielenie mu pomocy sądowej, należy wskazać, że nie mogły podlegać ocenie na tym etapie postępowania. Kwestia odmowy udzielenia prawa pomocy skarżącego została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu (vide. postanowienie WSA w Lublinie z 14 grudnia 2023 r. i 3 kwietnia 2024 r.). Nadto Sąd z urzędu ma wiedzę, że postanowieniem z 21 czerwca 2024 r., sygn. akt III SPP/Lu 54/24 przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.